Teak (Tectona grandis) yields strong, durable timber for furniture, boats and buildings, while its leaves and bark are used in traditional medicine. सागौन / सागोन, जसलाई नेपालीमा प्राय: सखुवा वा टिक को रूपमा पनि चिन्न सकिन्छ (यद्यपि यो सालभन्दा फरक प्रजाति हो), विश्वकै बहुमूल्य काठ दिने रूखहरूमध्ये एक हो। यसको काठ बलियो, टिकाउ र किरा […]
Sinduriya (Bixa orellana), known as Sita ko Sindurphul, provides natural annatto dye used in food and cosmetics; its leaves support digestion, skin care, and healing. सिन्दुरिया /सीताको सिन्दुरफूल एक बहुउपयोगी प्राकृतिक वनस्पति हो, जसलाई विशेष गरी यसको बीउबाट प्राप्त हुने प्राकृतिक रङका लागि चिनिन्छ। यसको फलको बाहिरी भागमा सिन्दुर जस्तै रातो रङ हुने भएकाले यसलाई […]
Charpate Jantikar (Marsilea minuta) is a medicinal fern used in Ayurveda to improve digestion, cool the body, support brain health, and reduce inflammation. नेपाल र भारतका ओसिला क्षेत्रहरूमा पाइने यो एक बहुपयोगी जलीय वनस्पति हो। यसलाई संस्कृतमा ‘सुनिष्णक’ भनिन्छ र आयुर्वेदमा यसको ठूलो महत्त्व छ। विशेष गरी रक्तपित्त, अनिद्रा र पिशाब सम्बन्धी रोगको उपचारमा यसको […]
Moong (Vigna radiata) is a nutritious legume rich in protein, vitamins, and minerals, aiding digestion, boosting immunity, and supporting overall health. मुङ्ग एक अत्यन्त पौष्टिक र स्वास्थ्यवर्धक दलहन बाली हो। यसलाई पौराणिक कालदेखि नै आयुर्वेदमा ‘सूपश्रेष्ठ’ अर्थात् दालहरूमध्ये सबैभन्दा उत्तम मानिँदै आएको छ। यसको वैज्ञानिक नाम Vigna radiata हो र यो ‘फेबेसी’ (Fabaceae) परिवार अन्तर्गत […]
Rato Ool (Surankand/Amorphophallus paeoniifolius): Nutritious tuber; aids digestion, boosts immunity, treats wounds. Cook or boil before use. रातो ओल, जसलाई हात्तीखुट्टे पनि भनिन्छ, एक गानोमूल वनस्पति हो। यो प्राचीन कालदेखि नै आयुर्वेदमा एक महत्त्वपूर्ण औषधिको रूपमा प्रयोग हुँदै आएको छ। यसको गानो (जराको भाग) आकारमा धेरै ठूलो हुने र हात्तीको खुट्टा जस्तै देखिने भएकाले यसलाई […]
Simal (Shalmali) Bombax ceiba Linn: Boosts immunity, treats cough & fever, aids digestion. Flowers, bark & seeds used in herbal remedies safely सीमल एक विशाल र बहुउपयोगी पतझड वृक्ष हो, जसलाई आयुर्वेदमा ‘शाल्मली’ भनिन्छ। यो वनस्पति विशेषगरी नेपाल र भारतका उष्ण तथा उपोष्ण कटिबन्धीय क्षेत्रहरूमा पाइन्छ। धार्मिक र पौराणिक दृष्टिकोणले पनि यसको विशेष महत्त्व छ; […]
Shyamak (Echinochloa frumentacea) is a nutritious millet, boosting digestion, heart health, and immunity. Use in porridge, flour, or sprouts daily. श्यामाक, जसलाई नेपालीमा सामान्यतया सावाँ वा सामा भनिन्छ, एउटा अत्यन्तै पुरानो र पौष्टिक अन्न हो। यो विशेषगरी ‘मिलेट’ (Millet) समूहमा पर्दछ। परापूर्व कालदेखि नै ऋषिमुनिहरू र व्रत बस्नेहरूले यसलाई सात्त्विक भोजनको रूपमा प्रयोग गर्दै आएका […]
Pahelo Asuro (Saireyek, Barleria prionitis Linn.) is a medicinal plant known for its healing, anti-inflammatory, and traditional therapeutic uses. नेपाली आयुर्वेद र प्राकृतिक चिकित्सामा पहेँलो असुरो (Barleria prionitis) एक अत्यन्तै महत्वपूर्ण औषधीय वनस्पतिको रूपमा चिनिन्छ। यसलाई संस्कृतमा ‘सैरेयक’ वा ‘कुरण्टक’ र हिन्दीमा ‘कटसरैया’ भनिन्छ। यो वनस्पति विशेषगरी यसको काँडेदार काण्ड र आकर्षक पहेँलो फूलका लागि […]
Tatelo (Shyonak), Oroxylum indicum, is used in Ayurveda to improve digestion, reduce inflammation, boost immunity, and support respiratory and joint health. आयुर्वेदमा ‘दशमूल’ अन्तर्गत पर्ने एउटा अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण औषधीय वृक्ष हो— टटेलो। यसलाई संस्कृतमा ‘श्योनाक’ र हिन्दीमा ‘सोनापाठा’ भनिन्छ। स्वास्थ्यका दृष्टिले यसको जरा, बोक्रा, पात र फल सबैको विशेष महत्त्व छ। टटेलो एक प्राचीन आयुर्वेदिक […]
Masyang (moth bean) is a nutritious legume rich in protein, fiber and minerals. It aids digestion, boosts energy, supports heart health and is used in dals. नेपालको पहाडी र तराई क्षेत्रमा खेती गरिने मस्याङ्ग एक अत्यन्तै पोषिलो र स्वास्थ्यवर्द्धक दलहन बाली हो। यसलाई संस्कृतमा ‘मकुष्ठ’ र हिन्दीमा ‘मोठ’ भनिन्छ। सुख्खा सहन सक्ने क्षमताका कारण यो […]
