परिचय (Introduction of Grey Hair) मानिसको सुन्दरतामा कपालको ठूलो भूमिका हुन्छ। जब कपाल कालो, लामो र घना हुन्छ, यसले अनुहारको चमक बढाउँछ। सामान्यतया, उमेर बढ्दै जाँदा शरीरमा मेलानिन (Melanin) नामक तत्वको उत्पादन कम हुँदै जान्छ, जसका कारण ३५–४० वर्षपछि कपाल सेतो हुन थाल्छ। तर, आजभोलिको व्यस्त जीवनशैली, अस्वस्थ खानपान र बढ्दो प्रदूषणका कारण सानै उमेरका […]
परिचय (Introduction of Itchy Skin) ज्यान चिलाउने समस्या, जसलाई चिकित्सा भाषामा ‘प्रुरिटस’ (Pruritus) भनिन्छ, एक धेरै साधारण तर कष्टकर अवस्था हो। यसमा छालाको कुनै एक भागमा वा शरीरभरि नै कन्याउने तीव्र इच्छा हुन्छ। आयुर्वेदका अनुसार शरीरमा वात र कफ दोषको असन्तुलन हुँदा छाला चिलाउने गर्दछ। कहिलेकाहीँ यो साधारण एलर्जी मात्र हुन सक्छ भने कहिलेकाहीँ शरीरभित्र […]
परिचय (Introduction of Gastric/Acidity) ग्यास्ट्रिक वा एसिडिटी पाचन प्रक्रियासँग सम्बन्धित एक अत्यन्तै साझा समस्या हो। चिकित्सा विज्ञानको भाषामा यसलाई ‘ग्यास्ट्राइटिस’ वा ‘एसिड रिफ्लक्स’ पनि भनिन्छ। हाम्रो आमाशयमा खाना पचाउनका लागि हाइड्रोक्लोरिक एसिड र पेप्सिन नामक तत्वहरू हुन्छन्, जसले खानालाई टुक्राउने र हानिकारक ब्याक्टेरिया नष्ट गर्ने काम गर्छन्। तर, जब शरीरमा पित्तको मात्रा बढ्छ वा आमाशयको […]
परिचय (Introduction of Kidney Stone) मिर्गौलामा पत्थरी (Kidney Stone), जसलाई चिकित्सा विज्ञानमा ‘नेफ्रोलिथिआसिस’ (Nephrolithiasis) भनिन्छ, मिर्गौला वा मूत्रनलीमा खनिज र लवणहरू जम्मा भएर बन्ने ठोस संरचना हो। आयुर्वेदमा यसलाई ‘अश्मरी’ भनिन्छ। जब शरीरमा पानीको मात्रा कम हुन्छ र मूत्रमा क्याल्सियम, अक्जालेट तथा यूरिक एसिड जस्ता तत्वहरूको एकाग्रता बढ्छ, तब यी तत्वहरू आपसमा टाँसिएर ढुङ्गा जस्तो […]
परिचय (Introduction of Creatinine) क्रिएटिनिन मांसपेशीको मेटाबोलिज्मबाट निस्कने एक प्रकारको अपशिष्ट वा बेकार पदार्थ (Waste Product) हो। हाम्रो शरीरले जब ऊर्जाका लागि खाद्यान्नलाई उपयोग गर्छ, तब यो पदार्थ उत्पन्न हुन्छ। सामान्य अवस्थामा, हाम्रो मृगौलाले रगतबाट क्रिएटिनिनलाई फिल्टर गरेर पिशाबको माध्यमबाट शरीरबाहिर निकाल्ने काम गर्छ। तर, यदि मृगौलामा कुनै समस्या आयो वा यसले राम्रोसँग काम गर्न […]
परिचय (Introduction of Itchy Scalp) टाउको चिलाउनु आफैंमा कुनै एउटा मात्र रोग नभई विभिन्न स्वास्थ्य समस्याहरूको साझा लक्षण हो। यसलाई चिकित्सा भाषामा ‘स्क्याल्प प्रुराइटिस’ (Scalp Pruritus) भनिन्छ। टाउकोको छालामा हुने जलन, संक्रमण वा संवेदनशीलताका कारण चिलाउने समस्या उत्पन्न हुन्छ। आयुर्वेदका अनुसार शरीरमा वात र कफ दोषको असन्तुलन हुँदा छालामा सुख्खापन वा चिपचिपापन बढेर चिलाउने गर्दछ। […]
परिचय (Introduction of Fever in Children) बालबालिकाहरूमा ज्वरो आउनु एक अत्यन्तै सामान्य समस्या हो। खासगरी साना बच्चाहरूमा ज्वरो आउँदा आमाबाबु धेरै नै अत्तालिने गर्छन्। हतार-हतारमा नजिकैको औषधि पसलबाट औषधि किनेर खुवाउने वा सिधै अस्पताल दौडिने चलन छ। तर, के तपाईंलाई थाहा छ? धेरैजसो बालबालिकामा हुने ज्वरो भाइरल संक्रमणका कारण हुने गर्दछ, जसलाई भाइरल ज्वरो (Viral […]
परिचय (Introduction of Cough) खोकी शरीरको एक स्वाभाविक रक्षात्मक प्रतिक्रिया हो। जब हाम्रो श्वासप्रश्वासको नलीमा धुलो, धुवाँ, कफ (मलगम) वा अन्य बाहिरी तत्वहरू प्रवेश गर्छन्, शरीरले ती वस्तुहरूलाई बाहिर निकाल्न खोक्ने गर्दछ। आयुर्वेदका अनुसार शरीरमा वात र कफ दोषको असन्तुलनले खोकी लाग्ने गर्दछ। यदि समयमै यसको उपचार गरिएन भने यसले छाती दुख्ने र अन्य जटिल […]
परिचय (Introduction of Common Cold) सामान्य रुघाखोकी एउटा यस्तो संक्रामक रोग हो जसले हाम्रो श्वासप्रश्वास प्रणालीको माथिल्लो भाग, विशेष गरी नाक र घाँटीलाई प्रभावित गर्दछ। आयुर्वेदमा यसलाई ‘प्रतिश्याय’ भनिन्छ। यो समस्या मुख्यतया भाइरसको संक्रमणका कारण हुने गर्दछ। जब हाम्रो शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर हुन्छ वा मौसममा अचानक परिवर्तन आउँछ, तब भाइरसले सजिलै आक्रमण गर्दछ। […]
परिचय (Introduction of Heartburn) छाती पोल्ने समस्या, जसलाई अङ्ग्रेजीमा Heartburn भनिन्छ, वास्तवमा मुटुसँग सम्बन्धित समस्या होइन। यो हाम्रो पाचन प्रणालीसँग जोडिएको समस्या हो। जब हामीले खाएको खाना पचाउन पेटमा उत्पादन हुने अम्ल (Acid) अन्ननली (Esophagus) तिर फर्किएर आउँछ, तब छातीको बीच भागमा जलन महसुस हुन्छ। यसलाई चिकित्सा विज्ञानमा Gastroesophageal Reflux Disease (GERD) वा Acid Reflux […]
