इसबगोल (Psyllium Husk) लाई नेपालको धेरै ठाउमा भुसी पनि भनिन्छ भने भारतमा “इसपघोल” वा “इसबगोल” भनेर चिनिन्छ, जुन Plantago ovata नामक बोटबिरुवाको बिउ बाट प्राप्त हुन्छ। यसको उत्पत्ति मूलतः ईरान, भारत र पाकिस्तानमा भएको मानिन्छ। यो आयुर्वेद र प्राकृतिक चिकित्सामा धेरै पुरानो समयदेखि प्रयोग हुँदै आएको छ। विशेष गरी यसको भूसी (Husk) लाई औषधीको रूपमा प्रयोग गरिन्छ, […]
डुम्री (DUMRI) को फूल देख्नेले भाग्य चम्किन्छ भन्ने कथन छ। यसलाई खाने वृद्ध पनि जवान हुने विश्वास गरिन्छ। तपाईंले पनि डुम्रीको फाइदासँग जोडिएका धेरै कथाहरू सुन्नुभएको होला, तर वास्तविकता के हो, शायद त्यो थाहा नहुन सक्छ। यदि तपाईंले डुम्रीबाट हुने फाइदाको बारेमा सुन्नुभएको छैन भने यो लेख तपाईंको लागि उपयुक्त हुनेछ, किनभने डुम्रीको रूख वा […]
कोकम (Kokam) एक प्रमुख आयुर्वेदिक जडीबुटी हो जसको प्रयोग सयौं वर्षदेखि विभिन्न रोगहरूको उपचारमा गरिँदै आएको छ। यसलाई वृक्षाम्ल (Vrikshamla) पनि भनिन्छ। कोकमको उपयोगले धेरै स्वास्थ्य लाभहरू प्रदान गर्दछ, जसबारे तपाईंले यहाँ जान्न सक्नुहुनेछ। कोकम के हो? (What is Kokam?) कोकम सदाबहार रूख हो जसको हाँगाहरू साना साना र फैलिएका हुन्छन्। यसको फल गोलाकार हुन्छ […]
धयँरो (धातकी) को बिरुवाबाट धेरै प्रकारका औषधिहरू बनाइन्छ। यो एक यस्तो महत्त्वपूर्ण वनस्पति हो कि लगभग सबै आयुर्वेदिक अर्क वा रसहरूमा धयँरोको फूलको प्रयोग गरिन्छ। धेरै वर्षदेखि धयँरोलाई शोधन र अन्य उपचारहरूका लागि प्रयोग गरिँदै आएको छ। आउनुहोस्, यसले कुन-कुन रोगहरूमा फाइदा गर्छ, त्यो जान्ने प्रयास गरौं। धयँरो के हो? (What is Dhataki in Nepali?) […]
पीलू एक काँडादार रूख हो। धेरैले यसलाई पीलु वा पीला (Pillu or Peelu) पनि भन्छन्। यसका फल मिठो र स्वादिष्ट हुन्छन्। तपाईंले पीलू देख्नुभएको पनि होला किनभने धेरै मानिसहरू पीलूको डाठले दात पनि माझ्छन । तर केही मानिसहरूलाई मात्र थाहा हुन्छ कि पीलूलाई औषधिको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्छ भनेर । आयुर्वेदिक विशेषज्ञहरूका अनुसार, पीलू एक […]
राजवृक्ष (अमलतास) को रूख हामी धेरै ठाउँमा देख्न सक्छौं। यो प्रायः सडकको किनारमा वा बगैंचामा उम्रिने गर्छ। यसमा पहेँला-पहेँला फूलहरू हुने गर्दछन् जो एकदै आकर्षक देखिन्छन्। यी फूलहरू घरको सजावटको लागि प्रयोग गरिन्छ। यदि तपाईंले राजवृक्षको रूख चिन्नुभएको छ भने, तपाईंले यसको औषधीय गुणहरू बारे पनि जान्नु आवश्यक छ। आयुर्वेद अनुसार, राजवृक्षले ज्वरो, पेट सम्बन्धी […]
के तपाईंले चुत्रो (दारुहरिद्रा) को बारेमा सुन्नुभएको छ? धेरै मानिसहरूलाई यसको बारेमा धेरै जानकारी छैन तर यो एक अत्यन्तै उपयोगी जडीबुटी हो। चुत्रो धेरै वर्षदेखि आयुर्वेदिक चिकित्सामा प्रयोग गरिँदै आएको छ। प्राचीन ग्रन्थहरूमा पनि यसको औषधीय प्रयोगको उल्लेख भएको पाइन्छ। चुत्रो (दारुहरिद्रा) के हो? चुत्रो (वैज्ञानिक नाम: Berberis aristata) एक जडीबुटी हो जुन नेपाल, भारत, थाइल्याण्ड, […]
तपाईंले आफ्नो घर वरपर कालमेघ (Kalmegh plant) को बिरुवा अवश्य देख्नुभएको होला, तर सम्भवतः यसलाई चिन्नुभएन वा कालमेघको फाइदाको (kalmegh benefits in nepali) बारे जान्नुभएन होला। कालमेघ एक यस्तो बिरुवा हो जुन औषधीय गुणले भरिपूर्ण छ। यो देख्नमा साधारण लाग्ने बिरुवा भयपनी यसका गुणहरू बारे जानेपछि तपाईं अचम्ममा पर्नुहुनेछ। कालमेघको स्वास्थ्य लाभ (Kalmegh Health Benefits) […]
गोदाबरी फूल, जसलाई वैज्ञानिक भाषामा Chrysanthemum indicum भनिन्छ, नेपालको परम्परागत र सांस्कृतिक जीवनशैलीसँग गहिरो रुपमा गाँसिएको एक अनुपम फूल हो। विशेषगरी कार्तिक महिनामा फुल्ने यो फूल तिहारको समयमा विशेष महत्त्व राख्दछ। दीपावली, भाईटीका, र लक्ष्मीपूजामा प्रयोग गरिने गोदाबरी फूल न केवल सिङ्गारको रुपमा प्रयोग गरिन्छ, यसमा लुकेको आयुर्वेदिक र औषधीय गुणले पनि यसलाई अत्यन्तै मूल्यवान […]
बरको रूख (वट वृक्ष) नेपालको सांस्कृतिक, धार्मिक र औषधीय महत्त्व भएको एक प्रमुख वृक्ष हो। यसलाई हिन्दू धर्ममा पवित्र मानिन्छ र यो अक्सर मन्दिरहरू, चौतारीहरू र बाटाका छेउछाउमा पाइन्छ। बरको रूखले ठूलो छेत्रफल ओगट्ने गर्छ र यसको छायामा विश्राम गर्ने चलन छ। यसको वैज्ञानिक नाम Ficus benghalensis हो र यो मोरेसी (Moraceae) परिवारमा पर्छ। नेपाली संस्कृतिमा बरको […]
