Sahadeva (Vernonia cinerea) is a medicinal herb used for fever, cough and detox. Leaves or whole plant decoction is taken orally in small doses under guidance.!
सहदेवी एउटा सानो र एकवर्षीय झार वर्गको वनस्पति हो, जसलाई आयुर्वेदमा अत्यन्तै महत्वपूर्ण मानिन्छ। यसको वैज्ञानिक नाम Vernonia cinerea (Linn.) Less. हो। यो वनस्पति विशेषगरी ज्वरो, छालाको समस्या र अनिद्रा हटाउनका लागि प्रसिद्ध छ। हिन्दु धर्म र तन्त्र शास्त्रमा पनि यसलाई सौभाग्य र शान्तिको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ।
सहदेवी के हो?
सहदेवी एउटा औषधीय गुणले भरिपूर्ण वनस्पति हो जुन प्रायः खाली ठाउँ, बाटोको छेउछाउ र खेतबारीको कान्लाहरूमा झारका रूपमा उम्रिन्छ। यो करिब १५ देखि ७५ सेन्टिमिटरसम्म अग्लो हुन्छ र यसमा स-साना प्याजी वा गुलाबी रंगका फूलहरू फुल्ने गर्दछन्।
सहदेवीका प्रकार
मुख्य रूपमा यसको फूलको रंगका आधारमा सहदेवीलाई हेरिन्छ: १. सेतो सहदेवी: यसको फूल सेतो हुन्छ। २. प्याजी/गुलाबी सहदेवी: यो सामान्यतया सबैतिर पाइने प्रकार हो।
सहदेवीको बाह्य रूप
यो वनस्पति सीधा वा अलि फैलिएको अवस्थामा भेटिन्छ। यसको काण्ड (Stem) र पातहरूमा साना सेता रौंहरू हुन्छन् जसले गर्दा यो अलि सेतो देखिन्छ। यसका पातहरू थोरै गोलाकार वा लाम्चा हुन्छन्। यसको फूल झुप्पामा फुल्छ र हेर्दा निकै आकर्षक देखिन्छ।
विभिन्न भाषाहरूमा सहदेवाको नाम
नेपाली: सहदेवा / सहदेवी
संस्कृत: सहदेवा, दण्डोत्पला
हिन्दी: सहदेई, सहदैया
अंग्रेजी: Fleabane, Ash-colored Ironweed
बंगाली: कूकसीम
मराठी: सहदेवी
सहदेवीका फाइदाहरू
ज्वरो कम गर्ने: यसको जरा वा पञ्चाङ्गको प्रयोगले विषम ज्वरो निको पार्न मद्दत गर्छ।
निद्रा लगाउने: अनिद्राको समस्या भएका व्यक्तिहरूका लागि यो रामबाण मानिन्छ।
मूत्र सम्बन्धी रोग: पिसाब पोल्ने वा पिसाब नखुल्ने समस्यामा यसले राहत दिन्छ।
छालाको समस्या: लुतो, दाद र इन्फ्ल्यामेसन (सुन्निने समस्या) मा यसको लेप प्रभावकारी हुन्छ।
घाउ निको पार्ने: चोटपटक लागेको ठाउँमा यसको रस लगाउँदा रगत थामिन्छ र घाउ छिटो निको हुन्छ।
पेटको कीरा: यसको बीउले पेटको कीरा मार्न मद्दत गर्छ।
