आधुनिक जीवनशैलीको एक प्रमुख अभिशाप भनेको बाझोपनन (Infertility) हो। करियरको होडबाजी, ढिलो विवाह र आधुनिक जीवनको तनावले विशेष गरी महिलाहरूमा बाझोपननको समस्या बढ्दै गइरहेको छ। हाम्रो वरिपरि झारपातको रूपमा पाइने शिवलिंगीको बिउ (Shivlingi Beej) ले महिलाहरूलाई गर्भधारणमा सक्षम बनाउँछ। शिवलिंगी गर्भाशयका लागि अत्यन्त लाभदायक मानिन्छ। यसको प्रयोग सदियौंदेखि सन्तान प्राप्तिको अचूक उपायको रूपमा गरिँदै आएको […]
के तपाईंलाई थाहा छ कि बर्रो (Barro) के हो वा बर्रोको प्रयोग कुन काममा गरिन्छ? यदि तपाईंलाई थाहा छैन भने यो जान्नुहोस् कि बर्रो (Bibhitaki) को तेल कपाल कालो पार्ने उपयोगी मानिन्छ। आगोले जलेको घाउमा पनि बर्रोको तेल फाइदाजनक छ। बर्रो (Terminalia bellerica) ले वात, पित्त र कफ तीनै दोषहरू हटाउँछ, तर यसको मुख्य प्रयोग […]
चिचिण्डो (वैज्ञानिक नाम: Trichosanthes cucumerina) नेपाल र भारत लगायतका दक्षिण एसियाली देशहरूमा पाइने एक प्रमुख तरकारी हो। यसको आकार लामो र सर्पजस्तो हुने भएकाले यसलाई अंग्रेजीमा “स्नेक गर्ड” भनिन्छ। नेपाली खानपानमा यसको तरकारी धेरै मन पराइन्छ भने आयुर्वेदमा यसलाई औषधीय गुणले भरिपूर्ण मानिन्छ। चिचिण्डोमा प्रोटिन, फाइबर, क्याल्सियम, आयरन, म्याग्नेसियम, फस्फोरस, पोटासियम, जस्ता खनिज तत्वहरू पाइन्छन्। […]
कुटकी (Kutki) एक प्रमुख आयुर्वेदिक जडीजडिबुटी हो जस्लाई पिक्रोराइजा कुर्रोआ (Picrorhiza kurroa) को रूपमा वैज्ञानिक नामले चिनिन्छ। यसको तितो स्वादका कारण यसलाई “कटुम्भरा” पनि भनिन्छ। प्राचीन कालदेखि नै कुटकीले आयुर्वेदमा औषधीय प्रयोगको रूपमा महत्त्वपूर्ण स्थान ओगटेको छ। कुटकीका स्वास्थ्य लाभहरू पतञ्जलिका अनुसार, कुटकी पचनमा सजिलो, पित्त र कफ सम्बन्धी समस्याहरू नियन्त्रण गर्ने, भोक बढाउने गुण […]
धेरै मानिसहरूलाई वेत (BET) को बारेमा थाहा नहुन सक्छ। वेत एक प्रकारको लामो झाडी हो जसको काण्ड मजबूत र लचिलो हुन्छ। आयुर्वेद अनुसार, वेतको प्रयोग छडी, फर्नीचर र अन्य उपयोगी वस्तुहरू बनाउन गरिन्छ। यसका धेरै औषधीय गुणहरू पनि छन्। के तपाईंलाई थाहा छ कि एसिडिटी, महमेह, पित्त दोष, कफ समस्या, पेटका जुकाहरु, ल्यूकोरिया (श्वेत प्रदर), […]
अगस्थि (Agasthi) रूख एक यस्तो जडीबुटी हो जसको बारेमा धेरै मानिसहरूलाई थाहा छैन। यो जाडोको मौसममा मात्र उम्रन्छ। यसको फूलबाट विभिन्न प्रकारका व्यंजनहरू बनाइन्छ। मानिसहरूले यसको फूलबाट तरकारी, पकौडा, अचार, गुलकंद आदि बनाउँछन्। अधिकांश मानिसहरूलाई अगस्थिको बारेमा यति मात्र थाहा छ। तर के तपाईंलाई थाहा छ कि अगस्थिले विभिन्न रोगहरूको उपचारमा पनि फाइदा गर्छ? के […]
चुल्ठीअमिलो / पदमचाल (Rheum australe D.Don) एक औषधीय बोट हो जुन नेपाल, भारत, तिब्बत, र भूटानको हिमाली क्षेत्रमा पाइन्छ। यसलाई नेपालीमा ” पदमचाल्नु,” ” पदमचाल,” वा “हिमाली अमिलो” भनिन्छ। यो पोलीगोनेसी (Polygonaceae) परिवारमा पर्छ र समुद्र सतहबाट ३,००० देखि ४,५०० मिटरको उचाइमा उम्रिन्छ। यसको वैज्ञानिक नाम Rheum australe हो भने यसको अंग्रेजी नाम Himalayan Rhubarb हो। हिमालयन चुल्ठीअमिलोको जरा, […]
घरघरमा गरम मसलादेखि खीर, हलुवा जस्ता खाद्य पदार्थहरूमा सुकुमेल (SUKUMEL) प्रयोग गरिन्छ। पान वा ल्वाङ्गसँगै पनि यसको उपयोग हुन्छ। भोजनपछि मुख सुगन्धित बनाउन पनि सुकुमेल खाइन्छ। तर के तपाईंलाई थाहा छ सुकुमेल केवल सुगन्धित मसला मात्र होइन, यो एक उत्तम औषधि पनि हो भन्ने ? यदि तपाईंले सुकुमेलका फाइदाहरू (सुकुमेलका स्वास्थ्य लाभहरू) जान्नुभयो भने, धेरै […]
अमिलो बेथेको बारेमा धेरै लाई थाहा नहुन सक्छ । यसलाई संस्कृतमा चुक्रिका र हिन्दिमा अम्बारी वा पालंग साग भनिन्छ भने अंग्रेजीमा ब्लैडर डक (Bladder dock) भनिन्छ। आयुर्वेदमा यसलाई पेट सम्बन्धी रोगहरू जस्तै आउ मासी, झाडापखाला, वमन, पित्तरोग लगायतका बिमारीहरूको उपचारका लागि प्रयोग गरिन्छ। आउनुहोस यो अनौठो जडीबुटीको बारेमा विस्तृत जानकारी लिनुहोस्। अमिलो बेथे के हो? (What is Amilo Bethe in Nepali?) अमिलो […]
कोकिलाक्ष (वैज्ञानिक नाम: Hygrophila auriculata) एक आयुर्वेदिक जडीबुटी हो जसलाई संस्कृतमा ” तालमखाना ” भनिन्छ। यो नाम यसको बिउहरूको आकार कुकुरको आँखाजस्तो भएको कारण राखिएको हो। यो जडीबुटी नेपाल, भारत, बंगलादेश, श्रीलंका लगायतका दक्षिण एसियाली देशहरूमा पाइन्छ। कोकिलाक्ष ओसिलो भूमि, ताल, दलदल, र नदी किनारमा सजिलै उम्रन सक्छ। आयुर्वेदमा यसको प्रयोग धेरै पुरानो समयदेखि विभिन्न रोगहरूको […]
