परिचय (Introduction of Blackheads)
ब्ल्याकहेडस साना-साना कालो रंगका बिमिरा जस्ता देखिने छालाको समस्या हो, जसलाई अंग्रेजीमा ‘कोमेडोन’ (Comedones) भनिन्छ।
यी खासगरी छालाका रोमछिद्रहरू (Pores) बन्द हुनाले उत्पन्न हुन्छन्। जब छालाको तेल (Sebum) र मृत कोशिकाहरू रोमछिद्रमा
जम्मा हुन्छन् र हावाको सम्पर्कमा आउँछन्, तब अक्सिडाइज भएर यिनीहरूको रंग कालो देखिन्छ। यो डन्डीफोरको एउटा हल्का प्रकार
हो। ब्ल्याकहेडस प्रायः नाक, चिउँडो, निधार, काँध र पाखुरामा देखिने गर्दछ।
लक्षण (Symptoms of Blackheads)
ब्ल्याकहेडसलाई पहिचान गर्न निकै सजिलो छ। यसका मुख्य लक्षणहरू यस प्रकार छन्:
- परिचय (Introduction of Blackheads)
- लक्षण (Symptoms of Blackheads)
- कारण (Causes of Blackheads)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Blackheads)
- थप अन्य उपाय (Extra Solution for Blackheads)
- खानपान तरिका (Dietary guidelines for Blackheads)
- गर्न नहुने कार्यहरु (Things to avoid in Blackheads)
- साबधानी (Precautions in Blackheads)
- निष्कर्ष (Conclusion)
छालामा साना-साना कालो रङका दानाहरू देखिनु।
यसमा डन्डीफोर जस्तो दुखाइ वा सुन्निने समस्या (Inflammation) हुँदैन।
यी बिमिराहरू अलिकति उठेका जस्ता देखिन्छन् तर यिनमा पिप हुँदैन।
छाला खस्रो र फोहोर देखिनु।
कारण (Causes of Blackheads)
ब्ल्याकहेडस हुनुका पछाडि धेरै कारणहरू हुन सक्छन्, जसमध्ये मुख्य निम्नलिखित छन्:
हर्मोनमा परिवर्तन: किशोरावस्था, महिनावारी वा गर्भावस्थामा शरीरमा हुने हर्मोनल परिवर्तनले गर्दा छालामा बढी तेल उत्पादन
हुन्छ।
अत्यधिक पसिना: धेरै पसिना आउनाले रोमछिद्रहरू बन्द हुन सक्छन्।
सौन्दर्य प्रसाधनको प्रयोग: तेलयुक्त (Oil-based) क्रिम वा मेकअपको अत्यधिक प्रयोगले छालाका प्वालहरू थुनिन्छन्।
तनाव: मानसिक तनावले पनि हर्मोनलाई असर गर्छ र छाला सम्बन्धी समस्या निम्त्याउँछ।
वातावरणीय प्रदूषण: धूलो, धुवाँ र ओसयुक्त वातावरण।
औषधिहरूको सेवन: केही विशेष स्टेरोइड औषधिहरूको सेवनले गर्दा पनि यो समस्या हुन सक्छ।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Blackheads)
आयुर्वेद र प्राकृतिक चिकित्सामा ब्ल्याकहेडस हटाउने धेरै सरल विधिहरू छन्:
बेकिङ सोडा: एक चम्चा बेकिङ सोडामा थोरै पानी मिसाएर पेस्ट बनाउनुहोस्। यसलाई ब्ल्याकहेडस भएको ठाउँमा लगाएर २-३ मिनेटपछि
मनतातो पानीले धुनुहोस्।
एलोभेरा जेल: ताजा एलोभेरा जेललाई छालामा लगाएर १० मिनेट छोड्नुहोस् र धुनुहोस्। यसले छालालाई नरम बनाउँछ र फोहोर निकाल्न
मद्दत गर्छ।
एक्टिभेटेड चारकोल: चारकोलमा कागती र मह मिसाएर लगाउनाले छालाको गहिराइबाट फोहोर बाहिर निस्कन्छ।
दालचीनी र मह: दालचीनीको धूलो र महको पेस्ट बनाएर लगाउँदा ब्याक्टेरिया नष्ट हुन्छ र ब्ल्याकहेडस बिस्तारै कम हुन्छ।
कागतीको रस: कागतीमा भिटामिन-सी र एन्टिसेप्टिक गुण हुन्छ। यसको रसलाई कपासको सहायताले ब्ल्याकहेडसमा लगाउनुहोस्।
ओटमील र दही: ओटमील र दहीको स्क्रबले मृत छाला हटाउन र रोमछिद्र सफा गर्न मद्दत गर्छ।
हलेदो र चन्दन: काँचो दूधमा हलेदो र चन्दनको धूलो मिसाएर पेस्ट बनाउनुहोस् र प्रभावित ठाउँमा लगाउनुहोस्।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Blackheads)
बाफ लिने (Steaming): तातो पानीको बाफ लिँदा छालाका रोमछिद्रहरू खुल्छन्, जसले गर्दा ब्ल्याकहेडस निकाल्न सजिलो हुन्छ।
ग्रीन टी स्क्रब: प्रयोग गरिसकेको ग्रीन टी ब्याग वा यसको पात (Leaves) लाई स्क्रबको रूपमा प्रयोग गर्दा तेल कम हुन्छ।
टमाटरको गुदी: राति सुत्नुअघि टमाटरको गुदी अनुहारमा लगाएर बिहान धुनाले पनि ब्ल्याकहेडस सुकेर जान्छ।
खानपान तरिका (Dietary guidelines for Blackheads)
छालालाई भित्रैदेखि स्वस्थ राख्न खानपानमा सुधार आवश्यक छ:
भिटामिन सी युक्त फलफूल: सुन्तला, कागती र अमलाको सेवन गर्नुहोस्।
हरियो सागसब्जी: पालक, मेथी जस्ता सागपातले रगत सफा राख्न मद्दत गर्छन्।
पानीको प्रशस्त सेवन: दिनमा कम्तीमा ३-४ लिटर पानी पिउनुहोस् जसले शरीरका विषाक्त पदार्थ बाहिर निकाल्छ।
ओमेगा-३: माछा वा आलसको सेवनले छालामा चमक ल्याउँछ।
ड्राइ फ्रुट्स: बदाम र ओखर जस्ता वस्तुहरू सिमित मात्रामा खानुहोस्।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to avoid in Blackheads)
कोट्याउने बानी: ब्ल्याकहेडसलाई नङले कोट्याउने वा थिच्ने नगर्नुहोस्, यसले दाग बस्न सक्छ।
अत्यधिक मेकअप: तेलयुक्त र भारी मेकअप फाउन्डेसनको प्रयोग नगर्नुहोस्।
जंक फूड: धेरै चिल्लो, पिरो र प्याकेटका खानेकुराहरू नखानुहोस्।
साबुनको बढी प्रयोग: अनुहारमा कडा साबुन प्रयोग नगर्नुहोस्, यसले छालालाई थप सुख्खा बनाउँछ।
साबधानी (Precautions in Blackheads)
दिनमा दुई पटकभन्दा बढी अनुहार नधुनुहोस्, धेरै धुनाले छालाको प्राकृतिक तेल हराउँछ।
बाहिर निस्कँदा सधैं राम्रो सनस्क्रिन प्रयोग गर्नुहोस्।
आफ्नो तौलिया र सिरानीको खोल सधैं सफा राख्नुहोस्।
सुत्नुअघि मेकअप पूर्ण रूपमा हटाउने बानी बसाल्नुहोस्।
निष्कर्ष (Conclusion)
ब्ल्याकहेडस कुनै गम्भीर रोग नभई छालाको उचित हेरचाहको कमीले हुने समस्या हो। माथि उल्लेखित घरेलु उपायहरू नियमित रूपमा
अपनाउनाले र जीवनशैलीमा सुधार गर्नाले यसबाट सजिलै मुक्ति पाउन सकिन्छ। यदि यी उपायहरू गर्दा पनि समस्या समाधान भएन वा
छालामा धेरै दुखाइ र संक्रमण देखियो भने छालारोग विशेषज्ञ (Dermatologist) सँग परामर्श लिनु उपयुक्त हुन्छ।
