परिचय (Introduction of Toothache)
दाँत दुख्नु एक सामान्य स्वास्थ्य समस्या भए तापनि यो अत्यन्तै कष्टकर र असह्य हुन्छ। जब दाँतमा दुखाइ सुरु हुन्छ,
मानिसलाई केही खान, पिउन र सामान्य कुराकानी गर्न समेत गाह्रो पर्छ। दाँतको दुखाइले कहिलेकाहीँ अनुहार सुन्निने
(Inflammation), टाउको दुख्ने र ज्वरो आउने जस्ता लक्षणहरू पनि निम्त्याउन सक्छ। आयुर्वेदका अनुसार शरीरमा ‘वात’ दोषको
असन्तुलनले गर्दा दाँत दुख्ने गर्दछ। उचित खानपान र सरसफाइमा ध्यान दिएमा यस समस्याबाट बच्न सकिन्छ।
लक्षण (Symptoms of Toothache)
दाँत दुख्दा निम्न लक्षणहरू देखिन सक्छन्:
- परिचय (Introduction of Toothache)
- लक्षण (Symptoms of Toothache)
- कारण (Causes of Toothache)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Toothache)
- थप अन्य उपाय (Extra Solution for Toothache)
- खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Toothache)
- गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Toothache)
- साबधानी (Precautions in Toothache)
- निष्कर्ष (Conclusion)
दाँत वा गिजाको वरिपरि तीखो वा ढिलो गरी भइरहने दुखाइ।
गाला वा गिजा सुन्निने समस्या (Inflammation)।
तातो वा चिसो खानेकुरा खाँदा दाँत सिरिङ्ग हुने।
मुखबाट दुर्गन्ध आउने।
गिजाबाट रगत बग्ने (Bleeding gums)।
खानेकुरा चपाउँदा अप्ठ्यारो हुने र दुखाइ बढ्ने।
कारण (Causes of Toothache)
दाँत दुख्नुका पछाडि धेरै कारणहरू हुन सक्छन्, जसमा मुख्य निम्न छन्:
दाँतमा कीरा लाग्नु (Cavities): दाँतको उचित सफाइ नहुँदा कीरा लागेर प्वाल पर्नु र दुखाइ सुरु हुनु।
गिजाको समस्या: गिजा कमजोर हुनु वा संक्रमण हुनु।
बुद्धि बङ्गारा (Wisdom Tooth): १७ देखि २५ वर्षको उमेरमा नयाँ बङ्गारा पलाउँदा ठाउँ नपुगेर अन्य दाँतलाई थिच्दा अत्यधिक
दुखाइ हुन्छ।
क्याल्सियमको कमी: शरीरमा क्याल्सियम कम हुँदा दाँत कमजोर भई दुख्न सक्छन्।
अत्यधिक गुलियोको सेवन: चकलेट वा गुलियो पदार्थ खाएपछि राम्ररी मुख नधुँदा कीटाणुले अम्ल (Acid) बनाउँछन्, जसले दाँतको
जरामा संक्रमण गर्छ।
चोटपटक: दाँत भाँचिनु वा ठोकिनु।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Toothache)
औषधि पसलबाट जथाभावी ‘पेन किलर’ खानु भन्दा पहिले घरमै उपलब्ध सामग्री प्रयोग गर्नु सुरक्षित र प्रभावकारी मानिन्छ।
१. ल्वाङ (Clove): दुखाइ भएको दाँतको मुनि एउटा ल्वाङ च्यापेर राख्नाले तुरुन्त आराम मिल्छ। ल्वाङको तेलमा कपास भिजाएर
राख्नु झन् प्रभावकारी हुन्छ।
२. लसुन (Garlic): लसुनमा ‘एलििसन’ नामक प्राकृतिक जीवाणुरोधी तत्व हुन्छ। एक केस्रा लसुन चपाउनाले दाँतको संक्रमण र दुखाइ
कम हुन्छ।
३. हींग (Asafoetida): अलिकति हींगलाई कागती वा मौसमीको रसमा मिसाएर कपासको सहायताले दाँतमा लगाउँदा निकै राहत मिल्छ।
४. बेसार (Turmeric): बेसार, नुन र तोरीको तेल मिसाएर पेस्ट बनाउनुहोस् र दुखेको दाँतमा लगाउनुहोस्। यसले प्राकृतिक
एन्टिबायोटिकको काम गर्छ।
५. प्याज (Onion): प्याजमा कीटाणु मार्ने गुण हुन्छ। प्याजको एउटा सानो टुक्रा दुखेको ठाउँमा राख्ने वा बिस्तारै चपाउने
गर्दा फाइदा हुन्छ।
६. अम्बाको पात (Guava Leaves): अम्बाको ताजा पात चपाउनाले वा पात उमालेको पानीमा नुन हालेर कुल्ला गर्दा दाँतको दुखाइ र
सुन्निने समस्या कम हुन्छ।
७. कालो मरिच र नुन: कालो मरिचको धुलो र नुन बराबर मात्रामा मिसाई केही थोपा पानी हालेर पेस्ट बनाउनुहोस् र दाँतमा
लगाउनुहोस्।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Toothache)
चिसोले सेक्ने (Cold Compress): यदि चोटका कारण दाँत दुखेको छ भने बाहिरबाट गालामा बरफले सेक्दा दुखाइ कम हुन्छ।
नुन पानीले कुल्ला: मनतातो पानीमा नुन हालेर कुल्ला गर्दा मुखभित्रका हानिकारक ब्याक्टेरिया नष्ट हुन्छन्।
बेकिङ सोडा: कपासलाई पानीमा भिजाएर त्यसमा बेकिङ सोडा छर्कनुहोस् र दुखेको दाँतमा लगाउनुहोस्।
खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Toothache)
अत्यधिक चिसो वा धेरै तातो खानेकुरा नखानुहोस्।
गुलियो, टाँसिने र प्रशोधित खानेकुरा (जस्तै: चकलेट, केक, कोल्ड ड्रिंक्स) बाट टाढै रहनुहोस्।
खाना खाइसकेपछि सधैं राम्ररी कुल्ला गर्ने बानी बसाल्नुहोस्।
नरम र सजिलै चपाउन सकिने खानेकुरा मात्र खानुहोस्।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Toothache)
दुखेको दाँतलाई पटक-पटक औंला वा जिब्रोले नचलाउनुहोस्।
टोक्न गाह्रो हुने कडा खानेकुरा (जस्तै: ओखर, कडा सुपारी) दाँतले नफुटाउनुहोस्।
धूम्रपान र सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन नगर्नुहोस्, यसले संक्रमण बढाउँछ।
जथाभावी एन्टिबायोटिक औषधि चिकित्सकको सल्लाह बिना सेवन नगर्नुहोस्।
साबधानी (Precautions in Toothache)
दिनको दुई पटक (बिहान खाजा पछि र राति सुत्नु अघि) अनिवार्य ब्रस गर्नुहोस्।
ब्रस गर्दा धेरै बल प्रयोग नगर्नुहोस्, यसले दाँतको बोक्रा (Enamel) र गिजालाई क्षति पुऱ्याउँछ।
हरेक ६-६ महिनामा दन्त चिकित्सकसँग दाँत जाँच गराउने गर्नुहोस्।
बच्चाहरूलाई धेरै गुलियो खान नदिनुहोस् र उनीहरूको दाँतको सरसफाइमा विशेष ध्यान दिनुहोस्।
निष्कर्ष (Conclusion)
दाँतको दुखाइलाई सामान्य ठानेर बेवास्ता गर्नु हुँदैन। माथि उल्लेखित घरेलु उपायहरूले सामान्य दुखाइमा तुरुन्त राहत प्रदान
गर्छन्। तर, यदि दुखाइ एक दिनभन्दा बढी समयसम्म रहिरह्यो, गिजाबाट रगत बग्ने (Bleeding) समस्या भयो वा मुखबाट निकै
दुर्गन्ध आयो भने तुरुन्त चिकित्सकको सल्लाह लिनुपर्छ। दाँतको स्वास्थ्य नै समग्र शरीरको स्वास्थ्यको द्वार हो, त्यसैले
यसको उचित हेरचाह गरौं।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
