परिचय (Introduction of Uric Acid)
मानव शरीरमा प्युरिन (Purine) नामक प्रोटिनको टुटफुटबाट बन्ने अन्तिम उत्पादन नै यूरिक एसिड हो। सामान्यतया यो रगतमा
घुल्छ, मिर्गौलासम्म पुग्छ र पिशाबको माध्यमबाट शरीरबाहिर निस्कन्छ। तर जब शरीरले धेरै मात्रामा यूरिक एसिड बनाउन थाल्छ वा
मिर्गौलाले यसलाई राम्ररी छान्न सक्दैन, तब रगतमा यसको मात्रा बढ्न जान्छ। यस अवस्थालाई चिकित्सा विज्ञानमा
हाइपरयुरिसीमिया (Hyperuricemia) भनिन्छ।
बढेको यूरिक एसिड स-साना क्रिस्टलको रूपमा जोर्नीहरूमा जम्मा हुन थाल्छ, जसले गर्दा गाउट (Gout) वा बाथको समस्या
निम्तिन्छ। आयुर्वेदमा यसलाई ‘वात-रक्त’ को रूपमा व्याख्या गरिएको छ। यसले विशेषगरी खुट्टाको बुढी औंला, कुर्कुच्चा, घुँडा
र हातका औंलाहरूमा असह्य पीडा र सुन्निने समस्या उत्पन्न गराउँछ।
लक्षण (Symptoms of High Uric Acid)
शरीरमा यूरिक एसिडको मात्रा बढेपछि निम्न लक्षणहरू देखिन सक्छन्:
- परिचय (Introduction of Uric Acid)
- लक्षण (Symptoms of High Uric Acid)
- कारण (Causes of High Uric Acid)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Uric Acid)
- थप अन्य आयुर्वेदिक उपाय (Extra Solution for Uric Acid)
- खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Uric Acid)
- गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Uric Acid)
- साबधानी (Precautions in Uric Acid)
- प्राय सोधिने प्रश्नहरु (FAQ)
- निष्कर्ष (Conclusion)
जोर्नीहरूमा अचानक र तीव्र दुखाइ हुनु।
प्रभावित स्थान रातो हुनु र सुन्निने समस्या (Inflammation) देखिनु।
बिहान उठ्दा जोर्नीहरू जकडिएको महसुस हुनु।
जोर्नीहरू छुँदा तातो महसुस हुनु।
हिँडडुल गर्न वा उठबस गर्न गाह्रो हुनु।
पिशाब फेर्दा जलन हुनु वा पिशाब सम्बन्धी समस्या देखिनु।
कारण (Causes of High Uric Acid)
यूरिक एसिड बढ्नुका मुख्य कारणहरू यस प्रकार छन्:
अस्वस्थ खानपान: धेरै प्रोटिनयुक्त खाना (रातो मासु, दाल, गेडागुडी) को अत्यधिक सेवन।
मोटोपना: शरीरको तौल धेरै हुँदा मेटाबोलिज्ममा गडबडी आउँछ।
मदिरापान: विशेषगरी बियर र रक्सीको सेवनले यूरिक एसिड बढाउँछ।
मिर्गौलाको समस्या: मिर्गौलाले राम्रोसँग कार्य नगर्दा यूरिक एसिड छानिन पाउँदैन।
पानीको कमी: शरीरमा पर्याप्त पानी नहुँदा विषाक्त पदार्थ बाहिर निस्कन सक्दैन।
वंशाणुगत गुण: परिवारमा कसैलाई यो समस्या छ भने अरूलाई हुने सम्भावना रहन्छ।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Uric Acid)
यूरिक एसिड नियन्त्रण गर्न भान्सामा उपलब्ध सामग्रीहरू निकै प्रभावकारी हुन्छन्:
अमिलो फल (Citrus Fruits): कागती, सुन्तला र अमला जस्ता भिटामिन-सी युक्त फलफूलले यूरिक एसिडलाई पगाल्न मद्दत गर्छन्।
काँचो मेवा: काँचो मेवालाई उमालेर त्यसको पानी पिउनाले जोर्नीमा जमेको क्रिस्टल बाहिर निकाल्न सहयोग पुग्छ।
एप्पल साइडर भिनेगर: एक गिलास पानीमा एक चम्चा एप्पल साइडर भिनेगर मिसाएर पिउनाले शरीरको pH सन्तुलनमा रहन्छ।
अदुवा र लसुन: यसमा प्राकृतिक एन्टि-इन्फ्लेमेटरी गुण हुन्छ जसले दुखाइ र सुन्निने समस्या कम गर्छ।
बडी ओखर (Celery Seeds): यसको सेवनले पिशाबको मात्रा बढाउँछ, जसले यूरिक एसिड उत्सर्जनमा मद्दत गर्छ।
थप अन्य आयुर्वेदिक उपाय (Extra Solution for Uric Acid)
आयुर्वेदमा यूरिक एसिडका लागि केही विशिष्ट औषधिहरू सिफारिस गरिएका छन्:
कैशोर गुग्गुल (Kaishore Guggulu): यसमा गुग्गुल, त्रिफला र गुर्जो जस्ता तत्व हुन्छन्। यसले रगतलाई शुद्ध पार्छ र
जोर्नीको दुखाइ कम गर्छ।
पुनर्नवादी गुग्गुल (Punarnavadi Guggulu): यसले शरीरमा पानी जमेर हुने सुन्निने समस्या हटाउन र मिर्गौलाको कार्यक्षमता
सुधार्न मद्दत गर्छ।
गिलोय वा गुर्जो (Giloy): गुर्जोको रस वा काँढा पिउनाले यूरिक एसिडको स्तर प्राकृतिक रूपमा घट्छ।
त्रिफला चूर्ण (Triphala Churna): यसले पाचन प्रणाली सुधार गरी शरीरबाट विषाक्त तत्व (Toxins) बाहिर निकाल्छ।
गोक्षुरादि गुग्गुल (Gokshuradi Guggulu): यो औषधि पिशाब सम्बन्धी रोग र मिर्गौलाको पत्थरी हटाउन लाभदायक छ।
खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Uric Acid)
यूरिक एसिड नियन्त्रणमा खानपानको ७०% भूमिका हुन्छ:
के खाने? प्रशस्त पानी (दिनको ३-४ लिटर), हरियो सागसपात, फाइबरयुक्त खाना, ओट्स, र केरा।
कस्तो तेल प्रयोग गर्ने? खाना पकाउन जैतुनको तेल (Olive Oil) प्रयोग गर्नु उत्तम हुन्छ।
दुग्धजन्य पदार्थ: कम चिल्लो भएको दूध वा दहीको सेवन गर्न सकिन्छ।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Uric Acid)
रातो मासु र सी-फूड: खसी, राँगाको मासु र केही प्रजातिका माछाहरू पूर्ण रूपमा बन्द गर्नुपर्छ।
गेडागुडीको बोक्रा: दाल वा गेडागुडी खाँदा बोक्रा निकालेर वा कम मात्रामा खाने।
चिनी र सफ्ट ड्रिंक्स: धेरै गुलियो पेय पदार्थ र प्याकेटका जुसहरूले यूरिक एसिड बढाउँछन्।
धुम्रपान र मदिरा: यसले मिर्गौलाको कार्यमा बाधा पुर्याउँछ।
साबधानी (Precautions in Uric Acid)
कुनै पनि आयुर्वेदिक औषधि सुरु गर्नुअघि विज्ञ चिकित्सकको सल्लाह लिनुहोस्।
तौललाई सन्तुलनमा राख्न दैनिक हल्का व्यायाम वा योगासन गर्नुहोस्।
दुखाइ कम गर्ने औषधि (Painkillers) को अत्यधिक प्रयोग नगर्नुहोस्, यसले मिर्गौलामा असर गर्न सक्छ।
नियमित रूपमा रगत परीक्षण गराई यूरिक एसिडको स्तर जाँच गरिरहनुहोस्।
प्राय सोधिने प्रश्नहरु (FAQ)
१. के यूरिक एसिड निको हुन्छ?
हो, सही खानपान, सक्रिय जीवनशैली र आयुर्वेदिक उपचारको माध्यमबाट यसलाई पूर्ण रूपमा नियन्त्रण गर्न सकिन्छ।
२. के यूरिक एसिड हुँदा दही खान मिल्छ?
कम चिल्लो भएको (Low-fat) दही ठिक्क मात्रामा खान सकिन्छ, तर धेरै अमिलो वा चिल्लो दहीले समस्या बढाउन सक्छ।
३. पानीले कसरी यूरिक एसिड घटाउँछ?
प्रशस्त पानी पिउँदा रगतमा भएको यूरिक एसिड पातलो हुन्छ र मिर्गौलाले सजिलै पिशाबको माध्यमबाट बाहिर फाल्न सक्छ।
निष्कर्ष (Conclusion)
यूरिक एसिड आधुनिक जीवनशैलीको एक साझा समस्या बनेको छ। यसलाई बेवास्ता गर्दा भविष्यमा जोर्नीहरू बिग्रने वा मिर्गौलामा
पत्थरी हुने जोखिम रहन्छ। आयुर्वेदले यसको उपचारमा केवल लक्षणलाई मात्र नभई रोगको जडलाई नै सफा गर्ने क्षमता राख्छ। स्वस्थ
आहार, पर्याप्त पानी र कैशोर गुग्गुल जस्ता औषधिहरूको सही प्रयोगले यो समस्याबाट सजिलै मुक्ति पाउन सकिन्छ।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
