Aijeru (ऐजेरु), Suvarnbandaak (सुवर्णबंदाक), Viscum album is a medicinal herb. Used as decoction or paste for BP, immunity, joint pain; supports heart health and vitality.
प्रकृतिमा केही यस्ता वनस्पति हुन्छन् जसले आफ्नो अस्तित्वका लागि अरू ठूला रूखहरूलाई आधार बनाउँछन्। ऐजेरु त्यस्तै एक परजीवी (Parasitic) बिरुवा हो। यसले जमिनबाट सिधै पोषक तत्व लिनुको सट्टा ठूला रूखका हाँगाहरूमा टाँसिएर तिनैको रस सोसेर जीवित रहन्छ। परापूर्व कालदेखि नै यसलाई विभिन्न रोगको उपचारमा अचुक औषधिका रूपमा प्रयोग गरिँदै आइएको छ।
ऐजेरु के हो?
ऐजेरु एउटा सदाबहार झ्याउ जस्तो देखिने बुट्यान हो। यसलाई वैज्ञानिक भाषामा विस्कम एल्बम (Viscum album Linn.) भनिन्छ। यो प्रायः ओसिलो र पहाडी भेगका रूखहरूमा झुण्डिएको अवस्थामा फेला पर्छ।
ऐजेरुका प्रकार
यद्यपि यो धेरै प्रकारका रूखहरूमा उम्रिन्छ, तर आयुर्वेदमा कुन रूखमा पलाएको ऐजेरु हो भन्ने कुराले विशेष अर्थ राख्छ। सामान्यतया यो जामुन, आँप, पिपल, र सल्लो जस्ता रूखहरूमा पाइन्छ। नेपालमा पाइने ऐजेरु मुख्यतया दुई-तीन प्रजातिका हुन्छन्, जसमा ‘युरोपियन मिसल्टो’ प्रजाति औषधीय रूपमा बढी चर्चित छ।
ऐजेरुको बाह्य रूप
यसको काण्ड (डाँठ) धेरै हाँगाबिँगा भएको र अलि पहेँलो-हरियो रङ्गको हुन्छ। यसका पातहरू बाक्ला, चेप्टा र चिल्ला हुन्छन्। यसमा साना-साना सेता वा हल्का हरिया दाना जस्ता फलहरू लाग्छन्, जुन पाकेपछि अलि चिप्लो हुन्छ।
विभिन्न भाषाहरूमा ऐजेरुको नाम
नेपाली: ऐजेरु (Aijeru)
संस्कृत: सुवर्णबन्दाक (Suvarnabandaak)
हिन्दी: बान्दा (Banda), किशमिश कावली
अङ्ग्रेजी: European Mistletoe, Devil’s Fuse
कन्नड: हसुरूबदनिका
ऐजेरुका फाइदाहरू
मुटुको लागि लाभदायक: यसले मुटुको चाललाई व्यवस्थित गर्न मद्दत गर्छ।
रक्तचाप नियन्त्रण: उच्च रक्तचाप (High Blood Pressure) घटाउन यो उपयोगी मानिन्छ।
मधुमेहमा राहत: रगतमा चिनीको मात्रा सन्तुलनमा राख्न मद्दत गर्छ।
रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता: यसले शरीरको इम्युनिटी पावर बढाउँछ।
कलेजोको सुरक्षा: कलेजोमा हुने विषाक्ततालाई कम गर्न यसको प्रयोग गरिन्छ।
जोर्नी दुख्ने समस्या: शरीर सुन्निएको वा जोर्नी दुख्ने समस्यामा यसले राहत दिन्छ।
