शमीको (Shami Tree), वैज्ञानिक नाम Prosopis cineraria, एक पवित्र र औषधीय गुणले भरिपूर्ण रूख हो। यो बोट नेपाल, भारत, पाकिस्तान, र मध्य पूर्वका क्षेत्रहरूमा पाइन्छ। शमीलाई हिन्दू धर्ममा पनि ठूलो महत्व दिइएको छ, विशेष गरी दशैंको समयमा यसको पूजा गरिन्छ। यसको पात, बोक्रा, फल, र जरा विभिन्न रोगहरूको उपचारमा प्रयोग गरिन्छ। आयुर्वेदिक चिकित्सामा शमीलाई एक बहुउपयोगी […]
कास, जसलाई कास घाँस पनि भनिन्छ, नेपाल र भारत लगायतका हिमालयी क्षेत्रमा पाइने एक औषधीय घाँस हो। यसको प्रयोग आयुर्वेदमा सयौं वर्षदेखि विभिन्न रोगहरूको उपचारको लागि गरिँदै आएको छ। कासले त्वचा सम्बन्धी समस्याहरू, अपच, पिशाब सम्बन्धी रोग, ज्वरो, अल्सर, र मिर्गी जस्ता गम्भीर रोगहरूमा प्रभावकारी उपचार प्रदान गर्दछ। यसको जरा र पातलाई औषधीको रूपमा प्रयोग […]
काकरशिंगी (Karkatshringi) वा Kakrasingi, वैज्ञानिक नाम Pistacia chinensis subsp. integerrima (Stewart ex Brandis) Rech.f. वा Pistacia integerrima J.L. Stew. ex Brandis, Anacardiaceae (ऐनाकार्डिऐसी) परिवारमा पर्ने एक औषधीय बोट हो। यो मुख्यतया हिमाली क्षेत्रहरूमा पाइन्छ र आयुर्वेदमा धेरै रोगहरूको उपचारका लागि प्रयोग गरिन्छ। यसको कीटगृह (Galls) औषधीय गुणले भरिपूर्ण हुन्छ, जुन खोकी, अस्थमा, पेट सम्बन्धी समस्या, […]
आयुर्वेदमा स्वास्थ्यको खजाना पाइन्छ। यसमा जल धनियाँ (काण्डीर) को नाम पनि समावेश छ। जल धनियाँलाई हिन्दीमा देवकाण्डीर भनिन्छ। जल धनियाँमा पौष्टिकताको गुण यति धेरै हुन्छ कि यो आयुर्वेदमा औषधिको रूपमा प्रयोग गरिन्छ। जल धनियाँको उपयोग कपाल, छाला, वा महिला सम्बन्धी विभिन्न रोगहरूको उपचारका लागि आयुर्वेदमा धेरै मात्रामा गरिन्छ। नेपालमा कहिलेकाहीँ यसलाई नाककोरे पनि भनिन्छ। वास्तवमा, […]
गहत (Gahat) को धेरैले मानिसहरूले सुनेका खायका हुन्छन् तर यसको औषधीय गुणहरूबारे धेरैलाई धेरै कुरा थाहा नहुन सक्छ। सामान्यतया, गहतको प्रयोग घरेलु नुस्खाको रूपमा पत्थरीको उपचारको लागि गरिन्छ। यसका अतिरिक्त, गहतमा अन्य धेरै औषधीय गुणहरू पनि हुन्छन् जो अन्य रोगहरूसँग लड्न मद्दत गर्दछ। आउनुहोस्, यसबारे विस्तृत जानकारी प्राप्त गरौं। गहत के हो? (What is Gahat […]
Xanthium strumarium L. (जैन्थियम स्ट्रूमेरियम) लाई नेपालीमा भेडे कुरो (Bhende Kuro) भनिन्छ। यो बोट Asteraceae (ऐस्टरेसी) परिवारमा पर्छ। यसलाई अंग्रेजीमा Clotbur, Broad cocklebur, Large cocklebur, र Burweed जस्ता नामले पनि चिनिन्छ। यो बोट विश्वभरि पाइने एक प्रकारको खरपतवार हो जुन धेरैजसो नदी किनार, खाली ठाउँ, बाटो किनार, र खेतबारीमा उम्रन्छ। यसको उचाई ३० देखि १२० सेन्टिमिटर सम्म हुन सक्छ। यसको पातहरू ठूला, हरिया, र खस्रा […]
करबिर (KARBIR) को रूख तपाईंले देख्नु भएको हुनुपर्छ। करबिरको रूख बगैंचा, मन्दिरहरूको वरपर धेरै मात्रामा देख्न सकिन्छ। करबिरको रूखमा फूलहरूले भरिएको हुन्छ। धेरै मानिसहरूले करबिरको फूललाई पूजा-पाठमा प्रयोग गर्छन्। तर के तपाईंलाई थाहा छ कि यसै करबिरको फूललाई औषधिको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्छ? पहेलो करबिर (पीत करवीर) को फाइदाहरूले धेरै रोगहरूको उपचार गर्न सकिन्छ। आयुर्वेद […]
आयुर्वेदमा औषधीको रूपमा प्रयोग हुने अमराको नाम शायद धेरै मानिसहरूलाई थाहा नहोला, तर अमराको नाम चाहिं धेरैले सुनेका हुन्छन्। अमरा, लप्सी भन्दा दुईगुणा ठुलो आकारको फल हो जुन खानमा टर्रो अमिलो हुन्छ। अमराको प्रयोग केवल खानाको लागि मात्र नभई यसका धेरै औषधीय गुणहरू पनि छन् जुन धेरै रोगहरूको उपचारमा फाइदाजनक छन्। अमरा के हो? अमरा […]
कुठिञ्जर (Kuthijjar) एक प्रकारको जंगली बिरुवा हो जुन धेरैजसो मैदानी क्षेत्रमा पाइन्छ। यो बिरुवा वर्षाको मौसममा बालिनालीहरू बीचमा पनि उम्रन सक्छ। कुठिञ्जरको साग नेपालका धेरै घरहरूमा खाने गरिन्छ। यसको सेवनले शरीरलाई धेरै फाइदा पुग्छ र यसमा धेरै औषधीय गुणहरू पाइन्छ। के तपाईंलाई थाहा छ कि कुठिञ्जरलाई जडीबुटीको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्छ? यसले कब्जियत, लिभर रोग, […]
बेतलौरी (कुस्त) लाई धेरै नामहरूले चिनिन्छ। यसलाई हिन्दिमा केमुआ, केमुक, केवुक कन्द, केवा आदि नामहरूले पनि चिनिन्छ। बेतलौरी एक प्रकारको जडीबुटी हो, र यसका धेरै औषधीय गुणहरू छन्। के तपाईंलाई थाहा छ कि कानको संक्रमण, मुखको छाला, र पेटमा जुका हुँदा बेतलौरीको प्रयोगले धेरै फाइदा गर्छ? आउ मासी, ज्वरो, पिशाब सम्बन्धी रोग, र मृगौलाको रोग […]
