आँखा पाक्ने रोग (Eye Infection)

परिचय (Introduction of Eye Infection)

आँखा पाक्ने रोग वा आँखाको संक्रमण एक अत्यन्तै साधारण तर कष्टकर समस्या हो। यो समस्या मुख्यतया ब्याक्टेरिया (जीवाणु),
भाइरस (विषाणु) वा फङ्गस (ढुसी) को कारणले हुने गर्दछ। आँखाको बाहिरी सेतो भाग र परेलाको भित्री तहलाई ढाक्ने झिल्ली
(Conjunctiva) मा इन्फ्ल्यामेसन वा सुन्निने समस्या भएमा यसलाई चिकित्सा भाषामा ‘कन्जक्टिभाइटिस’ भनिन्छ। यो रोग कुनै पनि
उमेरका व्यक्तिलाई लाग्न सक्छ र यो एक व्यक्तिबाट अर्को व्यक्तिमा सजिलै सर्ने सरुवा रोग हो। कहिलेकाहीँ धुलो, धुवाँ वा
केमिकलको एलर्जीले गर्दा पनि आँखामा संक्रमण देखिन सक्छ।

लक्षण (Symptoms of Eye Infection)

आँखा पाक्दा वा संक्रमण हुँदा निम्न लक्षणहरू देखिन सक्छन्:

आँखा रातो हुनु र बिझाउनु।

आँखा र परेला सुन्निने समस्या हुनु।

आँखाबाट निरन्तर पानी बग्नु।

बिहान उठ्दा आँखाको परेलामा कचेरा जमेर टाँसिनु।

आँखा चिलाउने वा जलन हुने।

दृष्टि धमिलो हुनु।

अत्याधिक प्रकाशमा हेर्न गाह्रो हुनु (घाम वा उज्यालोमा आँखा दुख्नु)।

आँखामा केही बिझाएको जस्तो महसुस हुनु।

कारण (Causes of Eye Infection)

आँखा पाक्ने मुख्य कारणहरू यस प्रकार छन्:

भाइरल संक्रमण: यो सबैभन्दा छिटो सर्ने माध्यम हो, जुन रुघाखोकी लाग्दा वा भाइरसको सम्पर्कमा आउँदा हुन्छ।

ब्याक्टेरियल संक्रमण: फोहोर हातले आँखा छुँदा वा दूषित वस्तुको प्रयोगले गर्दा हुन्छ।

एलर्जी: धुलो, परागकण, घरपालुवा जनावरका भुत्ला वा कडा रसायनको सम्पर्कले गर्दा।

फोहोर पानी: पौडी खेल्दा वा फोहोर पानीले मुख धुँदा पनि आँखामा संक्रमण हुन सक्छ।

कन्ट्याक्ट लेन्स: सफा नगरी वा लामो समयसम्म लेन्स लगाउनाले।

घरेलु उपचार (Home Remedies for Eye Infection)

आँखाको सामान्य संक्रमणमा घरमै उपलब्ध सामग्रीहरू प्रयोग गरेर राहत पाउन सकिन्छ:

मह र गुलाब जल: शुद्ध मह र गुलाब जल मिसाएर आँखामा लगाउँदा संक्रमणमा कमी आउँछ। यसले जलन कम गर्न मद्दत गर्छ।

तुलसीको पात (Basil Leaves): तुलसीमा संक्रमण विरुद्ध लड्ने शक्ति हुन्छ। केही पातलाई पानीमा भिजाएर वा उमालेर तयार
पारिएको चिसो पानीले आँखा धुँदा फाइदा पुग्छ।

बेसार (Turmeric): बेसारमा एन्टि-ब्याक्टेरियल गुण हुन्छ। मनतातो पानीमा थोरै बेसार मिसाएर कपासको सहायताले आँखा पुछ्दा
संक्रमण निको हुन मद्दत पुग्छ।

आलु (Potato): आलुको पातलो टुक्रा काटेर राति सुत्नुअघि १५ मिनेटसम्म आँखामाथि राख्नाले आँखाको गर्मी कम हुन्छ र सुन्निएको
घट्छ।

अमला (Amla): अमलाको रसमा मह मिसाएर सेवन गर्दा शरीरको प्रतिरोधात्मक क्षमता बढ्छ र आँखाको स्वास्थ्यमा सुधार आउँछ।

धनियाँ (Coriander): धनियाँको दाना वा सुकेको पातलाई पानीमा उमालेर चिसो पारेपछि त्यसले आँखा धुने गर्नाले आँखाको पोलाई र
सुन्निने समस्या कम हुन्छ।

थप अन्य उपाय (Extra Solution for Eye Infection)

बरफ वा चिसो पट्टी: आँखा धेरै पोलेको छ भने सफा कपडामा बरफ राखेर सेक्दा आराम मिल्छ।

ग्रीन टी ब्याग: प्रयोग गरिएको टी ब्यागलाई फ्रिजमा राखेर चिसो बनाउने र आँखामा १० मिनेट राख्ने। यसले आँखाको जलन कम गर्छ।

नुन पानी (Saline Water): शुद्ध पानीमा थोरै नुन मिसाएर उमाल्ने र चिसो भएपछि त्यसले आँखा सफा गर्ने। यसले प्राकृतिक ‘आई
ड्रप’ को काम गर्छ।

खानपान तरिका (Dietary guidelines for Eye Infection)

आँखाको स्वास्थ्यका लागि खानपानमा विशेष ध्यान दिनु पर्छ:

भिटामिन ए र सी युक्त खाना: गाजर, पालक, अमला, सुन्तला र हरियो सागसब्जी प्रशस्त मात्रामा खानुहोस्।

ओमेगा-३ फ्याट्टी एसिड: ओखर, आलस र माछाको सेवनले आँखालाई भित्रैदेखि स्वस्थ राख्न मद्दत गर्छ।

पानीको सेवन: शरीरलाई हाइड्रेटेड राख्न दैनिक प्रशस्त पानी पिउनुहोस्।

नुनको मात्रा कम गर्ने: धेरै नुन खाँदा शरीरमा पानी जमेर आँखा झन् बढी सुन्निन सक्छ, त्यसैले खानामा नुन कम गर्नुहोस्।

गर्न नहुने कार्यहरु (Things to avoid in Eye Infection)

आँखा मिच्ने: आँखा चिलाए पनि हातले जोडसँग मिच्नु हुँदैन, यसले संक्रमण झन् फैलाउँछ।

साझा सामग्री प्रयोग: संक्रमित व्यक्तिले प्रयोग गरेको तौलिया, रुमाल, सिरानी वा गाजल अरूले प्रयोग गर्नु हुँदैन।

कन्ट्याक्ट लेन्स: संक्रमण निको नभएसम्म कन्ट्याक्ट लेन्सको प्रयोग पूर्ण रूपमा बन्द गर्नुहोस्।

अत्याधिक स्क्रिन प्रयोग: मोबाइल, कम्प्युटर वा टिभी लामो समयसम्म नहेर्नुहोस्।

साबधानी (Precautions in Eye Infection)

बाहिर निस्कँदा हावा र धुलोबाट बच्न कालो चश्मा प्रयोग गर्नुहोस्।

आँखा छुनुअघि र छोएपछि साबुन पानीले राम्ररी हात धुनुहोस्।

आफ्नो व्यक्तिगत प्रयोगका सामानहरू छुट्टै राख्नुहोस्।

सकेसम्म भीडभाड भएको ठाउँमा नजानुहोस् ताकि अरूलाई संक्रमण नसरोस्।

निष्कर्ष (Conclusion)

आँखा पाक्ने रोग सामान्य देखिए तापनि यसलाई हेल्चेक्र्याइँ गर्नु हुँदैन। माथि उल्लेखित घरेलु उपायहरूले सामान्य अवस्थामा
धेरै राहत दिन्छन्। यद्यपि, यदि आँखा धेरै दुख्ने, दृष्टि धमिलो हुने वा घरेलु उपचारले २-३ दिनसम्म पनि निको नहुने लक्षण
देखिएमा तुरुन्तै विशेषज्ञ डाक्टरसँग परामर्श लिनुपर्छ। आँखा संवेदनशील अङ्ग भएकाले कुनै पनि औषधि वा ड्रप प्रयोग गर्नुअघि
डाक्टरको सल्लाह लिनु नै बुद्धिमानी हुन्छ।