शंखपुष्पी Shankhpushpi Benefits: Boost Memory, Reduce Stress & Improve Health

शंखपुष्पी (Shankhpushpi) को नाम सुनेपछि सबैभन्दा पहिले दिमागमा आउने कुरो के हो भने यसको फूल र बोटले स्मरण शक्ती बढाउन मद्दत गर्छ। आयुर्वेदमा सेतो रंगको शंखपुष्पी नै धेरै प्रयोग गरिन्छ। यसले कस्ता रोगहरूको उपचार गर्छ, आउनुहोस् जानौं।

शंखपुष्पी के हो?

शंखपुष्पी एक प्रकारको फूल हो जसले आयुर्वेदिक औषधिको रूपमा ठूलो भूमिका खेल्छ। यसको फूल सेतो र नीलो दुई प्रकारको हुन्छ, तर औषधिमा सेतो फूलको मात्र प्रयोग गर्नु उत्तम हुन्छ।

शंखपुष्पीको बोट (Convolvulus pluricaulis choisy)

यो जमीनमै फैलिने मुलायम र रौँजस्तो बोट हो। यसको शाखाहरू लामा र फैलिएका हुन्छन्। यसको फूल हल्का सेतो वा गुलाबी रंगको, कुप्पीको आकारको हुन्छ।

हिरणखुरी (Convolvulus arvensis Linn.)

यो भारतका पहाडी क्षेत्रहरूमा पाइने बोट हो। यसको लामा लहराहरू हुन्छन्। यसको पात चिल्लो, लामा र तीरजस्तो हुन्छ। यसको फूल सेतो वा गुलाबी मिश्रित सेतो हुन्छ। यसको जडले पेटका गन्दा पदार्थहरू झाडापखालाको माध्यमबाट निकाल्न मद्दत गर्छ। यसले सर्पविष र सास सम्बन्धी रोगहरूमा पनि फाइदा गर्छ।

आयुर्वेदमा शंखपुष्पीको महत्व

चरकसंहितामा यसलाई ब्रह्मरसायन र मिर्गीको उपचारमा प्रयोग गरिएको उल्लेख छ। यसले खोकी, मानसिक रोग, कुष्ठ, कृमि र विषको असर घटाउन मद्दत गर्छ। यो स्मरण शक्ती बढाउन मात्र होइन, यौन समस्याहरूमा पनि फाइदा गर्छ।