परिचय (Introduction of Viral Fever) कुनै पनि भाइरसको संक्रमणका कारण शरीरको तापक्रम बढ्नुलाई भाइरल ज्वरो भनिन्छ। यो विशेषगरी मौसम परिवर्तन हुने समयमा देखिने समस्या हो। जब मौसम बद्लिन्छ, तब वायुमण्डलको तापक्रममा हुने उतारचढावका कारण हाम्रो शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर हुन पुग्छ। यस्तो अवस्थामा शरीर सजिलै भाइरसको चपेटामा आउँछ। खानपानमा गडबडी, शारीरिक कमजोरी वा संक्रमित […]

आँखा शरीरको सबैभन्दा संवेदनशील र महत्त्वपूर्ण अङ्ग हो। वर्तमान समयमा प्रविधिको बढ्दो प्रयोग र बदलिँदो जीवनशैलीका कारण आँखामा विभिन्न समस्याहरू देखिने गरेका छन्, जसमध्ये आखा सुख्खा हुने समस्या (Dry Eye Syndrome) एक प्रमुख समस्या बनेको छ। जब हाम्रो आँखाले पर्याप्त मात्रामा आँसु उत्पादन गर्न सक्दैन वा उत्पादित आँसुको गुणस्तर राम्रो हुँदैन, तब आँखामा सुख्खापन महसुस […]

परिचय (Introduction of Toothache) दाँत दुख्नु एक सामान्य स्वास्थ्य समस्या भए तापनि यो अत्यन्तै कष्टकर र असह्य हुन्छ। जब दाँतमा दुखाइ सुरु हुन्छ, मानिसलाई केही खान, पिउन र सामान्य कुराकानी गर्न समेत गाह्रो पर्छ। दाँतको दुखाइले कहिलेकाहीँ अनुहार सुन्निने (Inflammation), टाउको दुख्ने र ज्वरो आउने जस्ता लक्षणहरू पनि निम्त्याउन सक्छ। आयुर्वेदका अनुसार शरीरमा ‘वात’ दोषको […]

परिचय (Introduction of Constipation) कब्जियत एउटा यस्तो स्वास्थ्य समस्या हो जसमा व्यक्तिको पेट राम्ररी सफा हुँदैन र दिसा गर्दा निकै कठिनाइ महसुस हुन्छ। आयुर्वेदका अनुसार हाम्रो शरीरको सन्तुलन वात, पित्त र कफ दोषमा निर्भर गर्दछ। जब खानपान र जीवनशैलीमा लापरवाही गरिन्छ, तब शरीरको ‘जठराग्नि’ (पाचन शक्ति) कमजोर हुन्छ र खाएको खाना समयमा र राम्ररी पच्दैन। […]

परिचय (Introduction of Fatty Liver) कलेजो हाम्रो शरीरको एक अत्यन्त महत्वपूर्ण अङ्ग हो, जसले खाना पचाउनेदेखि लिएर पित्त बनाउने, रगतमा चिनीको मात्रा नियन्त्रण गर्ने र शरीरबाट विषाक्त पदार्थहरू बाहिर निकाल्ने काम गर्छ। जब कलेजोको कोषहरूमा सामान्यभन्दा बढी बोसो जम्मा हुन्छ, त्यसलाई ‘फ्याटी लिभर’ भनिन्छ। कलेजोको कुल तौलको १० प्रतिशतभन्दा बढी बोसो हुनुलाई असामान्य मानिन्छ। यसले […]

परिचय (Introduction of Thyroid) थाइराइड मानव शरीरको घाँटीको अघिल्लो भागमा हुने एउटा सानो ग्रन्थि हो, जो पुतली आकारको हुन्छ। यसले शरीरको चयापचय (Metabolism) प्रक्रियालाई नियन्त्रण गर्ने हार्मोनहरू (T3 र T4) उत्पादन गर्छ। जब यो ग्रन्थिले आवश्यकता भन्दा बढी वा कम हार्मोन उत्पादन गर्न थाल्छ, तब शरीरमा थाइराइडको समस्या उत्पन्न हुन्छ। मुख्यतया थाइराइड दुई प्रकारका हुन्छन्: […]

परिचय (Introduction of Sneezing) हाच्छिउँ आउनु शरीरको एक स्वाभाविक रक्षात्मक प्रक्रिया हो। जब हाम्रो नाकको भित्री भागमा कुनै विजातीय कण (धुलो, धुवाँ, वा कडा गन्ध) पस्छ, तब मस्तिष्कले ती कणहरूलाई बाहिर निकाल्न मांसपेशीहरूलाई सन्देश दिन्छ, जसको फलस्वरूप हाच्छिउँ आउँछ। सामान्यतया एक वा दुई पटक हाच्छिउँ आउनु सामान्य मानिन्छ, तर यदि कसैलाई छिनछिनमा वा लगातार धेरै […]

परिचय (Introduction of Air Pollution and Smog) हाम्रो वरपरको वातावरणमा हानिकारक ग्यास, धुलोका कण र धुवाँको मात्रा बढ्नु नै वायु प्रदूषण हो। विशेषगरी जाडोयाममा वायु प्रदूषणको स्तर निकै भयावह हुने गर्दछ। अचेल सहरहरूमा ‘स्मॉग’ (Smog) को समस्या बढी देखिन्छ। स्मॉग भनेको अङ्ग्रेजी शब्द ‘स्मोक’ (धुवाँ) र ‘फग’ (कुहिरो) मिलेर बनेको शब्द हो। यो कुहिरो जस्तै […]

परिचय (Introduction of Dengue Fever) डेंगु एक गम्भीर प्रकारको भाइरल ज्वरो हो, जुन ‘एडिस एजिप्टी’ (Aedes aegypti) र ‘एडिस एल्बोपिक्टस’ नामका पोथी लामखुट्टेको टोकाइबाट मानिसमा सर्ने गर्दछ। यसलाई सामान्य भाषामा “हाड भाँच्ने ज्वरो” (Breakbone Fever) पनि भनिन्छ, किनभने यसमा बिरामीलाई हड्डी नै भाँचिएको जस्तो असाध्यै पीडा महसुस हुन्छ। जब कुनै लामखुट्टेले डेंगु संक्रमित व्यक्तिलाई टोक्छ […]

परिचय (Introduction of Sore Throat) मौसम परिवर्तनको समयमा धेरै मानिसहरूमा घाँटी खसखस हुने वा दुख्ने समस्या देखिन्छ। चिसो खानेकुराको अत्यधिक सेवन, राती अबेरसम्म चिसो पानी पिउनाले वा आइसक्रिम खानाले घाँटीमा समस्या निम्त्याउन सक्छ। सामान्यतया यो समस्या दुई-तीन दिनमा आफैँ निको हुन्छ, तर लामो समयसम्म निको नभएमा यसको उपचार आवश्यक हुन्छ। घाँटी खसखस हुँदा वा संक्रमण […]