Charpate Jantikar (Marsilea minuta) is a medicinal fern used in Ayurveda to improve digestion, cool the body, support brain health, and reduce inflammation.
नेपाल र भारतका ओसिला क्षेत्रहरूमा पाइने यो एक बहुपयोगी जलीय वनस्पति हो। यसलाई संस्कृतमा ‘सुनिष्णक’ भनिन्छ र आयुर्वेदमा यसको ठूलो महत्त्व छ। विशेष गरी रक्तपित्त, अनिद्रा र पिशाब सम्बन्धी रोगको उपचारमा यसको प्रयोग प्राचीन कालदेखि नै हुँदै आएको छ।
सुनिष्णक के हो?
चारपाते जन्तीकार एक प्रकारको फर्न (Fern) प्रजातिको झार हो। यो पानी वा हिलोमा उम्रिन्छ। यसको वैज्ञानिक नाम Marsilea minuta Linn. हो। यसलाई अंग्रेजीमा Water Clover भनिन्छ किनभने यसको बनावट क्लोभरको पात जस्तै देखिन्छ।
सुनिष्णकका प्रकार
यसका विभिन्न प्रजातिहरू हुन्छन्, तर मुख्य रूपमा ‘मार्सिलिया माइन्यूटा’ लाई नै औषधीय गुणले भरिपूर्ण मानिन्छ। स्थान अनुसार यसको आकार र पातको चौडाइमा केही भिन्नता हुन सक्छ।
सुनिष्णकको बाह्य रूप
यसको काण्ड जमिनमा फैलिएर बढ्ने (भूशायी) प्रकृतिको हुन्छ, जसमा धेरै हाँगाहरू हुन्छन्। यसको मुख्य विशेषता भनेको एउटै डाँठको टुप्पोमा चारवटा पातहरू मिलेर बसेका हुन्छन्, जसले गर्दा यसलाई ‘चारपाते’ भनिएको हो। यी पातहरू हरियो र गोलाकार हुन्छन्। यसको फेदमा साना अण्डाकार गेडाहरू (Sporocarp) हुन्छन्।
विभिन्न भाषाहरूमा सुनिष्णकको नाम
नेपाली: चारपाते जन्तीकार, सुनसुनिया साग
संस्कृत: सुनिष्णक, स्वस्तिक, चतुष्पत्री
हिन्दी: चौपतिया, सुनसुनिया
अंग्रेजी: Water Clover, Pepuwart
बंगाली: सुवुणी शाक
