Punarnava (Boerhavia diffusa) is valued in Ayurveda for reducing swelling, supporting kidney and liver health, improving urine flow, helping detox vitality.
पुनर्नवा प्रकृतिले मानव जातिलाई दिएको एउटा अद्भुत उपहार हो। यसको नाम ‘पुनः’ र ‘नवा’ मिलेर बनेको छ, जसको अर्थ हुन्छ ‘फेरि नयाँ बनाउने’। यसले शरीरका कोशिकाहरूलाई पुनर्जीवित गर्ने क्षमता राख्ने भएकाले यसलाई आयुर्वेदमा रसायन मानिन्छ। विशेषगरी वर्षा ऋतुमा यो जताततै उम्रिने गर्दछ।
पुनर्नवा के हो?
पुनर्नवा एक बहुवर्षीय झार वर्गको औषधि हो। यो जमिनमा फैलने प्रकृतिको हुन्छ। यसको जरा जमिनमुनि रहिरहन्छ र माथिको भाग सुके पनि वर्षाको पानी पाउने बित्तिकै यो फेरि पलाएर आउँछ, त्यसैले यसलाई पुनर्नवा भनिएको हो। आधुनिक चिकित्सा विज्ञानमा यसलाई मिर्गौला र कलेजोको समस्याका लागि अचूक औषधि मानिन्छ।
पुनर्नवाका प्रकार
मुख्यतया पुनर्नवा दुई प्रकारका हुन्छन्:
१. रक्त पुनर्नवा: यसको काण्ड, पात र फूल रातो रङ्गको हुन्छ। औषधिमा यसको बढी प्रयोग गरिन्छ।
२. श्वेत पुनर्नवा: यसको फूल र जरा सेतो रङ्गको हुन्छ। यो तुलनात्मक रूपमा कम पाइन्छ तर गुणकारी हुन्छ।
विभिन्न भाषाहरूमा पुनर्नवाको नाम
नेपाली: औंले साग, पुनर्नवा
संस्कृत: शोथघ्नी, विशाख, श्वेतमूला
हिन्दी: गदहपुर्ना, सांठ
अंग्रेजी: Hogweed, Spreading Hogweed
वनस्पति नाम: Boerhavia diffusa
पुनर्नवाका फाइदाहरू (Benefits in points)
मिर्गौलाको सुरक्षा: यसले पिसाब सम्बन्धी रोग र मिर्गौलाको पत्थरी हटाउन मद्दत गर्छ।
सुन्निने समस्या (Inflammation): शरीरका अंगहरू सुन्निने वा इन्फ्ल्यामेसन कम गर्न यो अत्यन्त प्रभावकारी छ।
कलेजोको टोनिक: कामला (जण्डिस) र कलेजो सम्बन्धी विकारमा यसले सुधार ल्याउँछ।
पाचन सुधार: यसले अपच (बदहजमी) हटाउँछ र भोक जगाउँछ।
मुटुको रक्षा: मुटुको मांसपेशीलाई बलियो बनाउन र रक्तचाप सन्तुलनमा राख्न मद्दत गर्छ।
रक्तअल्पता: शरीरमा रगतको कमी (पाण्डु रोग) हुँदा यसको सेवनले रगत बढाउँछ।
आँखाको ज्योति: यसको जराको रस आँखाको लागि लाभदायक मानिन्छ।
