परिचय (Introduction of Irritable Bowel Syndrome)
इरिटेबल बोवेल सिन्ड्रोम (IBS) पाचन तन्त्रको एक सामान्य समस्या हो जसले मुख्यतया ठूलो आन्द्रालाई असर गर्दछ। यो कुनै
गम्भीर रोग नभएर विभिन्न लक्षणहरूको समूह हो। यसमा आन्द्राको संकुचन प्रक्रियामा गडबडी आउँछ, जसले गर्दा खाना पचाउन र मल
निष्कासन गर्न समस्या हुन्छ। यो समस्या पुरुषको तुलनामा महिलाहरूमा बढी देखिन्छ र यसले मानिसको दैनिक जीवनशैलीमा निकै बाधा
पुर्याउँछ। यद्यपि यसले आन्द्राको क्यान्सर निम्त्याउँदैन, तर लामो समयसम्म ध्यान नदिएमा यसले शरीरलाई कमजोर बनाउन सक्छ।
लक्षण (Symptoms of Irritable Bowel Syndrome)
IBS का लक्षणहरू व्यक्ति अनुसार फरक-फरक हुन सक्छन्। मुख्य लक्षणहरू यस प्रकार छन्:
- परिचय (Introduction of Irritable Bowel Syndrome)
- लक्षण (Symptoms of Irritable Bowel Syndrome)
- कारण (Causes of Irritable Bowel Syndrome)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Irritable Bowel Syndrome)
- थप अन्य उपाय (Extra Solution for Irritable Bowel Syndrome)
- खानपान तरिका (Dietary guidelines for Irritable Bowel Syndrome)
- गर्न नहुने कार्यहरु (Things to avoid in Irritable Bowel Syndrome)
- साबधानी (Precautions in Irritable Bowel Syndrome)
- निष्कर्ष (Conclusion)
पेट दुख्ने वा मरोडिने (विशेष गरी दिसा गरेपछि निको हुने)।
पेट फुल्ने र ग्यास भरिने समस्या।
झाडापखाला (Diarrhea) वा कब्जियत (Constipation) हुनु, वा कहिलेकाहीँ दुवै पालैपालो हुनु।
दिसा गर्दा सेतो चोप (Mucus) जस्तो पदार्थ निस्कनु।
पेट राम्ररी सफा नभएको महसुस हुनु।
अचानक तौल घट्नु र भोक नलाग्नु।
वाकवाकी लाग्ने र थकाई महसुस हुने।
कारण (Causes of Irritable Bowel Syndrome)
IBS हुनुको ठ्याक्कै एउटै कारण पत्ता नलागे पनि निम्न कुराहरूले यसलाई बढावा दिन्छन्:
आन्द्राको मांसपेशीमा गडबडी: आन्द्राको भित्तामा हुने मांसपेशीहरू सामान्य भन्दा बढी खुम्चिँदा ग्यास र पखाला लाग्छ भने
ढिलो खुम्चिँदा कब्जियत हुन्छ।
मानसिक तनाव: तनाव, चिन्ता र डिप्रेसनले सिधै पाचन प्रणालीमा असर गर्छ। यसलाई ‘ब्रेन-गट डिस्अर्डर’ पनि भनिन्छ।
हर्मोनमा परिवर्तन: महिलाहरूमा महिनावारीको समयमा हर्मोनको फेरबदलले यो समस्या बढ्न सक्छ।
संक्रमण: पेटमा ब्याक्टेरिया वा भाइरसको कडा संक्रमण (Gastroenteritis) भएपछि पनि IBS देखिन सक्छ।
खानपान: केही विशेष खानेकुरा जस्तै दूध, गहुँ, गेडागुडी वा मसालेदार खानाको संवेदनशीलता।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Irritable Bowel Syndrome)
घरमै उपलब्ध सामग्री प्रयोग गरेर IBS का लक्षणहरूलाई कम गर्न सकिन्छ:
मोही र हींग: एक गिलास ताजा मोहीमा एक चिम्टी भुटेको हींग र जीराको धुलो मिसाएर खाँदा पेटको ग्यास र अपच (Indigestion) मा
तुरुन्त राहत मिल्छ।
अदुवा र तुलसी: अदुवा, तुलसीको पात र मरिचको काढा बनाएर पिउनाले आन्द्राको सुन्निने समस्या (Inflammation) कम हुन्छ।
कालो नुन र हर्रो: हर्रोको धुलोमा थोरै कालो नुन मिसाएर मनतातो पानीसँग खाँदा कब्जियत कम हुन्छ।
जीरा र ज्वानो: तरकारीमा जीरा, हींग र ज्वानोको प्रयोग गर्दा खाना पचाउन सजिलो हुन्छ।
पुदिना: पुदिनाको चिया वा रसले आन्द्राको मांसपेशीलाई आराम दिन्छ र पेटको मरोड कम गर्छ।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Irritable Bowel Syndrome)
प्रोबायोटिक्स (Probiotics): दही वा प्रोबायोटिक पूरकहरूको सेवनले आन्द्रामा राम्रो ब्याक्टेरियाको मात्रा बढाउँछ।
योग र ध्यान: तनाव कम गर्न दैनिक २०-३० मिनेट योगासन (जस्तै: पवनमुक्तासन, वज्रासन) र ध्यान गर्नाले फाइदा पुग्छ।
पर्याप्त निद्रा: शरीर र मस्तिष्कलाई आराम दिन दैनिक ७-८ घण्टा सुत्नु अनिवार्य छ।
खानपान तरिका (Dietary guidelines for Irritable Bowel Syndrome)
फाइबरयुक्त खाना: यदि कब्जियत छ भने फलफूल र सागपात जस्ता फाइबर भएका खानेकुरा खानुहोस्। तर पखाला लाग्ने समस्या छ भने
फाइबरको मात्रा मिलाएर मात्र खानुहोस्।
थोरै थोरै खाने: एकै पटक धेरै खानुको सट्टा दिनमा ५-६ पटक थोरै थोरै खाने बानी बसाल्नुहोस्।
प्रशस्त पानी: दिनभरिमा कम्तीमा ३-४ लिटर पानी पिउनुहोस्।
८/१६ को नियम: दिनको ८ घण्टा भित्र दुई पटक मुख्य खाना खाने र बाँकी १६ घण्टा पाचन प्रणालीलाई आराम दिने (उपवास बस्ने)
प्रयास गर्नुहोस्।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to avoid in Irritable Bowel Syndrome)
धेरै मसालेदार, चिल्लो र पिरो खानेकुरा नखानुहोस्।
रक्सी, चिया, कफी र कार्बोनेटेड पेय पदार्थ (कोक, फन्टा आदि) बाट टाढै रहनुहोस्।
काउली, बन्दाकोभी र गेडागुडी जसले ग्यास बढाउँछ, त्यस्ता खानेकुरा कम गर्नुहोस्।
धुम्रपान र सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन नगर्नुहोस्।
खाना खाने बित्तिकै सुत्ने बानी त्याग्नुहोस्।
साबधानी (Precautions in Irritable Bowel Syndrome)
खाना राम्ररी चपाएर मात्र निल्नुहोस्। हतारमा खाना खानु हानिकारक हुन सक्छ।
आफुलाई कुन खानेकुराले समस्या पारिरहेको छ, त्यसको रेकर्ड (Food Diary) राख्नुहोस्।
यदि दिसामा रगत बग्ने (Rectal Bleeding) समस्या देखिएमा, तौल तीव्र रूपमा घटेमा वा राती पेट दुखेर ब्युँझिने भएमा तुरुन्त
चिकित्सकलाई देखाउनुहोस्।
निष्कर्ष (Conclusion)
इरिटेबल बोवेल सिन्ड्रोम एक जीवनभर रहन सक्ने समस्या भए तापनि उचित खानपान, अनुशासित जीवनशैली र तनाव व्यवस्थापन मार्फत
यसलाई पूर्ण रूपमा नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। यो कुनै ज्यान लिने रोग होइन, तर यसले दिने दुःख कम गर्न धैर्यता र सचेतनाको
आवश्यकता पर्दछ। घरेलु उपचार र प्राकृतिक उपायहरूले यसमा धेरै राम्रो नतिजा दिन्छन्।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
