Majufal (माजूफल) Quercus infectoria Oliv. is a single herb used for oral care, wound healing, diarrhea, and skin health, taken as powder or decoction.
माजूफल (Majuphal) एक यस्तो औषधि हो जसलाई आयुर्वेदमा वर्षौंदेखि विभिन्न रोगहरूको उपचारका लागि प्रयोग गरिँदै आएको छ।
माजूफल एउटा विशेष प्रकारको रुखको फल नभएर, रुखको हाँगामा कीराले पारेको अण्डाबाट बनेको एक प्रकारको गीर्खा वा ग्रन्थि हो। ‘क्वेर्कस इन्फेक्टोरिया’ नामक रुखको कलिलो हाँगामा एक प्रकारको कीराले अण्डा पार्छ, जसको प्रतिक्रिया स्वरूप रुखको रस त्यहाँ जम्मा भएर एउटा गोलो आकार बनाउँछ। यही सुकेको भागलाई हामी माजूफल भन्दछौं।
माजूफल के हो?
यो एक शक्तिशाली प्राकृतिक ‘एस्ट्रिन्जेन्ट’ (खुम्च्याउने शक्ति भएको) जडीबुटी हो। यसमा अत्यधिक मात्रामा ट्यानिन (Tannin) र गालिक एसिड पाइन्छ। आयुर्वेदका अनुसार यो स्वभावले शीतल, सुक्खा र रगत बग्ने समस्या रोक्न निकै प्रभावकारी मानिन्छ।
माजूफलका प्रकार
मुख्यतया बजारमा माजूफल दुई प्रकारका पाइन्छन्: १. नीलो माजूफल: यो अलिक गह्रौँ र गाढा रङ्गको हुन्छ। यसमा कीराहरू भित्रै हुन्छन् र यसलाई औषधीय गुणमा उत्तम मानिन्छ। २. सेतो माजूफल: जब कीरा ग्रन्थिबाट बाहिर निस्कन्छ, तब यो हल्का र रङ्गमा सेतो वा पहेंलो देखिन्छ। यसको औषधीय प्रभाव नीलो माजूफलको तुलनामा अलि कम हुन्छ।
माजूफलको बाह्य रूप
माजूफल सानो, गोलो वा अण्डाकार हुन्छ (६ देखि ५० मिमि व्यास)। यसको सतह केही चिल्लो र केही खस्रो हुन सक्छ। यो खैरो वा नीलो-खैरो रङ्गको हुन्छ र दानालाई फोरेर हेर्दा भित्र सानो प्वाल वा कीराको अवशेष भेटिन सक्छ।
विभिन्न भाषाहरूमा माजूफलको नाम
नेपाली: माजूफल
संस्कृत: मायाफल, मज्जुफल
हिन्दी: माजूफल
अंग्रेजी: Gall oak, Dyer’s oak
वैज्ञानिक नाम: Quercus infectoria Oliv.
माजूफलका फाइदाहरू (Points मा)
दाँत र गिजाको दुखाइ कम गर्न मद्दत गर्छ।
मुखको घाउ (मुखपाक) निको पार्न उपयोगी।
शरीरबाट हुने अनावश्यक रक्तस्राव (रगत बग्ने समस्या) रोक्न।
चिलाउने र छालाको संक्रमणमा लाभदायक।
महिलाहरूको प्रजनन स्वास्थ्य र पाठेघरको समस्यामा उपयोगी।
झाडापखाला र पाचन सम्बन्धी समस्यामा राहत।
घाउ र चोटपटक छिटो निको पार्न सहयोगी।
