परिचय (Introduction of Testicular Pain)
अण्डकोष (Testis) पुरुषहरूको शरीरमा हुने एक विशेष थैली हो, जसलाई ‘स्क्रोटम’ भनिन्छ। यस थैलीभित्र दुईवटा अण्डकोष
हुन्छन्। अण्डकोषको मुख्य काम लाखौँको संख्यामा शुक्रकीट (Sperm) उत्पादन गर्नु र तिनलाई सुरक्षित राख्नु हो। यसका साथै,
यसले ‘टेस्टोस्टेरोन’ नामक हर्मोन पनि उत्पादन गर्छ, जसलाई ‘मर्दाना हर्मोन’ भनिन्छ। यो हर्मोन पुरुषको मांसपेशी, स्वर र
शरीरको रौँका लागि अति आवश्यक हुन्छ।
अण्डकोष दुख्ने समस्या (Testicular Pain) भन्नाले एउटा वा दुवै अण्डकोषमा हुने पीडालाई बुझिन्छ। यो दुखाइ कहिलेकाहीँ
अण्डकोषबाटै सुरु हुन्छ भने कहिलेकाहीँ पेट वा कम्मरको अन्य समस्याका कारण पनि यहाँ दुखाइ महसुस हुन सक्छ। यो समस्या अचानक
(Acute) वा लामो समयदेखि (Chronic) हुन सक्छ। विशेषगरी १८ देखि ३६ वर्षका पुरुषहरूमा यो समस्या बढी देखिने सम्भावना रहन्छ।
लक्षण (Symptoms of Testicular Pain)
अण्डकोष दुख्दा निम्न लक्षणहरू देखिन सक्छन्:
- परिचय (Introduction of Testicular Pain)
- लक्षण (Symptoms of Testicular Pain)
- कारण (Causes of Testicular Pain)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Testicular Pain)
- थप अन्य उपाय (Extra Solution for Testicular Pain)
- खानपान तरिका (Dietary guidelines for Testicular Pain)
- गर्न नहुने कार्यहरु (Things to avoid in Testicular Pain)
- साबधानी (Precautions in Testicular Pain)
- निष्कर्स (Conclusion)
अण्डकोष वा त्यसको थैली सुन्निने, रातो हुने वा छुँदा दुख्ने।
वाकवाकी लाग्ने र बान्ता हुने।
ज्वरो आउने।
यौन सम्पर्क गर्दा वा वीर्य स्खलन हुँदा दुखाइ महसुस हुने।
वीर्यमा रगत देखिने (Blood in Semen)।
पिसाब फेर्दा पोल्ने वा पिसाब सम्बन्धी रोगका लक्षण देखिने।
अचानक अण्डकोषमा तीव्र पीडा सुरु हुने।
तल्लो पेट वा कम्मर मुनिको भाग दुख्ने।
कारण (Causes of Testicular Pain)
अण्डकोष दुख्ने धेरै कारणहरू हुन सक्छन्, जसमध्ये मुख्य निम्न छन्:
चोट लाग्नु (Injury): अण्डकोष निकै संवेदनशील हुन्छ। खेलकुद वा दुर्घटनामा सानो चोट लाग्दा पनि कडा दुखाइ हुन सक्छ
इन्गुइनल हर्निया (Inguinal Hernia): भारी सामान उठाउँदा सानो आन्द्राको केही भाग अण्डकोषको थैलीतिर झर्न सक्छ, जसले गर्दा
दुखाइ र सुन्निने समस्या हुन्छ।
टर्सन (Testicular Torsion): यसमा अण्डकोषमा जाने रगतको नली बटारिन्छ। यो एक आपतकालीन अवस्था हो, जसको तुरुन्त उपचार नगरे
अण्डकोष सधैँका लागि खराब हुन सक्छ।
एपिडिडिमिमिटिस (Epididymitis): अण्डकोषको पछाडि रहने नलीमा संक्रमण वा इन्फ्ल्यामेस (सुन्निने समस्या) हुनु। यो
ब्याक्टेरिया वा यौन रोगका कारण हुन सक्छ।
हाइड्रोसील (Hydrocele): अण्डकोषमा पानी भरिएर यो ठूलो हुने समस्या।
वैरिकोसील (Varicocele): अण्डकोष भित्रका नसाहरू फुल्ने वा ठूला हुने अवस्था।
मधुमेह (Diabetes): सुगरका कारण नसाहरूमा क्षति पुग्दा पनि अण्डकोषमा दुखाइ हुन सक्छ।
अण्डकोषको क्यान्सर (Testicular Cancer): अण्डकोषमा गिर्खा देखिनु र दुखाइ हुनु क्यान्सरको संकेत हुन सक्छ।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Testicular Pain)
सामान्य दुखाइ र सुन्निने समस्यामा निम्न घरेलु उपायहरू अपनाउन सकिन्छ:
जिरा र ज्वानोको लेप: १०–१० ग्राम जिरा र ज्वानोलाई पानीमा पिसेर थोरै तताएर लेप लगाउनाले सुन्निने समस्या कम हुन्छ।
अरन्डीको तेल र दूध: एक गिलास मनतातो दूधमा २५ मिली अरन्डीको तेल मिसाएर पिउनाले अण्डकोषको समस्यामा लाभ मिल्छ।
बरफको सेकाइ (Ice Pack): सुन्निएको ठाउँमा बरफले सेक्दा दुखाइ र इन्फ्ल्यामेस कम हुन्छ।
दालचिनी पाउडर: आधा चम्चा दालचिनीको धुलो बिहान–बेलुका पानीसँग सेवन गर्दा अण्डकोषमा पानी भरिने समस्यामा राहत मिल्छ।
अदुवा र मह: अदुवाको रसमा दुई चम्चा मह मिसाएर पिउनाले शरीरमा वात दोष सन्तुलन भई दुखाइ कम हुन्छ।
फिटकिरीको प्रयोग: फिटकिरीलाई पानीमा पिसेर लेप लगाउनाले अण्डकोष सम्बन्धी घाउ वा दुखाइमा आराम मिल्छ।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Testicular Pain)
बकाइनोको पात: १०० ग्राम बकाइनोको पातलाई ५०० मिली पानीमा उमालेर त्यो पानीले अण्डकोष सेक्ने र पातलाई हल्का बाँध्नाले
सुन्निएको निको हुन्छ।
कद्दू (फर्सी) को बीउ: फर्सीको बीउको रस पौरुष ग्रन्थी (Prostate) सम्बन्धी समस्याका लागि निकै फाइदाजनक मानिन्छ।
मूलाको बीउ: ५ ग्राम मूलाको बीउ मक्खनसँग ३० दिनसम्म सेवन गर्दा यौन स्वास्थ्यमा सुधार आउँछ।
खानपान तरिका (Dietary guidelines for Testicular Pain)
प्रशस्त मात्रामा पानी पिउनुहोस् जसले गर्दा पिसाब सम्बन्धी संक्रमणको जोखिम कम हुन्छ।
ताजा फलफूल र हरियो सागसब्जीको सेवन बढाउनुहोस्।
धेरै पिरो, चिल्लो र मसलादार खाना कम गर्नुहोस्।
मोटोपना घटाउन सन्तुलित आहार लिनुहोस्, किनकि बढी तौलले हर्निया जस्ता समस्या निम्त्याउन सक्छ।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to avoid in Testicular Pain)
अत्यधिक तीव्र गतिमा हस्तमैथुन नगर्नुहोस्, यसले अण्डकोषमा चोट पुर्याउन सक्छ।
धेरै कसिलो भित्री लुगा (Underwear) नलगाउनुहोस्। सुती र हल्का रङका लुगा रोज्नुहोस्।
शुक्रकीटलाई जबर्जस्ती नरोक्नुहोस्।
अण्डकोषमा कडा तेलले जोडले मालिस नगर्नुहोस्।
बिना कुनै सुरक्षा (कण्डम) असुरक्षित यौन सम्पर्क नगर्नुहोस्।
साबधानी (Precautions in Testicular Pain)
खेलकुद (क्रिकेट, फुटबल, कुस्ती) खेल्दा जहिले पनि ‘सपोर्टर’ वा सुरक्षा गार्ड लगाउनुहोस्।
लामो दुरीको ट्रक ड्राइभिङ वा तातो ठाउँमा धेरै समय बस्ने व्यक्तिहरूले आफ्नो अण्डकोषलाई धेरै गर्मीबाट जोगाउनुपर्छ।
सुत्ने बेला भित्री लुगा फुकालेर सुत्नु राम्रो हुन्छ ताकि अण्डकोषले पर्याप्त हावा पाउन सकोस्।
नियमित रूपमा अण्डकोषमा कुनै गिर्खा वा परिवर्तन छ कि छैन भनेर आफैँ जाँच गर्नुहोस्।
निष्कर्स (Conclusion)
अण्डकोष दुख्ने समस्यालाई कहिल्यै पनि हल्का रूपमा लिनु हुँदैन। यदि घरेलु उपचारले काम गरेन, अचानक कडा दुखाइ भयो, वा
ज्वरो र बान्ता जस्ता लक्षण देखिएमा ढिला नगरी डाक्टरको सल्लाह लिनुपर्छ। समयमै उपचार गरेमा ९५% भन्दा बढी समस्याहरू सजिलै
निको पार्न सकिन्छ। स्वास्थ्य नै सबैभन्दा ठूलो धन हो, त्यसैले लाज नमानी आफ्नो समस्या विशेषज्ञलाई बताउनुहोस्।
