परिचय (Introduction of Stretch Marks)
स्ट्रेच मार्क्स छालामा देखिने एक प्रकारको धर्सा वा निशान हो, जुन छालाको भित्री तह अचानक तन्किँदा वा खुम्चिँदा देखा
पर्दछ। विशेष गरी गर्भवती महिलाहरूमा यो समस्या बढी देखिन्छ, तर यो पुरुष र महिला दुवैलाई हुन सक्छ। सुरुमा यी निशानहरू
रातो, गुलाबी वा बैजनी रंगका हुन सक्छन् र समय बित्दै जाँदा यी सेतो वा चाँदी जस्तो रंगमा परिणत हुन्छन्। यद्यपि यसले
स्वास्थ्यमा कुनै गम्भीर असर गर्दैन, तर धेरैका लागि यो सौन्दर्यको दृष्टिकोणले चिन्ताको विषय बन्ने गर्दछ।
लक्षण (Symptoms of Stretch Marks)
छालामा लामो र पातलो धर्साहरू देखिनु।
- परिचय (Introduction of Stretch Marks)
- लक्षण (Symptoms of Stretch Marks)
- कारण (Causes of Stretch Marks)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Stretch Marks)
- थप अन्य उपाय (Extra Solution for Stretch Marks)
- खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Stretch Marks)
- गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Stretch Marks)
- साबधानी (Precautions in Stretch Marks)
- निष्कर्ष (Conclusion)
सुरुमा निशानहरू रातो, गुलाबी वा गाढा बैजनी रंगको हुनु।
समयसँगै ती निशानहरू हल्का र सेतो रंगमा बदलिनु।
विशेष गरी पेट, स्तन, तिघ्रा, नितम्ब र पाखुराको छालामा यस्ता चिन्हहरू देखिनु।
कहिलेकाहीँ प्रभावित स्थानमा चिलाउने वा अलिकति पोल्ने अनुभव हुनु।
कारण (Causes of Stretch Marks)
गर्भावस्था: गर्भमा शिशु बढ्दै जाँदा पेटको छाला तीव्र गतिमा तन्किन्छ, जसले गर्दा स्ट्रेच मार्क्स बस्छ।
तौलमा अचानक परिवर्तन: शरीरको तौल एक्कासि बढ्नु वा घट्नु यसको प्रमुख कारण हो।
मांसपेशी निर्माण: जिममा भारी व्यायाम गरेर मांसपेशीहरू अचानक फुल्दा काँध र पाखुरामा यस्ता निशान देखिन सक्छन्।
हर्मोनमा परिवर्तन: किशोरावस्था (Puberty) मा शरीरको विकास तीव्र हुँदा हर्मोनको प्रभावले छाला तन्किन्छ।
वंशाणुगत गुण: यदि परिवारमा आमा वा अन्य सदस्यलाई यो समस्या छ भने सन्तानमा पनि हुने सम्भावना रहन्छ।
कोर्टिकोस्टेरोइड औषधि: कतिपय क्रिम वा औषधिहरूको लामो समयसम्म प्रयोग गर्दा छालाको लचकता कम भई स्ट्रेच मार्क्स आउन सक्छ।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Stretch Marks)
स्ट्रेच मार्क्स पूर्ण रूपमा हटाउन गाह्रो भए पनि केही प्राकृतिक उपायहरूले यसलाई धेरै हदसम्म कम गर्न र फिका बनाउन मद्दत
गर्दछन्:
१. घिउकुमारी (Aloe Vera): एलोवेरा छालाका लागि वरदान मानिन्छ। यसको ताजा जेल निकालेर प्रभावित ठाउँमा दैनिक लगाउनाले
छालाको पुनरुत्थान हुन्छ र निशान बिस्तारै हराउँछ।
२. कास्टर आयल (Castor Oil): अरंडीको तेल (Castor Oil) ले १० मिनेटसम्म मसाज गर्ने र त्यसपछि तातो कपडाले सेक्ने गर्दा
छालाको भित्री तहसम्म पोषण पुग्छ।
३. चिनीको स्क्रब (Sugar Scrub): एक चम्चा चिनीमा थोरै बदामको तेल र कागतीको रस मिसाएर नुहाउनु अघि ५ मिनेट स्क्रब गर्दा
मृत कोषहरू हट्छन् र छाला नरम हुन्छ।
४. आलुको रस (Potato Juice): आलुमा पाइने भिटामिन र खनिजले छालाको रंग उज्यालो बनाउन मद्दत गर्छ। आलुको रस लगाएर १०-१५
मिनेट छोड्ने र पछि पखाल्ने।
५. हल्दी (Turmeric): बेसारमा एन्टि-अक्सिडेन्ट गुण हुन्छ। बेसारमा दही वा पानी मिसाएर पेस्ट बनाई लगाउनाले छालाको दाग कम
हुन्छ।
६. ओलिभ आयल (Olive Oil): जैतूनको तेलमा भिटामिन ‘ई’ प्रशस्त हुन्छ। यसले छालालाई मोइस्चराइज राख्छ र तन्किएको छालालाई
निको पार्न मद्दत गर्छ।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Stretch Marks)
भिटामिन ई क्याप्सुल: ओलिभ आयलमा भिटामिन ई क्याप्सुल मिसाएर मसाज गर्दा छिटो नतिजा देखिन्छ।
एप्पल साइडर भिनेगर: यसलाई पानीमा मिसाएर सुत्नुअघि स्प्रे गर्ने र बिहान पखाल्ने गर्दा पनि फाइदा पुग्छ।
कोको बटर: यसको नियमित प्रयोगले छालाको लचकता कायम राख्छ।
खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Stretch Marks)
प्रशस्त पानी पिउने: शरीर हाइड्रेटेड रहँदा छाला लचिलो रहन्छ र तन्किँदा सजिलै फुट्दैन।
भिटामिन युक्त खाना: भिटामिन सी (सुन्तला, कागती) र भिटामिन ई (बदाम, ओखर) ले छालाको कोलाजेन बनाउन मद्दत गर्छ।
जिंकयुक्त आहार: बीन्स, नट्स र गेडागुडी खानुहोस्, जसले छालाको मर्मतमा सहयोग पुर्याउँछ।
हरियो सागपात: शरीरमा नयाँ तन्तु (Tissues) निर्माणका लागि सागपात आवश्यक हुन्छ।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Stretch Marks)
छालामा धेरै चिलाए पनि नङले नकोतर्नुहोस्, यसले घाउ बनाउन सक्छ।
अचानक तौल घटाउने वा बढाउने प्रयास नगर्नुहोस्।
बजारमा पाइने केमिकल युक्त ‘स्टेरोइड’ क्रिमहरू डाक्टरको सल्लाह बिना प्रयोग नगर्नुहोस्।
धेरै जंक फूड र चिल्लो पदार्थ नखानुहोस्, जसले तौल अनियन्त्रित बनाउँछ।
साबधानी (Precautions in Stretch Marks)
गर्भावस्थाको सुरुवाती महिनादेखि नै पेट र तिघ्रामा मोइस्चराइजर वा तेल लगाउन सुरु गर्नुहोस्।
घरेलु उपचार गर्दा धैर्य राख्नुहोस्, किनकि यसको नतिजा देखिन केही महिना लाग्न सक्छ।
घाममा निस्कनु अघि प्रभावित भागलाई छोप्ने वा सनस्क्रिन लगाउने गर्नुहोस्।
निष्कर्ष (Conclusion)
स्ट्रेच मार्क्स कुनै रोग होइन, यो शरीरमा आएको परिवर्तनको एक प्राकृतिक चिन्ह मात्र हो। सन्तुलित खानपान, नियमित व्यायाम
र माथि उल्लेखित घरेलु उपायहरूको निरन्तर प्रयोगले यी निशानहरूलाई धेरै हदसम्म फिका बनाउन सकिन्छ। यदि यी उपायहरूले पनि
काम गरेनन् र तपाईंलाई निकै असहज महसुस भइरहेको छ भने, छाला विशेषज्ञ (Dermatologist) सँग परामर्श लिएर लेजर ट्रिटमेन्ट वा
अन्य आधुनिक विधिहरू अपनाउन सकिन्छ।
