Muswaan / Maruwak (Origanum majorana) herbs aiding digestion, easing pain, boosting immunity; used as powder, tea, or paste.
मरुवा एक अत्यन्तै सुगन्धित र औषधिजन्य गुणले भरिपूर्ण वनस्पति हो। यो नेपालका गाउँघरमा बगैँचा वा गमलामा सजिलै पाइन्छ। यसको विशेष बास्नाका कारण यसलाई पूजाआजामा प्रयोग गरिन्छ भने यसको पातको रसलाई घरेलु औषधिको रूपमा प्रयोग गर्ने पुरानो परम्परा छ।
मरूवक के हो?
मरुवा (Sweet Marjoram) ‘लैमिएसी’ (Lamiaceae) परिवार अन्तर्गत पर्ने एक बहुवर्षीय वनस्पति हो। यसको वैज्ञानिक नाम ओरिगेनम मेजोराना (Origanum majorana) हो। यो तुलसी जस्तै देखिने तर अलि फरक बास्ना र पात भएको बिरुवा हो। यसको प्रकृति तातो (उष्ण) हुन्छ र यो कफ र वायु सम्बन्धी दोषहरू कम गर्न प्रभावकारी मानिन्छ।
मरूवक का प्रकार
मुख्यतया मरुवाका दुई प्रकारहरू बढी प्रचलित छन्: १. मिठो मरुवा (Sweet Marjoram): जसलाई औषधि र खानाको स्वाद बढाउन प्रयोग गरिन्छ। २. जङ्गली मरुवा (Wild Marjoram/Oregano): यो अलि बढी तीखो स्वादको हुन्छ।
मरूवक को बाह्य रूप
बिरुवा: यो सानो झाडी जस्तो हुन्छ, जुन सामान्यतया ३० देखि ६० सेन्टिमिटरसम्म अग्लो हुन्छ।
पात: यसका पातहरू साना, अण्डाकार र हल्का झुस भएका हुन्छन्। पातलाई माड्दा मगमग बास्ना आउँछ।
फूल: यसमा सेतो वा हल्का प्याजी रङका साना फूलहरू झुप्पामा फुल्छन्।
काण्ड: यसको काण्ड (Stem) सीधा र हल्का रातो वा खैरो रङको हुन्छ।
विभिन्न भाषाहरूमा मरूवकको नाम
नेपाली: मरुवा फूल, मुस्वाँ, मूलफूल
संस्कृत: मरुबक, गन्धपत्र, शीतलक
हिन्दी: मरुवा, अरुआ
अंग्रेजी: Sweet Marjoram (स्वीट मरजोरम)
वनस्पतिक नाम: Origanum majorana
मरूवकका फाइदाहरू (Points)
पाचन प्रणालीलाई सुधार्न र भोक जगाउन मद्दत गर्छ।
टाउको दुखाइ र मानसिक तनाव कम गर्छ।
श्वासप्रश्वास सम्बन्धी समस्या जस्तै खोकी र दममा लाभदायक छ।
मिर्गौला र पिशाब सम्बन्धी रोगहरूमा राहत दिन्छ।
छालाको संक्रमण र घाउ खटिरा निको पार्न मद्दत गर्छ।
महिलाहरूको महिनावारी गडबडीमा सुधार ल्याउँछ।
