परिचय (Introduction of Blemishes)
अनुहारको छालाको कुनै भागमा हुने अस्वाभाविक रङको परिवर्तन वा दागलाई ‘ब्लेमिस’ (Blemishes) भनिन्छ। यसलाई सामान्य भाषामा
डन्डिफोरका दाग, पोतो (Melasma), वा कालो धब्बा पनि भनिन्छ। जब छालाको कुनै निश्चित हिस्सामा मेलानिन (Melanin) नामक
तत्वको मात्रा बढी हुन्छ, तब त्यहाँ कालो वा खैरो दाग देखिन थाल्छ। यी दागहरू रातो, खैरो वा गाढा कालो रङका हुन सक्छन् र
शरीरका अन्य भाग जस्तै घाँटी, हात र काँधमा पनि देखिन सक्छन्।
लक्षण (Symptoms of Blemishes)
अनुहारमा साना वा ठूला कालो/खैरो रङका धब्बाहरू देखिनु।
- परिचय (Introduction of Blemishes)
- लक्षण (Symptoms of Blemishes)
- कारण (Causes of Blemishes)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Blemishes)
- थप अन्य उपाय (Extra Solution for Blemishes)
- खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Blemishes)
- गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Blemishes)
- साबधानी (Precautions in Blemishes)
- निष्कर्ष (Conclusion)
छालाको रङ असमान (Uneven skin tone) हुनु।
डन्डिफोर निको भएपछि गाढा दाग बस्नु।
घाममा निस्कँदा दागहरू अझ बढी गाढा देखिनु।
छालामा स-साना राता दाना वा दागहरू देखिनु।
कारण (Causes of Blemishes)
अनुहारमा दाग धब्बा आउनुका धेरै कारणहरू हुन सक्छन्:
१. सूर्यको किरण: घामको हानिकारक अल्ट्राभायोलेट (UV) किरणले मेलानिनको उत्पादन बढाउँछ, जसले गर्दा चायाँ-पोतो र कालो दाग
बस्छ।
२. हर्मोनल परिवर्तन: गर्भावस्था वा महिनावारीको समयमा शरीरमा हुने हर्मोनको उतारचढावका कारण अनुहारमा दाग आउन सक्छ।
३. डन्डिफोर र चोट: डन्डिफोरलाई निचोर्ने वा कोट्याउने गर्दा गहिरो दाग र खाडल बस्न सक्छ। साथै, पोल्नु वा चोट लाग्नु पनि
यसको कारण हो।
४. औषधिको साइड इफेक्ट: केही विशेष प्रकारका औषधिहरू (जस्तै एन्टीबायोटिक्स वा केमोथेरापी) को प्रयोगले छालामा दाग देखिन
सक्छ।
५. तनाव र अनिद्रा: धेरै मानसिक तनाव र कम सुत्ने बानीले पनि छालाको चमक हराउँछ र दाग बढाउँछ।
६. प्रदुषण: धुलो, धुवाँ र वातावरणीय प्रदुषणले छालाका छिद्रहरू बन्द गरिदिन्छ, जसले गर्दा दाग धब्बा निम्तिन्छ।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Blemishes)
अनुहारको दाग धब्बा हटाउन भान्सामा पाइने सामग्रीहरू निकै प्रभावकारी हुन्छन्:
घिउकुमारी (Aloe Vera): घिउकुमारीको ताजा जेल निकालेर दाग भएको ठाउँमा लगाउनाले छाला शीतल हुन्छ र दाग बिस्तारै कम हुँदै
जान्छ।
आलु (Potato): आलुमा प्राकृतिक ब्लिचिंग एजेन्ट हुन्छ। आलुको टुक्राले दागमा १० मिनेटसम्म मसाज गर्ने वा आलुको रस र मह
मिसाएर लगाउनाले कालो धब्बा हट्छ।
बेसार र दूध (Turmeric and Milk): बेसार, कागतीको रस र दूध मिसाएर पेस्ट बनाउनुहोस्। यसलाई अनुहारमा १५ मिनेट लगाएर
पखाल्नुहोस्।
कागतीको रस (Lemon Juice): कागतीमा भिटामिन ‘सी’ प्रशस्त हुन्छ। थोरै पानीमा कागतीको रस मिसाएर कटनको सहायताले दागमा
लगाउनुहोस्। (नोट: संवेदनशील छाला भएकाहरूले सावधानी अपनाउनुहोला)।
काँक्रो (Cucumber): काँक्रोलाई कोरेसोमा खिएर दहीसँग मिसाई पेस्ट बनाउनुहोस्। यसले छालालाई हाइड्रेटेड राख्छ र दाग हटाउन
मद्दत गर्छ।
पर्पय (Papaya): पाकेको मेवाको पेस्ट बनाएर अनुहारमा लगाउनाले यसमा भएको ‘पेपेन’ इन्जाइमले मृत छाला हटाउँछ र दाग सफा
गर्छ।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Blemishes)
तातो पानीको बाफ (Steam): हप्तामा एक पटक तातो पानीको बाफ लिँदा छालाका बन्द छिद्रहरू खुल्छन् र भित्रैदेखि फोहोर सफा
हुन्छ।
चन्दनको लेप: चन्दनको धुलो र गुलाब जल मिसाएर लगाउँदा अनुहार चम्किलो हुनुका साथै दागहरू कम हुन्छन्।
ग्रीन टी (Green Tea): ग्रीन टीको प्रयोगले छालाको इन्फ्लेमेसन (सुन्निने समस्या) कम गर्छ। प्रयोग गरिसकेको टी-ब्यागलाई
चिसो बनाएर दागमा राख्न सकिन्छ।
खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Blemishes)
छालालाई भित्रैदेखि स्वस्थ राख्न खानपानमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ:
प्रशस्त पानी: दिनमा कम्तिमा ३-४ लिटर (७-८ गिलास) पानी पिउनुहोस्।
भिटामिन युक्त खाना: भिटामिन ए, बी र सी भएका फलफूल जस्तै सुन्तला, अमला, कागती र बेरीज् खानुहोस्।
हरियो सागसब्जी: दैनिक खानामा हरियो सागपात समावेश गर्नुहोस्।
ओखर र बदाम: ओमेगा-३ फ्याट्टी एसिड पाइने ओखर र बदामले छालालाई पोषण दिन्छ।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Blemishes)
डन्डिफोर नकोट्याउने: डन्डिफोरलाई कहिल्यै हातले नथुत्नुहोस् वा निचोर्ने नगर्नुहोस्।
धेरै मेकअप नगर्ने: रासायनिक युक्त मेकअपका सामानको अत्यधिक प्रयोगले छालालाई क्षति पुर्याउँछ।
जंक फूड: धेरै तेलमा तारिएका, पिरो, र मसलेदार खाना तथा नूडल्स, पिज्जा जस्ता जंक फूड नखानुहोस्।
मेकअप नलगाई नसुत्ने: राती सुत्नुअघि अनुहारको मेकअप राम्ररी सफा नगरी कहिल्यै नसुत्नुहोस्।
साबधानी (Precautions in Blemishes)
सनस्क्रिनको प्रयोग: घरबाहिर निस्कनु भन्दा ३० मिनेट अगाडि कम्तिमा ३० SPF भएको सनस्क्रिन अनिवार्य लगाउनुहोस्।
अनुहार नछुने: हातमा भएका कीटाणु अनुहारमा नसरोस् भन्नका लागि बारम्बार अनुहार छुने बानी छोड्नुहोस्।
छालाको परीक्षण: कुनै पनि नयाँ क्रिम वा घरेलु उपाय प्रयोग गर्नुअघि हातको थोरै भागमा ‘प्याच टेस्ट’ (Patch test)
गर्नुहोस्।
निष्कर्ष (Conclusion)
अनुहारको दाग धब्बा रातारात निको हुने समस्या होइन। यसका लागि धैर्यता र नियमितता आवश्यक छ। स्वस्थ खानपान, उचित जीवनशैली
र प्राकृतिक घरेलु उपचारको माध्यमबाट यी दागहरूलाई कम गर्न सकिन्छ। यदि दागहरू निकै गहिरा छन्, रङ परिवर्तन भइरहेको छ वा
चिलाउने समस्या छ भने विशेषज्ञ छाला रोग डाक्टर (Dermatologist) सँग परामर्श लिनु उपयुक्त हुन्छ।
