परिचय (Introduction of Dengue Fever)
डेंगु एक गम्भीर प्रकारको भाइरल ज्वरो हो, जुन ‘एडिस एजिप्टी’ (Aedes aegypti) र ‘एडिस एल्बोपिक्टस’ नामका पोथी लामखुट्टेको टोकाइबाट मानिसमा सर्ने गर्दछ। यसलाई सामान्य भाषामा “हाड भाँच्ने ज्वरो” (Breakbone Fever) पनि भनिन्छ, किनभने यसमा बिरामीलाई हड्डी नै भाँचिएको जस्तो असाध्यै पीडा महसुस हुन्छ।
- परिचय (Introduction of Dengue Fever)
- लक्षण (Symptoms of Dengue Fever)
- कारण (Causes of Dengue Fever)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Dengue Fever)
- थप अन्य उपाय (Extra Solution for Dengue Fever)
- खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Dengue)
- गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Dengue)
- साबधानी (Precautions in Dengue)
- निष्कर्ष (Conclusion)
जब कुनै लामखुट्टेले डेंगु संक्रमित व्यक्तिलाई टोक्छ र त्यसपछि स्वस्थ व्यक्तिलाई टोक्छ, तब यो भाइरस स्वस्थ व्यक्तिको रगतमा प्रवेश गर्दछ। डेंगुका भाइरस चार प्रकारका हुन्छन्। एक पटक एउटा प्रकारको डेंगु लागेपछि शरीरमा त्यसका विरुद्ध रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता विकास हुन्छ, तर अन्य तीन प्रकारका भाइरसबाट भने केही समयका लागि मात्र सुरक्षा मिल्छ।
लक्षण (Symptoms of Dengue Fever)
संक्रमित लामखुट्टेले टोकेको ३ देखि १४ दिनभित्र यसका लक्षणहरू देखिन थाल्छन्। मुख्य लक्षणहरू यस प्रकार छन्:
एक्कासि उच्च ज्वरो आउनु (१०४ डिग्री फरेनहाइट सम्म)।
असाध्यै टाउको दुख्नु र आँखाको गेडी दुख्नु।
मांसपेशी, हड्डी र जोर्नी दुख्ने समस्या (Joint Pain)।
वाकवाकी लाग्ने र बान्ता हुनु।
शरीरमा गुलाबी वा राता दानाहरू (Rashes) देखिनु।
धेरै थकान महसुस हुनु र कमजोरी बढ्नु।
गम्भीर अवस्थामा नाक वा गिजाबाट रगत बग्ने (Bleeding) समस्या देखिन सक्छ।
रगतमा प्लेटलेट्स (Platelets) को संख्या तीव्र रूपमा घट्नु।
कारण (Causes of Dengue Fever)
डेंगु हुनुको मुख्य कारण डेंगु भाइरस (DENV) नै हो। यो भाइरस मानिसबाट मानिसमा सिधै सर्दैन, बरु लामखुट्टेको माध्यमबाट सर्छ:
संक्रमित लामखुट्टे: मुख्यतया सफा र जमेको पानीमा बस्ने एडिस लामखुट्टे यसको वाहक हो।
दिउँसोको टोकाइ: यो लामखुट्टेले प्रायः बिहान र दिउँसोको समयमा टोक्ने गर्दछ।
वातावरण: घर वरपर टायर, गमला, खाल्डाखुल्डी वा ट्याङ्कीमा जमेको सफा पानीमा यी लामखुट्टेले फुल पार्छन्।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Dengue Fever)
डेंगुको कुनै निश्चित एन्टिभाइरल औषधि छैन, तर निम्न घरेलु उपायहरूले प्लेटलेट्स बढाउन र छिटो निको हुन मद्दत गर्छन्:
मेवाको पात (Papaya Leaves): मेवाको पातको रस डेंगुका लागि सबैभन्दा प्रभावकारी मानिन्छ। यसले रगतमा प्लेटलेट्सको संख्या छिटो बढाउन मद्दत गर्छ।
गिलोय (Giloy): गिलोयको काण्ड (Stem) लाई उमालेर काँढा बनाएर पिउँदा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढ्छ र संक्रमण कम हुन्छ।
तुलसीको पात (Tulsi): तुलसीको पातलाई पानीमा उमालेर थोरै मरिच मिसाई पिउनाले शरीरको विषाक्त तत्व बाहिर निस्कन्छ।
नीमको पात (Neem): नीमको पातको रसले रगतमा सेतो रक्त कोशिका र प्लेटलेट्स बढाउन सहयोग गर्छ।
मेथीको दाना/पात (Methi): यसले ज्वरो घटाउन र शरीरको दुखाइ कम गर्न मद्दत गर्छ।
नारिवल पानी (Coconut Water): यसमा हुने इलेक्ट्रोलाइट्सले शरीरमा पानीको कमी हुन दिँदैन र कमजोरी हटाउँछ।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Dengue Fever)
अनारको रस: यसले रगतको मात्रा बढाउन र शरीरलाई ऊर्जा दिन मद्दत गर्छ।
चुकन्दर र गाजर: दुई-तीन चम्चा चुकन्दरको रसलाई गाजरको रसमा मिसाएर पिउँदा प्लेटलेट्स तीव्र गतिमा बढ्छ।
एलोवेरा (Aloe Vera): एलोवेराको रस पिउनाले पनि शरीरको प्रतिरोधात्मक क्षमता बलियो हुन्छ।
प्रशस्त आराम: शरीरलाई निको हुन ऊर्जा चाहिने हुनाले पूर्ण रूपमा बेड रेस्ट गर्नुपर्छ।
खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Dengue)
तरल पदार्थ: धेरै भन्दा धेरै पानी, ताजा फलफूलको रस, र झोलिलो खानेकुरा खानुपर्छ।
हल्का खाना: पाचन प्रक्रिया कमजोर हुने हुनाले जाउलो वा दलिया जस्ता सजिलै पच्ने खानेकुरा खानुहोस्।
भिटामिन सी: सुन्तला, कागती जस्ता भिटामिन सी युक्त फलफूलले भाइरससँग लड्न मद्दत गर्छ।
दुध र डेरी उत्पादन: प्रोटिनको आवश्यकता पूरा गर्न दुध र दहीको सेवन गर्नुहोस्।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Dengue)
मसालेदार र धेरै चिल्लो भएको खानेकुरा नखानुहोस्।
मांसाहारी भोजन (मासु) बाट टाढै रहनुहोस् किनभने यसमा हुने विषाक्त तत्वले शरीरलाई थप कमजोर बनाउन सक्छ।
कडा शारीरिक श्रम वा व्यायाम नगर्नुहोस्।
जथाभाबी पेनकिलर (दुखाइ कम गर्ने औषधि) सेवन नगर्नुहोस्, यसले रगत बग्ने जोखिम बढाउन सक्छ। डाक्टरको सल्लाह बिना कुनै औषधि नखानुहोस्।
साबधानी (Precautions in Dengue)
घर वरपर पानी जम्न नदिने (टायर, बाल्टिन, गमला सफा राख्ने)।
सुत्ने बेला सधैं झुलको प्रयोग गर्ने।
दिउँसोको समयमा पनि शरीर पूरै ढाक्ने लुगा लगाउने।
लामखुट्टे भगाउने धुप वा क्रिमको प्रयोग गर्ने।
घरको झ्याल ढोकामा जाली लगाउने।
निष्कर्ष (Conclusion)
डेंगु एक कष्टकर रोग भए तापनि समयमै पहिचान र सहि खानपान तथा घरेलु उपचार अपनाएमा यसबाट सुरक्षित रूपमा निको हुन सकिन्छ। यदि उच्च ज्वरोका साथमा रगत बग्ने (Bleeding) वा सास फेर्न गाह्रो हुने जस्ता लक्षण देखिएमा तुरुन्त अस्पताल जानुपर्छ। सतर्कता नै यस रोगबाट बच्ने सबैभन्दा उत्तम उपाय हो।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
