पुदिना, जसलाई अंग्रेजीमा “Mint” भनिन्छ, एक सुगन्धित बिरुवा वा जडीबुटी हो जुन विश्वभर धेरै मात्रामा पाइन्छ। यसको वैज्ञानिक नाम “Mentha” हो र यो Lamiaceae परिवारमा पर्छ। पुदिनाको उत्पत्ति युरोप र एसियामा भएको मानिन्छ, तर यो अहिले विश्वभर उत्पादन र प्रयोग गरिन्छ। नेपाल, भारत, र अन्य दक्षिण एसियाली देशहरूमा पुदिनालाई केवल खानेकुराको स्वाद बढाउन प्रयोग गरिने […]

के तपाईंलाई थाहा छ कि बोझो Acorus calamus के हो र यसको प्रयोग कुन काममा गरिन्छ? आयुर्वेद अनुसार बोझो एक उत्तम गुणस्तर भएको औषधी हो। यसले पिसाब सफा गर्न, झाडापखाला रोकथाम गर्न, ग्यासको समस्या, मिर्गी, कफ, पेटका रोगहरू र जोर्नी दुख्ने समस्या  जस्ता समस्याहरूमा फाइदा गर्छ। बोझोको फाइदाहरू बोझोले ज्वरो कम गर्न, मुटु र श्वासप्रश्वास […]

स्पेनिस लाभेन्डर (Spanish Lavender), वैज्ञानिक नाम Lavandula stoechas, एक प्रकारको सुगन्धित बोट हो जुन मुख्यतया भूमध्यसागरीय क्षेत्रमा पाइन्छ। यसलाई अरबि भाषामा उस्तूखूदू पनि भनिन्छ । यो बोट निकै गुणकारी मानिन्छ र यसको पात, फूल, र तेललाई आयुर्वेदिक र पारम्परिक चिकित्सामा धेरै पुरानो समयदेखि प्रयोग गरिँदै आएको छ। यसको तीव्र सुगन्ध र औषधीय गुणले गर्दा यसलाई धेरै […]

तपाईंले बारहमासे करवीर (KARBIR) को फूलको बारेमा सुन्नुनै भएको होला। बारहमासे करवीरको बिरुवा प्रायः बगैंचा, मन्दिर वा सडकको किनारमा देख्न सकिन्छ। आयुर्वेदमा बारहमासे करवीरका फूलहरूको रंगका आधारमा यसलाई तीन प्रकारमा विभाजन गरिएको छ: सेतो, रातो र पहेंलो बारहमासे सेतो करवीर। सामान्यतया, मानिसहरू बारहमासे सेतो करवीरको फूल वा बिरुवाको फाइदाको बारेमा धेरै जान्दैनन्, यसैले यसलाई प्रायः […]

Nuga brasileto, जसलाई नेपालीमा बोक्सी काँडा भनिन्छ, यो एक औषधीय बोट हो जसका धेरै स्वास्थ्य लाभहरू छन्। यद्यपि, धेरै मानिसहरूले यसको महत्व र औषधीय गुणहरूबारे थाहा पाएका छैनन्। आयुर्वेदिक ग्रन्थहरूमा बोक्सी काँडाको विभिन्न रोगहरूको उपचारमा प्रयोगको उल्लेख गरिएको छ। यो जडीबुटी छालाका रोग, मधुमेह, माइग्रेन र आँखासम्बन्धी समस्याहरूको उपचारमा सहायक छ। यसले कफ र वातलाई […]

गहुँ (Wheat) बाट बन्ने रोटी तथा अन्य पारीकारहरु  तपाईंहरूले दिनदिनै खाइरहनु भएको छ । गहुँबाट धेरै प्रकारका स्वादिष्ट खाद्य पदार्थहरू तयार गरिन्छ। यसको चोकर जनावरहरूका लागि धेरै उपयोगी हुन्छ। यसबाहेक, के तपाईंलाई थाहा छ कि गहुँलाई रोगहरू ठीक गर्नका लागि पनि प्रयोग गरिन्छ? हो, तपाईंले दिनदिनै खाने गहुँको रोटीको औषधीय प्रयोग पनि हुन्छ। गहुँ प्रोटीनको […]

बयर फलको बारेमा धेरै मानिसहरूलाई थाहा नहुन सक्छ। तर आयुर्वेदमा बयरका गुणहरूको आधारमा यसलाई धेरै प्रकारका रोगहरूको उपचारको लागि औषधिको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।   बयरको स्वास्थ्य लाभ आयुर्वेदमा   बयरको पात, फल र बीजलाई टाउको दुखाइ, नाथ्री फुट्ने समस्या, मुखको घाउ, झाडापखाला, बान्ता, पायल्स जस्ता धेरै रोगहरूको उपचारको लागि प्रयोग गरिन्छ।   बयरका के-के गुणहरू छन् र […]

कृष्णसारिवा (कालीदूधे लहरो) एक प्राचीन आयुर्वेदिक जडीबुटी हो यसलाई नेपालमा कालीदूधे लहरो, श्यामलहरा पनि भनिन्छ भने हिन्दिमा यसलाई कालीसर, काली अनन्तमूल, दुधलहरा भनिन्छ। जसलाई धेरै पुरानो समयदेखि विभिन्न रोगहरूको उपचारको लागि प्रयोग गरिएको छ। यो जडीबुटी आयुर्वेदमा “सारिवा” को रूपमा परिचित छ र यसको वैज्ञानिक नाम Ichnocarpus frutescens हो। यो बोट विशेष गरी भारत, नेपाल, र […]

कुकुरदाईनो एक महत्वपूर्ण औषधीय वनस्पति हो, जुन आयुर्वेदमा विशेष रूपमा प्रयोग गरिन्छ। यसको प्रयोग विभिन्न प्रकारका रोगहरूको रोकथाम र उपचारमा गरिन्छ। यो जडीबुटी मुख्य रूपमा शरीरका विषाक्त पदार्थ हटाउन, जोर्नी दुख्ने समस्याको उपचार गर्न, छाला सम्बन्धी समस्याहरू समाधान गर्न, पाचन सुधार गर्न, यौन स्वास्थ्य सन्तुलित राख्न तथा शारीरिक शक्ति बढाउन सहयोगी मानिन्छ। कुकुरदाईनो के हो? […]

चाँदनी (वैज्ञानिक नाम: Tabernaemontana divaricata (Linn.) R. Br. ex Roem. & Schult.) एक सदाबहार झाडी प्रजातिको सुगन्धित फूल फुल्ने बिरुवा हो, जुन मुख्य रूपमा उष्णकटिबंधीय तथा उपोष्णकटिबंधीय क्षेत्रहरूमा पाइन्छ। यो Apocynaceae (ऐपोसाइनेसी) परिवारमा पर्दछ। यस बिरुवालाई विभिन्न भाषाहरूमा विभिन्न नामले चिनिन्छ। चाँदनीलाई हिन्दीमा  ‘जूही’, संस्कृतमा ‘सुगन्धा’, अंग्रेजीमा ‘East Indian Rosebay’, ‘Moonbeam’, ‘Adam’s Apple’, ‘Crepe Jasmine’ […]