ओरल सेक्सले घाँटीको क्यान्सर (Oropharyngeal Cancer) गराउँछ?

परिचय (Introduction of Oral Sex and Throat Cancer)

ओरल सेक्स भन्नाले यौन साथीको जननेन्द्रिय (गुप्ताङ्ग) मा ओठ, जिब्रो वा मुखको प्रयोग गरी गरिने यौन क्रियाकलापलाई बुझिन्छ। ओरल सेक्स स्वयंले क्यान्सर सिर्जना गर्दैन, तर यस प्रक्रियाका क्रममा यदि यौन साथीमा भाइरस छ भने त्यो सजिलै अर्को व्यक्तिको मुख र घाँटीको भित्री सतहमा सर्न पुग्छ।

विशेष गरी ह्युमन प्यापिलोमा भाइरस (HPV) नामक यौनजन्य सङ्क्रमण ओरल सेक्सको माध्यमबाट घाँटीमा पुग्न सक्छ। धेरैजसो अवस्थामा मानिसको प्रतिरक्षा प्रणालीले यो भाइरसलाई १ देखि २ वर्षभित्र आफैं नष्ट गर्छ। तर, केही व्यक्तिमा यो भाइरस घाँटी, टन्सिल वा जिब्रोको तल्लो भागमा लामो समयसम्म (वर्षौंसम्म) गुपचुप बसिरहन्छ। दशकौंपछि यसले घाँटीका कोषहरूमा असामान्य परिवर्तन ल्याएर क्यान्सरको रूप लिन सक्छ। घाँटीको क्यान्सरसँग सम्बन्धित मुख्य उच्च जोखिमयुक्त प्रकार HPV-16 हो।

लक्षण (Symptoms of Throat Cancer)

घाँटीको क्यान्सर सुरुआती अवस्थामा सामान्य लाग्न सक्छ, तर निम्न लक्षणहरू देखिएमा सतर्क हुनुपर्छ:

• घाँटीमा निरन्तर दुखाइ हुनु वा केही निल्दा गाह्रो र दुख्ने हुनु।
• कानमा निरन्तर दुखाइ हुनु, तर कानको परीक्षण गर्दा कुनै समस्या नदेखिनु।
• घाँटी वा गर्दनको बाहिरी भागमा नदुख्ने गिर्खा वा सुन्निने समस्या हुनु।
• स्वरमा धोक्रोपन आउनु वा परिवर्तन भइरहनु।
• मुख वा घाँटीभित्र निको नहुने घाउ हुनु।
• टन्सिल एकातिर मात्र असाधारण रूपमा सुन्निने समस्या हुनु।
• बिना कुनै कारण तौल घट्दै जानु।

कारण (Causes of Throat Cancer)

घाँटीको क्यान्सर हुने प्रमुख जोखिम कारकहरू निम्न छन्:

1. HPV सङ्क्रमण: उच्च जोखिमयुक्त HPV भाइरस, विशेष गरी HPV-16, केही प्रकारका घाँटीका क्यान्सरसँग सम्बन्धित छ।
2. धेरै यौन साथी: धेरै व्यक्तिसँग असुरक्षित यौन सम्पर्क हुँदा HPV सङ्क्रमणको जोखिम बढ्न सक्छ।
3. तम्बाकु र चुरोटको सेवन: खैनी, चुरोट, गुट्खा वा अन्य सुर्तीजन्य पदार्थको प्रयोगले मुख र घाँटीका कोषहरूलाई क्षति पुर्‍याउन सक्छ।
4. अत्यधिक मदिरापान: अत्यधिक मदिरा सेवनले मुख र घाँटीको क्यान्सरको जोखिम बढाउन सक्छ।

घरेलु उपाय (Home Remedies for Comfort)

क्यान्सरको उपचार घरेलु उपायबाट हुँदैन र चिकित्सकीय परीक्षण तथा उपचार आवश्यक हुन्छ। तर सामान्य घाँटीको असहजता कम गर्न केही उपाय सहयोगी हुन सक्छन्:

• मनतातो पानी: पर्याप्त तरल पदार्थ र मनतातो पानीले घाँटीलाई आराम दिन सक्छ।
• नुन-पानीले कुल्ला: मनतातो नुन-पानीले कुल्ला गर्दा सामान्य घाँटीको असहजतामा आराम मिल्न सक्छ।
• मह र कागती: मनतातो पानीमा मह मिसाएर सेवन गर्दा केही व्यक्तिलाई घाँटीको खसखसमा आराम मिल्न सक्छ।
• पर्याप्त आराम: शरीरलाई पर्याप्त आराम र सन्तुलित पोषण दिनु उपयोगी हुन्छ।

थप उपाय (Prevention and Protection)

घाँटीको क्यान्सर तथा HPV सम्बन्धी जोखिम कम गर्न निम्न उपाय अपनाउन सकिन्छ:

• HPV खोप: HPV विरुद्धको खोपले केही प्रकारका HPV सम्बन्धी क्यान्सरको जोखिम कम गर्न मद्दत गर्छ। खोपको उपयुक्त उमेर र मात्रा चिकित्सकको सल्लाहअनुसार तय गर्नुपर्छ।
• सुरक्षित यौन अभ्यास: ओरल सेक्सका क्रममा कन्डम वा डेन्टल ड्यामको प्रयोगले केही यौनजन्य सङ्क्रमणको जोखिम कम गर्न सक्छ, तर पूर्ण सुरक्षा सुनिश्चित गर्दैन।
• नियमित दन्त तथा मुख परीक्षण: मुख वा घाँटीमा असामान्य परिवर्तन देखिएमा स्वास्थ्यकर्मीसँग जाँच गराउनुपर्छ।
• सुर्तीजन्य पदार्थबाट टाढा रहने: धुम्रपान, खैनी, गुट्खा तथा अन्य सुर्तीजन्य पदार्थको प्रयोग नगर्नु राम्रो हुन्छ।

खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Health)

सन्तुलित र पौष्टिक आहारले शरीरको समग्र स्वास्थ्य कायम राख्न सहयोग गर्छ:

• फलफूल र तरकारी: विभिन्न प्रकारका फलफूल, हरिया सागपात र अन्य पौष्टिक खानेकुरा सेवन गर्ने।
• ताजा र नरम खाना: घाँटीमा असहजता भएमा नरम, ताजा र पोषणयुक्त खाना खाने।
• पर्याप्त पानी: शरीरको आवश्यकताअनुसार पर्याप्त पानी तथा झोल पदार्थ सेवन गर्ने।
• प्रशोधित खाना घटाउने: अत्यधिक प्रशोधित, धेरै नुनिलो वा अत्यधिक चिल्लो खानेकुरा सीमित गर्ने।

गर्न नहुने कार्यहरू (Things to Avoid)

• असुरक्षित यौन सम्पर्क: यौनजन्य सङ्क्रमणको जोखिम कम गर्न सुरक्षित यौन अभ्यास अपनाउने।
• धुम्रपान र सुर्तीजन्य पदार्थ: चुरोट, खैनी, बीडी, गुट्खा र अन्य सुर्तीजन्य पदार्थबाट टाढा रहने।
• अत्यधिक मदिरापान: अत्यधिक मदिरा सेवन नगर्ने।
• जथाभाबी औषधि सेवन: चिकित्सकको सल्लाहबिना एन्टिबायोटिक वा अन्य औषधि सेवन नगर्ने।

साबधानी (Precautions and Lifestyle)

• यौनजन्य सङ्क्रमणबाट बच्न सुरक्षित यौन अभ्यास अपनाउने।
• व्यक्तिगत सरसफाइमा ध्यान दिने तथा नियमित रूपमा दाँत र जिब्रो सफा गर्ने।
• मुख, घाँटी वा गर्दनमा कुनै असामान्य लक्षण दुई हप्ताभन्दा बढी समयसम्म रहेमा चिकित्सक वा ENT विशेषज्ञसँग परामर्श गर्ने।

प्रायः सोधिने प्रश्नहरू (FAQ)

१. के ओरल सेक्स गर्ने बित्तिकै घाँटीको क्यान्सर भइहाल्छ?

होइन। ओरल सेक्स गर्ने सबैलाई घाँटीको क्यान्सर हुँदैन। तर HPV लगायत केही यौनजन्य सङ्क्रमण ओरल सेक्समार्फत सर्न सक्छन्। अधिकांश HPV सङ्क्रमण शरीरको प्रतिरक्षा प्रणालीले आफैं नियन्त्रण वा हटाउन सक्छ, तर केही अवस्थामा संक्रमण लामो समयसम्म रहँदा क्यान्सरको जोखिम बढ्न सक्छ।

२. के HPV खोप पुरुषहरूका लागि पनि उपयोगी छ?

हो। HPV खोप पुरुष र महिला दुवैका लागि उपयोगी हुन सक्छ। यसले HPV सम्बन्धी विभिन्न रोग तथा केही प्रकारका क्यान्सरको जोखिम कम गर्न मद्दत गर्छ। खोपको उपयुक्तता उमेर र स्वास्थ्य अवस्थाअनुसार चिकित्सकसँग परामर्श गरेर निर्धारण गर्न सकिन्छ।

३. के कन्डम वा डेन्टल ड्यामले ओरल सेक्समा १००% सुरक्षा दिन्छ?

होइन। कन्डम वा डेन्टल ड्यामको प्रयोगले HPV लगायत केही यौनजन्य सङ्क्रमणको जोखिम कम गर्न सक्छ, तर छालाको सम्पर्कबाट पनि संक्रमण सर्न सक्ने भएकाले १००% सुरक्षा सुनिश्चित हुँदैन।

निष्कर्ष (Conclusion)

ओरल सेक्स प्रत्यक्ष रूपमा घाँटीको क्यान्सरको कारण होइन, तर यसमार्फत सर्न सक्ने उच्च जोखिमयुक्त HPV सङ्क्रमण केही प्रकारका घाँटीका क्यान्सरसँग सम्बन्धित हुन सक्छ। HPV खोप, सुरक्षित यौन अभ्यास, सुर्तीजन्य पदार्थबाट टाढा रहने, अत्यधिक मदिरापान नगर्ने तथा मुख र घाँटीमा देखिने असामान्य लक्षणलाई समयमै जाँच गराउनु जोखिम कम गर्ने महत्वपूर्ण उपायहरू हुन्।