Shyamak (श्यामाक) Echinochloa frumentacea Link Benefits, uses, and Using method

Shyamak (Echinochloa frumentacea) is a nutritious millet, boosting digestion, heart health, and immunity. Use in porridge, flour, or sprouts daily.

श्यामाक, जसलाई नेपालीमा सामान्यतया सावाँ वा सामा भनिन्छ, एउटा अत्यन्तै पुरानो र पौष्टिक अन्न हो। यो विशेषगरी ‘मिलेट’ (Millet) समूहमा पर्दछ। परापूर्व कालदेखि नै ऋषिमुनिहरू र व्रत बस्नेहरूले यसलाई सात्त्विक भोजनको रूपमा प्रयोग गर्दै आएका छन्। आधुनिक समयमा यसलाई ‘सुपरफुड’ को रूपमा चिनिन्छ किनभने यसमा प्रशस्त मात्रामा प्रोटिन, फाइबर र खनिज तत्वहरू पाइन्छन्। यो नेपाल र भारतका पहाडी भूभागहरूमा परम्परागत खेतीको रूपमा रहिआएको छ।

श्यामाक के हो?

श्यामाक (Echinochloa frumentacea) एक प्रकारको पोएसी (Poaceae) कुल अन्तर्गत पर्ने घाँस प्रजातिको वनस्पति हो। यो कम पानी पर्ने र कम उब्जाउ माटोमा पनि सजिलै फल्न सक्ने अन्न हो। यसलाई व्रत वा उपवासका बेला अन्नको विकल्पको रूपमा खाइने गरिन्छ। यो ग्लुटेन-मुक्त (Gluten-free) हुनुका साथै मधुमेह र तौल घटाउन चाहनेहरूका लागि अमृत समान मानिन्छ।

श्यामाक का प्रकार

मुख्यतया श्यामाक दुई प्रकारका पाइन्छन्: १. खेती गरिने श्यामाक (Cultivated Barnyard Millet): जुन विशेष गरी खाद्यान्नको लागि लगाइन्छ। २. जङ्गली श्यामाक (Wild Barnyard Millet): यो खेतबारीको आसपास वा जङ्गलमा आफैँ उम्रने गर्दछ, जसलाई कतिपय ठाउँमा झारको रूपमा पनि चिनिन्छ।