काशनी (चिकोरी) एक बारहमासी जडिबुटी बिरुवा हो जुन आयुर्वेदमा औषधिको रूपमा प्रयोग गरिन्छ। यसको वैज्ञानिक नाम चिकोरियमइन्टिबस (Cichorium intybus) हो। यसको फूल नीलो रंगको हुन्छ र यसलाई कफीको विकल्पको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्छ, तर यसमा क्याफिन हुँदैन।
Table of Contents
काशनीका प्रजातिहरू
काशनीका मुख्य दुई प्रजातिहरू छन्:
- ग्रामीण काशनी (सिकोरियम इन्टिबस)
- जंगली काशनी (सिकोरियम एन्टिबस)
काशनीको बनावट
- यो बिरुवा ६०–९० सेन्टिमिटर अग्लो हुन्छ।
- यसको डाँठ चुच्चो, चाउरी परेको र हाँगाहरू फैलिएका हुन्छन्।
- पातहरू हरियो, आयताकार, किनारा घुमाउरो र ७.५–१५ सेन्टिमिटर लामा हुन्छन्।
- फूल नीलो रंगका, २.५–३ सेन्टिमिटर व्यासका हुन्छन्।
- फल सानो, ५ कोण भएको र धब्बेदार हुन्छ।
- यो जुलाईदेखि सेप्टेम्बरसम्म फुल्छ।
काशनीको प्रकृति र गुण
- प्रकृति: तीतो, तातो, र श्लेष्म (पचाउन सजिलो)
- गुण:
- पाचनशक्ति बढाउँछ।
- शरीरका अनावश्यक तरल पदार्थ कम गर्छ।
- कलेजो, मुटु, र पिशाब सम्बन्धी रोगमा फाइदा गर्छ।
- श्वासप्रश्वास, ढाड दुखेको, टन्सिल, पित्त, र आँखाको समस्यामा उपयोगी।
- रगत सफा गर्छ, जोर्नी दुखेको, बाथ, र सुन्निने समस्यामा असर गर्छ।
- भोक बढाउँछ र अपच लाई हटाउछ पार्छ।
जंगली काशनीका फाइदा
- तीतो, सुख्खो, र तातो प्रकृतिको हुन्छ।
- इन्फ्ल्यामेसन घटाउँछ।
- कलेजो र फियोलाई स्वस्थ राख्छ।
- ज्वरो, टाउको दुखेको, र पेटको रोगमा उपचार गर्छ।
- मुटु र पेटलाई स्वस्थ बनाउँछ।
विभिन्न भाषामा काशनीको नाम
- संस्कृत: कसनी (ग्राम्य), कसानी (जंगली)
- हिन्दी: कासनी, हिन्दुबा
- नेपाली: काशनी, काशनी, कसौडी, काँशमर्द
- अङ्ग्रेजी: Chicory, Wild Succory
- अरबी: हिन्दिबा, इन्दिबा
- फारसी: कासनी, तुख्म-ए-कसनी
काशनी (चिकोरी) एक औषधीय बिरुवा हो जसले शरीरका धेरै रोगहरूको उपचार गर्छ। यसले पाचन, कलेजो, मुटु, र पिशाब सम्बन्धी समस्याहरूमा राम्रो असर गर्छ। यसको तीतो स्वाद र तातो प्रकृतिले शरीरलाई स्वस्थ राख्न मद्दत गर्छ।