Moong (Vigna radiata) is a nutritious legume rich in protein, vitamins, and minerals, aiding digestion, boosting immunity, and supporting overall health.
मुङ्ग एक अत्यन्त पौष्टिक र स्वास्थ्यवर्धक दलहन बाली हो। यसलाई पौराणिक कालदेखि नै आयुर्वेदमा ‘सूपश्रेष्ठ’ अर्थात् दालहरूमध्ये सबैभन्दा उत्तम मानिँदै आएको छ। यसको वैज्ञानिक नाम Vigna radiata हो र यो ‘फेबेसी’ (Fabaceae) परिवार अन्तर्गत पर्दछ। मुङ्ग विशेषगरी यसको सुपाच्य गुणका कारण बिरामी र स्वस्थ दुवैका लागि उत्तम आहार मानिन्छ।
मुङ्ग के हो?
मुङ्ग सानो, गोलो वा अण्डाकार आकारको गेडागुडी हो। यो प्रोटिनको मुख्य स्रोत हुनुका साथै भिटामिन र खनिज पदार्थले भरिपूर्ण हुन्छ। अन्य दालहरूको तुलनामा मुङ्ग छिटो पच्ने र शरीरमा ग्यास (वायु) कम गराउने प्रकृतिको हुन्छ, त्यसैले यसलाई सन्तुलित भोजनको एक अनिवार्य हिस्सा मानिन्छ।
मुङ्गका प्रकार
रङ र जातका आधारमा मुङ्ग मुख्यतया निम्न प्रकारका हुन्छन्: १. हरियो मुङ्ग: यो सबैभन्दा प्रचलित छ, यसको बोक्रा हरियो हुन्छ। २. पहेंलो मुङ्ग: हरियो मुङ्गको बोक्रा हटाएपछि यो पहेंलो देखिन्छ, जुन पच्नमा सबैभन्दा हलुका हुन्छ। ३. कालो वा रातो मुङ्ग: यिनीहरू केही विशेष स्थानमा मात्र पाइन्छन् र यिनको गुण पनि रङ अनुसार थोरै फरक हुन्छ।
मुङ्गको बाह्य रूप
मुङ्गको बिरुवा सानो र पोथ्रा वर्गमा पर्दछ। यसको काण्ड (tane) र पात (pate) हरिया र थोरै झुस भएका हुन्छन्। यसको कोसा लामो र पातलो हुन्छ, जसमा साना-साना ६ देखि १५ वटा सम्म गेडाहरू हुन्छन्। यसको फूल पहेंलो रङ्गको हुन्छ।
विभिन्न भाषाहरूमा मुङ्गको नाम
संस्कृत: मुद्ग, सूपश्रेष्ठ, रसोत्तम
नेपाली: मुङ्ग
अंग्रेजी: Green gram, Mungo bean
हिन्दी: मूंग
बंगाली: मुग
मराठी: हिरवे मूग
अरबी: मजमाश
