परिचय (Introduction of Vaginal Yeast Infection)
योनीको संक्रमण, जसलाई चिकित्सा भाषामा ‘क्यान्डिडा एल्बिकान्स’ (Candida albicans) भनिने फङ्गसको कारणले हुने संक्रमण
बुझिन्छ, महिलाहरूमा देखिने एक धेरै सामान्य समस्या हो। हाम्रो शरीरमा, विशेष गरी योनी क्षेत्रमा, केही मात्रामा यीस्ट र
ब्याक्टेरिया प्राकृतिक रूपमै रहेका हुन्छन्। जब योनीको प्राकृतिक सन्तुलन बिग्रन्छ र यीस्टको मात्रा अनियन्त्रित रूपमा
बढ्न थाल्छ, तब संक्रमण देखिन्छ। यसले गर्दा योनीमा चिलाउने, पोल्ने र असामान्य श्राव हुने जस्ता समस्याहरू निम्त्याउँछ।
गर्भावस्थाको समयमा हर्मोनल परिवर्तनका कारण यो संक्रमण हुने सम्भावना बढी हुन्छ। यद्यपि यो सामान्यतया हानिकारक हुँदैन,
तर समयमै उपचार नगरे यसले असुविधा बढाउन सक्छ।
लक्षण (Symptoms of Vaginal Yeast Infection)
योनी संक्रमणका मुख्य लक्षणहरू तलका हुन्:
- परिचय (Introduction of Vaginal Yeast Infection)
- लक्षण (Symptoms of Vaginal Yeast Infection)
- कारण (Causes of Vaginal Yeast Infection)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Vaginal Yeast Infection)
- थप अन्य उपाय (Extra Solution for Vaginal Yeast Infection)
- खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Vaginal Yeast Infection)
- गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Vaginal Yeast Infection)
- साबधानी (Precautions in Vaginal Yeast Infection)
- निष्कर्ष (Conclusion)
योनी र यसको वरपरको भाग असाध्यै चिलाउने।
पिसाब फेर्दा वा शारीरिक सम्पर्क राख्दा पोल्ने वा दुख्ने।
योनीबाट दही जस्तो बाक्लो, सेतो र गन्धहीन श्राव (Discharge) निस्कने।
योनीको बाहिरी भाग रातो हुनु र सुन्निने समस्या (Inflammation) देखिनु।
कहिलेकाहीँ योनीबाट अलि फरक खालको खमीर (Yeast) जस्तो गन्ध आउनु।
कारण (Causes of Vaginal Yeast Infection)
योनीमा यीस्टको मात्रा बढ्नुका पछाडि विभिन्न कारणहरू हुन सक्छन्:
हर्मोनल परिवर्तन: विशेषगरी महिनावारीको समयमा, गर्भावस्थामा वा गर्भनिरोधक चक्कीहरूको प्रयोगले।
एन्टीबायोटिकको प्रयोग: धेरै समयसम्म एन्टीबायोटिक खाँदा यसले योनीका लाभदायक ब्याक्टेरियालाई नष्ट गर्छ, जसले यीस्टलाई
बढ्ने मौका दिन्छ।
कमजोर प्रतिरक्षा प्रणाली: शरीरको रोगसँग लड्ने क्षमता कम हुँदा संक्रमण छिटो फैलिन्छ।
मधुमेह (Diabetes): रगतमा चिनीको मात्रा बढी हुँदा फङ्गसलाई बढ्न मद्दत पुग्छ।
अस्वस्थ जीवनशैली: धेरै कसिलो लुगा लगाउनु, ओसिलो भित्री वस्त्र (Underwear) लामो समयसम्म लगाउनु वा यौनाङ्गको सरसफाइमा
ध्यान नदिनु।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Vaginal Yeast Infection)
संक्रमणको सुरुवाती अवस्थामा केही प्रभावकारी घरेलु उपायहरू अपनाउन सकिन्छ:
१. नरिवलको तेल (Coconut Oil):
नरिवलको तेलमा फङ्गस विरुद्ध लड्ने (Antifungal) गुण हुन्छ। यसलाई सफा हातले प्रभावित क्षेत्रमा दिनको दुई-तीन पटक
लगाउनाले चिलाउने र पोल्ने समस्या कम हुन्छ
२. दही (Curd/Yogurt):
दहीमा ‘प्रोबायोटिक्स’ हुन्छ जसले योनीमा राम्रो ब्याक्टेरियाको सन्तुलन मिलाउन मद्दत गर्छ। ताजा र चिनीरहित दहीलाई कपासको
सहयोगले योनीको बाहिरी भागमा लगाउन सकिन्छ।
३. सेबको सिरका (Apple Cider Vinegar):
एक बाल्टिन मनतातो पानीमा थोरै सेबको सिरका मिसाएर नुहाउँदा वा सो पानीले यौनाङ्ग सफा गर्दा फङ्गसको वृद्धि रोकिन्छ।
४. तुलसी (Tulsi):
तुलसीको पातमा औषधीय गुण हुन्छ। तुलसीको पातलाई पानीमा उमालेर, सो पानी चिसो भएपछि प्रभावित स्थान सफा गर्दा इन्फेक्सनमा
राहत मिल्छ
५. टी ट्री आयल (Tea Tree Oil):
यसमा शक्तिशाली एन्टी-फङ्गल गुण हुन्छ। तर यसलाई सिधै लगाउनु हुँदैन; नरिवल वा बदामको तेलमा मिसाएर मात्र प्रयोग
गर्नुपर्छ। (गर्भवती महिलाले यसको प्रयोग नगर्नुहोला)।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Vaginal Yeast Infection)
सफा र सुख्खा रहने: सधैं नुहाएपछि वा शौचालय गएपछि यौनाङ्गलाई राम्ररी सुकाउनुहोस्।
सुतीको कपडा: सधैं सुती (Cotton) को भित्री वस्त्र प्रयोग गर्नुहोस्, जसले हावा ओहोरदोहोर गर्न दिन्छ र ओसिलोपन कम गर्छ।
प्रोबायोटिक पूरक: डाक्टरको सल्लाहमा प्रोबायोटिक क्याप्सुल वा झोल पदार्थ सेवन गर्दा शरीरमा लाभदायक ब्याक्टेरिया बढ्छन्।
खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Vaginal Yeast Infection)
चिनी र मिठाई कम गर्ने: फङ्गस चिनीमा छिटो फस्टाउने भएकाले गुलियो खानेकुरा कम खानुहोस्।
दहीको सेवन: दैनिक रूपमा कचौराभरि ताजा दही खाने बानी बसाल्नुहोस्।
भिटामिन सी: सुन्तला, कागती, र अमला जस्ता भिटामिन सी युक्त फलफूल खानुहोस् जसले रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ।
प्रशस्त पानी पिउने: शरीरलाई हाइड्रेटेड राख्न र टक्सिनहरू बाहिर निकाल्न दैनिक ८-१० गिलास पानी पिउनुहोस्।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Vaginal Yeast Infection)
कसिलो लुगा नलगाउने: धेरै कसिलो जिन्स वा सिन्थेटिक कपडाहरू नलगाउनुहोस्।
सुगन्धित उत्पादनको प्रयोग नगर्ने: सुगन्धित प्याड, स्प्रे, वा कडा साबुनको प्रयोगले योनीको pH सन्तुलन बिगार्न सक्छ।
यौनाङ्ग भित्र सफा नगर्ने (Douching): योनीको भित्री भाग आफैं सफा हुने प्रकृतिको हुन्छ, बाहिरबाट पानी वा साबुन हालेर
भित्र सफा गर्दा संक्रमण झन् बढ्न सक्छ।
ओसिलो लुगा: पसिनाले भिजेको वा नुहाएपछि भिजेको लुगा लामो समयसम्म नलगाउनुहोस्।
साबधानी (Precautions in Vaginal Yeast Infection)
यदि तपाईं गर्भवती हुनुहुन्छ भने कुनै पनि घरेलु उपाय अपनाउनु अघि डाक्टरको सल्लाह लिनुहोस्।
यौनाङ्ग सफा गर्दा सधैं अगाडिबाट पछाडि (Front to Back) तर्फ पुछ्ने गर्नुहोस् ताकि मलद्वारको कीटाणु योनीसम्म नपुगोस्।
संक्रमण निको नभएसम्म शारीरिक सम्पर्कबाट टाढै रहनु उचित हुन्छ।
आफ्नो तौलिया वा भित्री लुगा अरूसँग साझा नगर्नुहोस्।
निष्कर्ष (Conclusion)
योनीको यीस्ट संक्रमण एक सामान्य स्वास्थ्य समस्या हो जसलाई सही सरसफाइ र खानपानबाट नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। नरिवलको तेल,
दही र उचित आहार जस्ता घरेलु उपायहरू यसमा निकै प्रभावकारी हुन्छन्। तर, यदि संक्रमणका लक्षणहरू ३-४ दिनसम्म पनि कम भएनन्,
अत्यधिक पीडा भयो वा रगत बग्ने जस्ता समस्या देखिएमा तुरुन्त विशेषज्ञ डाक्टरसँग परामर्श लिनुपर्छ।
