परिचय (Introduction of Abhrak Bhasma)
आयुर्वेदमा विभिन्न जडीबुटीका साथै खनिज पदार्थहरूको पनि ठूलो महत्त्व रहेको छ। यस्तै एक शक्तिशाली र बहुउपयोगी खनिज औषधि
हो— अभ्रक भस्म। अभ्रक (Mica) लाई विशेष शोधन प्रक्रियाद्वारा शुद्ध गरी, आगोमा डढाएर (पुतपाक विधि) भस्म तयार गरिन्छ। यो
औषधि मुख्यतया श्वासप्रश्वास, पाचन प्रणाली र स्नायु प्रणालीको समस्या समाधान गर्न प्रयोग गरिन्छ। आयुर्वेदमा यसलाई
‘कायाकल्प’ गर्ने औषधिको रूपमा पनि चिनिन्छ, जसले शरीरलाई पुनर्जीवित बनाउने क्षमता राख्दछ।
लक्षण (Symptoms of Diseases treated by Abhrak Bhasma)
जब शरीरमा वात, पित्त र कफ दोषको असन्तुलन हुन्छ, तब विभिन्न रोगहरू देखा पर्छन्। अभ्रक भस्मको आवश्यकता पर्ने केही मुख्य
लक्षणहरू निम्न छन्:
निरन्तर खोकी लाग्नु र छातीमा कफ जम्नु।
- परिचय (Introduction of Abhrak Bhasma)
- लक्षण (Symptoms of Diseases treated by Abhrak Bhasma)
- कारण (Causes of Imbalance)
- घरेलु उपचार (Home Remedies with Abhrak Bhasma)
- थप अन्य उपाय (Extra Solutions for Better Results)
- खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Patients)
- गर्न नहुने कार्यहरू (Things to Avoid)
- सावधानी (Precautions)
- प्राय सोधिने प्रश्नहरू (FAQ)
- निष्कर्ष (Conclusion)
शारीरिक कमजोरी र चाँडै थकाई लाग्नु।
पाचन शक्ति कमजोर हुनु र पेट फुल्नु।
रगतको कमी (Anemia) का कारण अनुहार फुस्रो देखिनु।
मानसिक तनाव र स्मरण शक्तिमा ह्रास आउनु।
श्वास फेर्न गाह्रो हुनु (Asthma)।
कारण (Causes of Imbalance)
आयुर्वेदका अनुसार शरीरमा रोग लाग्नुका केही प्रमुख कारणहरू छन् जसमा अभ्रक भस्मले काम गर्छ:
कफ दोषको वृद्धि: चिसो र ओसिलो खानपानले गर्दा फोक्सोमा समस्या आउनु।
अग्निमान्द्य: जठराग्नि (पाचन शक्ति) कमजोर हुनाले खाएको खाना नपच्नु र शरीरमा पोषक तत्वको कमी हुनु।
धातु क्षय: शरीरका सप्त धातुहरू (रगत, मासु, हड्डी आदि) कमजोर हुनु।
अस्वस्थ जीवनशैली: समयमा नसुत्नु र अत्यधिक तनाव लिनु।
घरेलु उपचार (Home Remedies with Abhrak Bhasma)
अभ्रक भस्मलाई एक्लै खानुभन्दा विभिन्न अनुपान (मिश्रण) सँग खाँदा बढी प्रभावकारी हुन्छ:
१. पुरानो खोकीका लागि: थोरै अभ्रक भस्ममा अदुवाको रस र मह मिसाएर बिहान-बेलुका सेवन गर्दा कफ सजिलै बाहिर निस्कन्छ।
२. मानसिक शान्तिका लागि: यसलाई ब्राह्मी घिउसँग मिसाएर खाँदा मस्तिष्क तेज हुन्छ र अनिद्राको समस्या हट्छ।
३. शारीरिक तागतका लागि: दूध वा च्यवनप्राससँग यसको सेवन गर्दा शरीरमा नयाँ ऊर्जा प्राप्त हुन्छ।
४. पाचन सुधारका लागि: सुठो र बिरेनुनको धुलोसँग सेवन गर्दा अपच (Indigestion) को समस्या समाधान हुन्छ।
थप अन्य उपाय (Extra Solutions for Better Results)
अभ्रक भस्मको प्रभाव बढाउन निम्न उपायहरू अपनाउन सकिन्छ:
प्राणायाम: श्वासप्रश्वासको समस्या भएकाहरूले यो औषधिसँगै ‘अनुलोम-विलोम’ प्राणायाम गर्दा फोक्सोको कार्यक्षमता बढ्छ।
अभ्यङ्ग (मालिस): शरीर धेरै कमजोर छ भने तोरीको तेल वा तिलको तेलले मालिस गर्दा रक्तसञ्चार राम्रो हुन्छ।
मनतातो पानी: औषधि सेवन गर्दा सधैँ मनतातो पानी प्रयोग गर्नाले शरीरले औषधि छिटो सोस्न सक्छ।
खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Patients)
औषधि खाइरहेको समयमा खानपानमा विशेष ध्यान दिनु आवश्यक छ:
के खाने: सजिलै पच्ने खानेकुरा, मुगीको दाल, हरियो सागपात, फलफूल, अमला र गाइको दूध।
कसरी खाने: सधैँ ताजा र तातो खाना खानुहोस्। भोक लागेको बेला मात्र खाने बानी बसाल्नुहोस्।
पानीको प्रयोग: दिनभरि प्रशस्त मात्रामा तर थोरै-थोरै गरेर पानी पिउनुहोस्।
गर्न नहुने कार्यहरू (Things to Avoid)
अभ्रक भस्म प्रयोग गर्दा निम्न कुराहरूबाट टाढै रहनुपर्छ:
अपच (Indigestion) गराउने खाना: धेरै तेलमा तारेको, पिरो, र मसालेदार खानेकुरा नखानुहोस्।
नशालु पदार्थ: जाँड-रक्सी र सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन पूर्ण रूपमा बन्द गर्नुहोस्।
बासी खाना: फ्रिजमा राखेको वा धेरै समय अगाडि पकाएको बासी खानाले औषधिको असर कम गर्छ।
दिउँसो सुत्ने: कफको समस्या भएकाहरू दिउँसो सुत्नु हानिकारक मानिन्छ।
सावधानी (Precautions)
यो एक अत्यन्त शक्तिशाली खनिज औषधि भएकोले केही सावधानी अपनाउनु जरुरी छ:
गर्भावस्था: गर्भवती महिला र स्तनपान गराउने आमाहरूले चिकित्सकको सल्लाहबिना यसको प्रयोग गर्नुहुँदैन।
बालबालिका: साना बालबालिकालाई यसको मात्रा मिलाउन गाह्रो हुने भएकोले विशेषज्ञको निगरानीमा मात्र दिनुपर्छ।
मात्रा: अभ्रक भस्म धेरै मात्रामा सेवन गर्नुहुँदैन। सामान्यतया १२५ मि.ग्रा. देखि २५० मि.ग्रा. सम्म (एक रत्ती) दिनमा दुई
पटक खान सकिन्छ।
मिर्गौला रोगी: कडा खालको मिर्गौला सम्बन्धी रोग (Kidney Problems) भएकाहरूले सावधानी अपनाउनुपर्छ।
प्राय सोधिने प्रश्नहरू (FAQ)
१. के अभ्रक भस्म सधैँ खान सकिन्छ?
होइन, यसलाई निश्चित समयका लागि मात्र प्रयोग गर्नुपर्छ। रोग निको भएपछि यसको सेवन बिस्तारै छोड्नुपर्छ।
२. यसले रगत बग्ने (Bleeding) समस्यामा काम गर्छ?
अत्यन्त शुद्ध गरिएको ‘सहस्त्रपुटी’ अभ्रक भस्मले रगत बग्ने समस्यामा राहत दिन सक्छ, तर यो चिकित्सकको सल्लाहमा मात्र
लिनुपर्छ।
३. यसको सेवनले केही साइड इफेक्ट हुन्छ?
यदि भस्म राम्ररी शुद्ध गरिएको छैन वा धेरै मात्रामा खाइयो भने यसले पेट दुख्ने वा शरीर सुन्निने समस्या (Inflammation)
निम्त्याउन सक्छ। त्यसैले सधैँ गुणस्तरीय कम्पनीको भस्म प्रयोग गर्नुहोस्।
४. जोर्नी दुख्ने समस्या (Arthritis) मा यो उपयोगी छ?
हो, अभ्रक भस्मले शरीरका नसाहरूलाई बलियो बनाउने हुनाले जोर्नी दुख्ने समस्यामा पनि सहयोगी भूमिका खेल्छ।
निष्कर्ष (Conclusion)
अभ्रक भस्म आयुर्वेदको एक वरदान हो जसले पुराना र जटिल रोगहरूलाई निर्मुल पार्न मद्दत गर्छ। यसले विशेष गरी फोक्सोको
कमजोरी, मधुमेह (Diabetes), रगतको कमी र स्नायु प्रणालीका विकारहरूमा राम्रो नतिजा दिन्छ। तर, यो खनिज औषधि भएको हुनाले
यसको शुद्धता र सेवन गर्ने मात्रामा विशेष ध्यान दिनुपर्छ। सधैँ आधिकारिक आयुर्वेदिक चिकित्सकको परामर्शमा मात्र यसको सेवन
सुरु गर्नु स्वास्थ्यका लागि हितकारी हुन्छ।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
