धेरै मानिसहरूले सुगन्धबालाको नाम सुनेकानै छन । यो एक औषधीय बिरुवा हो जसले आयुर्वेदमा विभिन्न रोगहरूको उपचार गर्न मद्दत गर्छ। यसले शरीरलाई धेरै फाइदा पुर्याउँछ, तर यसको बारेमा पूर्ण जानकारी धेरैलाई छैन। त्यसैले, आज हामी सुगन्धबालाको प्रयोग, यसको गुण र स्वास्थ्य लाभहरूको बारेमा जान्नेछौं।
सुगन्धबाला के हो?
सुगन्धबाला (वानस्पतिक नाम: Pavonia odorata) लगभग १ मिटर अग्लो, सीधा र जडीबुटीयुक्त बिरुवा हो। यसको काण्ड (डाँठ) ४०–५० सेन्टिमिटर लामो, ६ मिलिमिटर बाक्लो, चिल्लो र खैरो रंगको हुन्छ। यसको सबैभन्दा आकर्षक विशेषता यसको सुगन्ध हो जुन कस्तुरी मृगको गन्धजस्तै हुन्छ।
सुगन्धबाला तीतो, सानो, सुख्खा र चिसो स्वभावको हुन्छ। यसले पाचनशक्ति बढाउँछ, अपच कम गर्छ, श्लेष्मा (कफ) घटाउँछ, भोक बढाउँछ र तीतो स्वादलाई नियन्त्रण गर्छ। यसले घाउहरू सुकाउन, शरीरको सुनिने समस्याहरू कम गर्न र रक्तस्राव (रगत बग्ने) रोक्न मद्दत गर्दछ।
यसका अतिरिक्त, सुगन्धबालाले बान्ता, मुटुको समस्या, ज्वरो, कुष्ठरोग, अल्सर, नाक-कानबाट रगत बग्ने, घाउ र पोलिएको ठाउँमा आराम दिन्छ। यसले पेट दुख्ने, झाडापखाला , रुमेटोइड जोर्नी दुख्ने समस्याको उपचारमा पनि प्रभावकारी छ।
सुगन्धबालाको विभिन्न भाषामा नाम
- वानस्पतिक नाम: Pavonia odorata
- संस्कृत: ह्रिबर, बरिष्ठ, उदिच्य, बालक
- हिन्दी: सुगन्धबाला, नेत्रबाला
- बंगाली: सुगन्धबाला
- अंग्रेजी: Fragrant Pavonia, Scented Mallow