Nundhiki/Loni (Portulaca oleracea) is a nutritious herb rich in omega-3. It cools the body, aids digestion, heals skin, and is eaten fresh, cooked, or as juice.
नुनढिकी एक बहुउपयोगी जडिबुटी र साग हो, जसलाई आयुर्वेदमा मह्त्वपूर्ण स्थान दिइएको छ। यसलाई विशेषगरी सितल गराउने र शरीरका विकार फाल्ने वनस्पतिको रूपमा चिनिन्छ। नेपालको तराईदेखि मध्य पहाडी भेगसम्म यो प्राकृतिक रूपमा उम्रिने गर्दछ।
नुनढ़िकी के हो?
नुनढिकी (वैज्ञानिक नाम: Portulaca oleracea) एक भुइँमा फैलिएर बढ्ने मासुले र रसिलो वनस्पति हो। यसलाई नेपालीमा नुनिया साग वा लोणी पनि भनिन्छ। यो विशेषगरी वर्षा ऋतुमा आफै उम्रिन्छ र कतिपय ठाउँमा यसको खेती पनि गरिन्छ।
नुनढ़िकीका प्रकार
मुख्यतया नुनढिकी दुई प्रकारका हुन्छन्: १. सानो नुनढिकी (लोणी): यसका पात र काण्ड साना हुन्छन्। २. ठूलो नुनढिकी (बृहल्लोणी): यसका पात र काण्ड अलि ठूला र बढी रसिला हुन्छन्, जसको औषधीय प्रयोग बढी हुन्छ।
नुनढ़िकीको बाह्य रूप
यसको काण्ड रातो वा हरियो रङ्गको हुन्छ र निकै नरम तथा रसिलो हुन्छ। यसका पातहरू चिल्ला, बाक्ला र थिच्दा च्यापच्यापे रस निस्कने खालका हुन्छन्। यसमा साना र पहेंलो रङ्गका फूलहरू फुल्दछन्। यसको स्वाद अलि नुनिलो र अमिलो मिश्रण भएको हुन्छ।
विभिन्न भाषाहरूमा नुनढ़िकी नाम
नेपाली: नुनढिकी, नुनिया साग, लोणी
संस्कृत: बृहल्लोणी, घोटिका, घोली
हिन्दी: कुलफा, बड़ी लोणा
अंग्रेजी: Garden Purslane, Pigweed
उर्दू: खिरफा
नुनढ़िकीका फाइदाहरू
पाचन प्रणालीमा सुधार: यसले अपच र कब्जियतको समस्या हटाउँछ।
पिसाब सम्बन्धी रोग: पिसाब पोल्ने वा पत्थरीको समस्यामा यो लाभदायक छ।
सुन्निने समस्या (इन्फ्लेमेसन): शरीरका भित्री वा बाहिरी भाग सुन्निने समस्या कम गर्छ।
आँखा र छाला: यसको सेवनले आँखाको ज्योति बढाउन र छालाका रोग निको पार्न मद्दत गर्छ।
मधुमेह नियन्त्रण: रगतमा चिनीको मात्रा सन्तुलित राख्न मद्दत गर्छ।
