Karam (Haridru), Haldina cordifolia, is a medicinal tree used traditionally for wound healing, skin care, fever relief, and as an anti-inflammatory herb. करम, जसलाई संस्कृतमा ‘हरिद्रु’ भनिन्छ, दक्षिण र दक्षिण-पूर्वी एशियाको एक विशाल पतझड प्रजातिको रुख हो। विशेषगरी नेपालको तराई र पहाडी क्षेत्रहरू तथा उत्तर भारतमा यो रुख प्रशस्त मात्रामा पाइन्छ। यसको काठ बेसार जस्तै […]
Wild Turmeric (Curcuma aromatica) is used in Ayurveda for skin care and wound healing. It has anti-inflammatory benefits and is extracted from dried rhizomes. वन वेसार, जसलाई वैज्ञानिक रूपमा Curcuma aromatica भनिन्छ, अदुवा परिवार (Zingiberaceae) अन्तर्गत पर्ने एक महत्त्वपूर्ण औषधीय वनस्पति हो। यो साधारण वेसारको एक जंगली प्रजाति हो। परापूर्व कालदेखि नै आयुर्वेदमा यसको प्रयोग […]
Kalo Beshar (Curcuma amada) boosts digestion, immunity and skin health. Used in pickles, curry or paste; take fresh or dried in food or herbal remedies daily!!! कालो बेसार वा आमा हल्दी प्रकृतिको एक अनौठो वरदान हो। यो बेसारको प्रजाति भए तापनि यसको विशेषता अन्य बेसारभन्दा फरक छ। विशेषगरी यसको गानोबाट काँचो आँपको जस्तो बासना आउने […]
नेपाली ग्रामीण भेग र वन-जंगलहरूमा परम्परागत रूपमा प्रयोग हुँदै आएको बुलेभुत्रा वा गलेनी एक बहुउपयोगी औषधि हो। विशेषगरी पहाडी र उष्ण प्रदेशीय क्षेत्रमा पाइने यो वनस्पतिलाई आयुर्वेदिक चिकित्सा पद्धतिमा ‘हस्तिकर्ण’ को नामले चिनिन्छ। यसको औषधीय गुणका कारण यसलाई पुस्तौँदेखि विभिन्न रोगहरूको उपचारमा प्रयोग गरिँदै आएको छ। हस्तिकर्ण (बुलेभुत्रा, गलेनी)के हो? बुलेभुत्रा (Leea macrophylla) एक कन्दयुक्त […]
हात्तीसुँडे झार, जसलाई वैज्ञानिक रूपमा Heliotropium indicum Linn. (हेलियोट्रोपियम इण्डिकम) भनिन्छ, यो Boraginaceae (बोराजिनेसी) परिवार अन्तर्गत पर्ने एक महत्त्वपूर्ण वनस्पति हो। यसको पुष्प मञ्जरी हात्तीको सुँड जस्तो घुमेको हुने भएकोले यसलाई “हात्तीसुँडे” भनिएको हो। यो नेपाल लगायत भारतका विभिन्न क्षेत्रमा सडकका छेउछाउ र खाली जमिनमा पाइने एक वर्षायु शाकाहारी बिरुवा हो। हात्तीसुँडे झार के हो? […]
जङ्गली कालो हलेदो (Curcuma aromatica Salisb.) एक महत्त्वपूर्ण जडीबुटी हो जुन Zingiberaceae परिवार अन्तर्गत पर्दछ। यसलाई ‘वाईल्ड टरमरिक’ भनेर पनि चिनिन्छ। यो परम्परागत चिकित्सामा, विशेषगरी आयुर्वेदमा, विभिन्न रोगहरूको उपचारका लागि प्रयोग हुँदै आएको छ। जङ्गली कालो हलेदो के हो? जङ्गली कालो हलेदो, जसलाई वन हलेदो वा कस्तुरी हलेदो पनि भनिन्छ, एक प्रकारको हलेदो हो जुन […]
आम्रगन्ध, जसलाई अङ्ग्रेजीमा म्याङ्गो जिंजर (Mango ginger) भनिन्छ, एक प्रकारको बेसार प्रजातिको वनस्पति हो। यो Zingiberaceae (जिन्जिबेरेसी) परिवार अन्तर्गत पर्छ। यसको मुख्य विशेषता भनेको यसको गानोमा काँचो आपको जस्तै सुगन्ध हुनु हो, त्यसैले यसलाई आम्रगन्ध वा आमाहल्दि भनिन्छ। भारतका प्रायः सबै प्रान्तहरूमा यसको खेती गरिन्छ। यसको गानोलाई स-साना टुक्राहरूमा काटेर सुकाइन्छ र बजारमा ‘आमाहल्दि’ नामले […]
गलेनी, जसलाई बुलेभुत्रा वा बुलेवेत्रा पनि भनिन्छ, एक कन्दयुक्त बिरुवा हो जुन भारतको समस्त उष्णकटिबंधीय हिमाली क्षेत्रहरू र आर्द्र पतझड वनहरूमा पाइन्छ। यसको वैज्ञानिक नाम Leea macrophylla Roxb. ex Hornem. हो। यसको पातहरू हात्तीको कानजस्तै ठूला हुने भएकाले यसलाई ‘हस्तिकर्ण पलास’ पनि भनिन्छ। यसका फूलहरू साना र सेता हुन्छन् भने फलहरू कालो, गोलाकार र चिल्लो […]
एसेलु, जसलाई अंग्रेजीमा युरोपियन रासबेरी (European Raspberry) भनिन्छ, एक काँडेदार र झाडीदार वनस्पति हो। यो रोजेसी (Rosaceae) परिवार अन्तर्गत पर्दछ। यसको वैज्ञानिक नाम Rubus idaeus Linn. हो। नेपालमा यो हिमाली क्षेत्रमा प्रशस्त मात्रामा पाइन्छ। यसका फलहरू रंगका आधारमा विभिन्न प्रकारका हुन्छन्। एसेलु के हो? एसेलु २ मिटरसम्म अग्लो हुने, काँडाले भरिएको, पात झर्ने, दुई वा […]
हुरहुरे एक सामान्य वनस्पति हो जुन नेपाललगायत भारतभरि खाली वा परती जग्गामा झारको रूपमा पाइन्छ। यो सानो तर बहुउपयोगी वनस्पति आयुर्वेदमा यसको औषधीय गुणका लागि परिचित छ। यसलाई परम्परागत रूपमा विभिन्न रोगहरूको उपचारमा प्रयोग गरिन्छ। यसका मुख्यतया दुई प्रकारका प्रजातिहरू पाइन्छन्: पहेंलो हुरहुरे र सेतो हुरहुरे, जसको फूलको रंग फरक हुन्छ। यी दुवै प्रजातिका आफ्नै […]
