परिचय (Introduction of Feverfew)
आयुर्वेदमा विभिन्न रोगहरूको उपचारका लागि प्राकृतिक जडीबुटीहरूको प्रयोग गरिन्छ। यस्तै एउटा शक्तिशाली जडीबुटी हो—
फीवरफ्यू (Feverfew), जसलाई कतिपय ठाउँमा यसको पातको बनावटका कारण गाजर घास पनि भनिन्छ। यसको वैज्ञानिक नाम Tanacetum
parthenium हो। प्राचीन कालदेखि नै यसलाई ज्वरो, टाउको दुखाइ र शरीरको सुन्निने समस्या निको पार्न प्रयोग गरिँदै आएको छ।
यस वनस्पतिमा ‘पार्थेनोलाइड’ (Parthenolide) नामक मुख्य तत्व पाइन्छ, जसले शरीरमा हुने विभिन्न दुखाइ र इन्फ्ल्यामेसन
(Inflammation) लाई कम गर्ने क्षमता राख्छ। यो बिरुवा हेर्दा डेजी फूल जस्तै देखिन्छ र यसका पात तथा फूलहरूमा औषधीय गुण
भरिएका हुन्छन्।
लक्षण (Symptoms solved by Feverfew)
फीवरफ्यू मुख्यतया निम्न स्वास्थ्य समस्या वा लक्षणहरू देखिएमा प्रयोग गरिन्छ:
- परिचय (Introduction of Feverfew)
- लक्षण (Symptoms solved by Feverfew)
- कारण (Causes for using Feverfew)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Feverfew)
- थप अन्य उपाय (Extra Solution for Health)
- खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Feverfew)
- गर्न नहुने कार्यहरु (Things to avoid in Feverfew Use)
- साबधानी (Precautions in Feverfew)
- प्राय सोधिने प्रश्नहरु (FAQ)
- निष्कर्ष (Conclusion)
अत्याधिक टाउको दुख्ने वा माइग्रेनको समस्या।
शरीरका जोर्नीहरू सुन्निने र दुख्ने।
नियमित रूपमा ज्वरो आउने।
महिनावारीको समयमा अत्यधिक पेट बाउँडिने वा रगत बग्ने।
मानसिक तनाव र अनिद्रा।
छालामा रातोपना वा चिलाउने समस्या।
कारण (Causes for using Feverfew)
हामीले फीवरफ्यू किन प्रयोग गर्ने त? यसका मुख्य कारणहरू निम्न हुन्:
१. प्राकृतिक पेनकिलर: यसमा एन्टिस्पास्मोडिक गुण हुन्छ, जसले नसाको तनाव कम गर्छ।
२. इन्फ्ल्यामेसन कम गर्न: शरीरभित्र हुने आन्तरिक सुन्निने समस्या (Inflammation) लाई यसले जरैदेखि कम गर्न मद्दत गर्छ।
३. रक्त सञ्चारमा सुधार: यसले रक्तनलीहरूलाई आराम दिन्छ, जसले गर्दा मस्तिष्कमा रक्त प्रवाह सन्तुलित रहन्छ।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Feverfew)
फीवरफ्यूलाई घरमा निम्न तरिकाले प्रयोग गर्न सकिन्छ:
टाउको दुखाइमा: यसको सुकेको पातको धूलो (१००-३०० मिलीग्राम) दैनिक सेवन गर्दा माइग्रेनमा आराम मिल्छ।
जोर्नी दुख्ने समस्या (Arthritis): यसको पातलाई पानीमा उमालेर बनाएको काँढाले सुन्निएको ठाउँमा सेक्दा वा उक्त पानी पिउँदा
फाइदा हुन्छ।
ज्वरो आएमा: यसको फूल र पातको चिया बनाएर पिउनाले शरीरको तापक्रम नियन्त्रणमा आउँछ र पसिना मार्फत विषाक्त पदार्थ बाहिर
निस्कन्छ।
दाँत दुखाइमा: यसको बोक्रा (Bark) वा पातलाई हल्का चपाउँदा (सावधानीपूर्वक) दाँतको दुखाइमा केही समयका लागि राहत मिल्न
सक्छ।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Health)
तनाव व्यवस्थापन: फीवरफ्यूको अर्कले स्नायु प्रणालीलाई शान्त पार्छ, जसले गर्दा डिप्रेसन र एन्जाइटीका लक्षणहरू कम
हुन्छन्।
छालाको हेरचाह: रोजेशिया (Rosacea) वा छाला रातो हुने समस्यामा फीवरफ्यू मिसाइएको क्रिम लगाउनाले जलन कम हुन्छ।
किटाणुनाशक: यसमा पाइने तत्वले ब्याक्टेरिया र भाइरससँग लड्ने क्षमता बढाउँछ।
खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Feverfew)
यसलाई प्रयोग गर्दा खानपानमा ध्यान दिनु जरुरी छ:
चियाको रूपमा: यसको सुकेको पातलाई तातो पानीमा ५ मिनेटसम्म भिजाएर चियाको रूपमा पिउन सकिन्छ।
पूरक आहार (Supplements): बजारमा पाइने क्याप्सुल वा ट्याब्लेट डाक्टरको सल्लाह बमोजिम खाना खाइसकेपछि मात्र लिनु राम्रो
हुन्छ।
खाली पेटमा नखानुहोस्: यसले कहिलेकाहीँ पेटमा असजिलो गराउन सक्छ, त्यसैले केही खाएपछि मात्र यसको सेवन गर्नुहोस्।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to avoid in Feverfew Use)
काँचो पात नचपाउनुहोस्: फीवरफ्यूको ताजा पात सिधै चपाउँदा मुखमा घाउ वा अल्सर हुन सक्छ र जिब्रो सुन्निन सक्छ।
अत्यधिक सेवन: यसको धेरै मात्राले झाडापखाला (Diarrhea) र अपच (Indigestion) गराउन सक्छ।
लामो समयसम्म प्रयोग: लगातार ४ महिनाभन्दा बढी यसको सेवन नगर्नुहोस्। यदि गर्नै परेमा केही हप्ताको ग्याप राख्नुहोस्।
साबधानी (Precautions in Feverfew)
१. गर्भावस्था र स्तनपान: गर्भवती महिलाहरूले यसको सेवन बिल्कुलै गर्नुहुँदैन, किनकि यसले गर्भाशय खुम्च्याएर गर्भपतनको
जोखिम बढाउन सक्छ।
२. सर्जरी: यदि तपाईंको कुनै शल्यक्रिया (Surgery) हुँदैछ भने २ हप्ता अगावै यसको प्रयोग छोड्नुहोस्, किनकि यसले रगत जम्ने
प्रक्रियालाई ढिलो बनाउन सक्छ।
३. औषधि सेवन: यदि तपाईंले रगत पातलो बनाउने औषधि सेवन गरिरहनु भएको छ भने फीवरफ्यू नलिनुहोस्।
४. एलर्जी: यदि तपाईंलाई सूर्यमुखी वा सयपत्री फूलसँग एलर्जी छ भने यसबाट पनि एलर्जी हुन सक्छ।
प्राय सोधिने प्रश्नहरु (FAQ)
१. के फीवरफ्यूले माइग्रेन निको पार्छ?
हो, धेरै अध्ययनहरूले देखाएका छन् कि यसको नियमित र सही मात्राले माइग्रेनको फ्रिक्वेन्सी र दुखाइलाई निकै कम गर्छ।
२. के यसलाई बच्चालाई दिन मिल्छ?
साना बच्चाहरूका लागि यो सुरक्षित मानिँदैन। प्रयोग गर्नुअघि बाल विशेषज्ञको सल्लाह अनिवार्य छ।
३. यसको स्वाद कस्तो हुन्छ?
यसको स्वाद अलि तितो हुन्छ, त्यसैले धेरैले यसलाई मह वा अन्य जडीबुटीसँग मिसाएर पिउने गर्छन्।
४. के यसले पिशाब सम्बन्धी रोगमा काम गर्छ?
परम्परागत रूपमा यसलाई मूत्र सम्बन्धी केही समस्यामा प्रयोग गरिए पनि यसको मुख्य काम दुखाइ र इन्फ्ल्यामेसन कम गर्नु हो।
निष्कर्ष (Conclusion)
गाजर घास वा फीवरफ्यू एक बहुगुणी जडीबुटी हो। विशेष गरी माइग्रेन, जोर्नी दुख्ने समस्या र शरीरको सुन्निने समस्याका लागि
यो अचुक औषधि मानिन्छ। तर, प्राकृतिक भन्दैमा यसको जथाभावी प्रयोग गर्नु हुँदैन। यसको सही मात्रा र प्रयोग गर्ने तरिका
थाहा पाउनु उत्तिकै जरुरी छ। कुनै पनि गम्भीर रोगको औषधि खाइरहनु भएको छ भने फीवरफ्यू सुरु गर्नुअघि आयुर्वेदिक चिकित्सक
वा विशेषज्ञसँग परामर्श लिनु नै बुद्धिमानी हुनेछ।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
