परिचय (Introduction of Constipation)
कब्जियत एउटा यस्तो स्वास्थ्य समस्या हो जसमा व्यक्तिको पेट राम्ररी सफा हुँदैन र दिसा गर्दा निकै कठिनाइ महसुस हुन्छ।
आयुर्वेदका अनुसार हाम्रो शरीरको सन्तुलन वात, पित्त र कफ दोषमा निर्भर गर्दछ। जब खानपान र जीवनशैलीमा लापरवाही गरिन्छ, तब
शरीरको ‘जठराग्नि’ (पाचन शक्ति) कमजोर हुन्छ र खाएको खाना समयमा र राम्ररी पच्दैन। कब्जियतमा मुख्यतया ‘वात दोष’ असन्तुलित
हुन्छ, जसले गर्दा दिसा सुक्खा र कडा हुन्छ। यसले गर्दा मानिसलाई दिनभरि आलस्य हुने, काममा मन नलाग्ने र पेट भारी हुने
जस्ता समस्याहरू देखिन्छन्।
लक्षण (Symptoms of Constipation)
कब्जियत हुँदा शरीरमा निम्न लक्षणहरू देखा पर्न सक्छन्:
- परिचय (Introduction of Constipation)
- लक्षण (Symptoms of Constipation)
- कारण (Causes of Constipation)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Constipation)
- थप अन्य उपाय (Extra Solutions for Constipation)
- खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Constipation)
- गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Constipation)
- सावधानी (Precautions in Constipation)
- निष्कर्ष (Conclusion)
दिसा गर्न निकै बल लगाउनु पर्ने।
दिसा कडा, सुक्खा र गाँठो परेको जस्तो हुनु।
पेट दुख्ने र भारीपन महसुस हुने।
पेटमा ग्यास भरिने (Gastric)।
टाउको दुख्ने र अपच (Indigestion) हुनु।
काम नगरीकन पनि आलस्य र थकाई लाग्नु।
पिँडुलाहरू दुख्ने।
मुखबाट दुर्गन्ध आउने।
कब्जियतका कारण मुखमा स-साना घाउ वा खटिरा (Ulcers) आउनु।
छालामा डन्डीफोर वा फुस्रोपना देखिनु।
कारण (Causes of Constipation)
कब्जियत हुनुका पछाडि धेरै कारणहरू हुन सक्छन्, जसमध्ये मुख्य तल दिइएका छन्:
भोजनमा फाइबर वा रेशेदार खानाको कमी हुनु।
मैदाबाट बनेका परिकार र धेरै तेल-मसला प्रयोग गरिएको खाना खानु।
पानी कम पिउनु वा तरल पदार्थको सेवनमा कमी।
समयमा खाना नखानु वा राती ढिलो भोजन गर्नु।
रातभरि ढिलोसम्म जाग्राम बस्ने बानी।
चिया, कफी, सुर्ती वा चुरोटको अत्यधिक सेवन।
अघिल्लो पटक खाएको खाना नपच्दै फेरि खानु।
धेरै चिन्ता वा मानसिक तनाव लिनु।
हर्मोनको असन्तुलन वा थाइराइडको समस्या हुनु।
लामो समयसम्म दुखाइ कम गर्ने औषधिहरू (Painkillers) प्रयोग गर्नु।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Constipation)
तपाईंले घरमै उपलब्ध सामग्रीहरू प्रयोग गरेर कब्जियतको सफल उपचार गर्न सक्नुहुन्छ:
मुनक्काको प्रयोग: राती ८-१० ग्राम मुनक्कालाई पानीमा भिजाउनुहोस्। बिहान यसको भित्रको बीउ निकालेर दूधमा उमालेर खानुहोस्
र दूध पनि पिउनुहोस्।
एरण्डको तेल (Castor Oil): सुत्नुअघि एक गिलास तातो दूधमा १-२ चम्चा एरण्डको तेल मिसाएर पिउनाले बिहान पेट राम्ररी सफा
हुन्छ।
बेलको फल: कब्जियतका लागि बेल अमृत समान मानिन्छ। आधा कप बेलको गुदीमा अलिकति सखर (खुदो) मिसाएर साँझको खाना खानुअघि सेवन
गर्नुहोस्।
जिरा र ज्वानो: जिरा र ज्वानोलाई भुटेर धुलो बनाउनुहोस्। यसमा बिरे नुन मिसाएर राख्नुहोस् र दैनिक आधा चम्चा मनतातो
पानीसँग लिनुहोस्।
जेठीमध (Mulethi): एक गिलास पानीमा एक चम्चा जेठीमधको धुलो र थोरै सखर मिसाएर सेवन गर्दा दिसा खलास हुन्छ।
सौँफ: राती सुत्नुअघि एक चम्चा भुटेको सौँफ तातो पानीसँग खाँदा पाचन प्रक्रिया राम्रो हुन्छ।
त्रिफला चूर्ण: कब्जियतको सबैभन्दा राम्रो औषधि त्रिफला हो। राती सुत्नुअघि एक चम्चा त्रिफला चूर्ण मनतातो पानीसँग
खानुहोस्। यसले पुरानो भन्दा पुरानो कब्जियत पनि निको पार्छ
अलस (Flax seeds): अलसको बीउलाई पिसेर एक चम्चा पाउडर राती सुत्ने बेला पानीसँग सेवन गर्नुहोस्।
मह र कागती: बिहान खाली पेटमा मनतातो पानीमा मह र कागतीको रस मिसाएर पिउनाले पेट सफा हुन्छ।
थप अन्य उपाय (Extra Solutions for Constipation)
दैनिक दुई चम्चा सखर तातो दूधसँग खाने।
दूधमा सुकेको अन्जिर उमालेर खानु निकै प्रभावकारी हुन्छ।
बिहान उठ्ने बित्तिकै कम्तीमा दुई गिलास मनतातो पानी पिउने बानी बसाल्नुहोस्।
बेलुकाको खानामा मेवा (Papaya) समावेश गर्नुहोस्, यसले पाचनमा मद्दत गर्छ।
खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Constipation)
कब्जियतबाट बच्न र यसलाई निको पार्न खानपानमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ:
फाइबरयुक्त खाना: बन्दागोभी, गाजर, ब्रोकाउली र पालुङ्गो जस्ता हरिया सागसब्जी प्रशस्त खानुहोस्।
फलफूल: अंगुर, मेवा, अन्जिर, भुइँकटहर र नास्पाती कब्जियतका लागि निकै लाभदायक छन्।
पर्याप्त पानी: दैनिक कम्तीमा ८-१० गिलास पानी पिउनुहोस्।
मोटो अनाज: गहुँको पिठोमा चना मिसाएर बनाइएको रोटी खानु फाइदाजनक हुन्छ। मैदाको सट्टा चोकरसहितको पिठो प्रयोग गर्नुहोस्।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Constipation)
दूध र पनीरको अत्यधिक सेवन नगर्नुहोस् (कसैलाई यसले कब्जियत बढाउन सक्छ)।
मैदाबाट बनेका खानेकुरा (बिस्कुट, चाउचाउ, मःम, ह्वाइट ब्रेड) पूर्ण रूपमा बन्द गर्नुहोस्।
अत्यधिक चिल्लो, पिरो र मसलेदार खाना नखानुहोस्।
चिसो वा फ्रिजमा राखिएका पुराना खानेकुरा नखानुहोस्।
दिसा लागेको बेला नरोक्नुहोस्, यसले समस्या झन् जटिल बनाउँछ।
सावधानी (Precautions in Constipation)
लामो समयसम्म कब्जियत रहिरहेमा यसले बवासीर (Piles) वा भगन्दर (Fistula) जस्ता गम्भीर रोगहरू निम्त्याउन सक्छ।
बवासीर हुँदा दिसा नलीमा मासु पलाउने र रगत बग्ने (Bleeding) समस्या हुन सक्छ।
यदि घरेलु उपचारले पनि निको भएन वा दिसामा रगत देखियो भने तुरुन्त चिकित्सकसँग परामर्श लिनुहोस्।
औषधिको प्रयोग गर्दा आयुर्वेदका नियमहरू र उचित जीवनशैली पालना गर्नुहोस्।
निष्कर्ष (Conclusion)
कब्जियत केवल एउटा साधारण समस्या मात्र नभई धेरै रोगहरूको जड हो। हाम्रो गलत खानपान र निष्क्रिय जीवनशैली नै यसको मुख्य
कारण हो। यदि हामीले आफ्नो आहारमा फाइबर समावेश गर्ने, पर्याप्त पानी पिउने, समयमा भोजन गर्ने र नियमित रूपमा पवन मुक्तासन
वा हलासन जस्ता योगासनहरू गर्ने हो भने कब्जियतबाट सधैँका लागि मुक्ति पाउन सकिन्छ। स्वास्थ्य नै सबैभन्दा ठूलो धन हो,
त्यसैले पेटलाई स्वस्थ राख्न सधैँ सजग रहनुहोस्।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
