परिचय (Introduction of Gastric/Acidity)
ग्यास्ट्रिक वा एसिडिटी पाचन प्रक्रियासँग सम्बन्धित एक अत्यन्तै साझा समस्या हो। चिकित्सा विज्ञानको भाषामा यसलाई
‘ग्यास्ट्राइटिस’ वा ‘एसिड रिफ्लक्स’ पनि भनिन्छ। हाम्रो आमाशयमा खाना पचाउनका लागि हाइड्रोक्लोरिक एसिड र पेप्सिन नामक
तत्वहरू हुन्छन्, जसले खानालाई टुक्राउने र हानिकारक ब्याक्टेरिया नष्ट गर्ने काम गर्छन्। तर, जब शरीरमा पित्तको मात्रा
बढ्छ वा आमाशयको भित्तामा इन्फ्ल्यामेस (सुन्निने समस्या) हुन्छ, तब छाती पोल्ने, अमिलो डकार आउने र पेटमा ग्यास भरिने
जस्ता समस्या देखिन्छन्। आयुर्वेदमा यसलाई ‘अम्लपित्त’ भनिन्छ। यदि यसलाई समयमै उपचार गरिएन भने यो ग्यास्ट्रो इसोफेगल
रिफ्लक्स डिजिज (GERD) जस्तो गम्भीर अवस्थामा परिणत हुन सक्छ।
लक्षण (Symptoms of Gastric/Acidity)
ग्यास्ट्रिक हुँदा शरीरमा विभिन्न प्रकारका संकेतहरू देखिन्छन्:
- परिचय (Introduction of Gastric/Acidity)
- लक्षण (Symptoms of Gastric/Acidity)
- कारण (Causes of Gastric/Acidity)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Gastric/Acidity)
- थप अन्य उपाय (Extra Solution for Gastric/Acidity)
- खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Gastric/Acidity)
- गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Gastric/Acidity)
- साबधानी (Precautions in Gastric/Acidity)
- निष्कर्ष (Conclusion)
खाना खाएपछि लगातार केही घण्टासम्म छाती वा मुटुको वरिपरि जलन महसुस हुनु।
अमिलो डकार आउनु र कहिलेकाहीँ खाएको खाना घाँटीसम्म आइपुग्नु।
मुखको स्वाद तितो वा अमिलो हुनु।
पेट फुल्नु वा पेट भारी भएको महसुस हुनु।
वाकवाकी लाग्नु र कहिलेकाहीँ बान्ता हुनु।
साँस फेर्दा मुखबाट दुर्गन्ध आउनु।
टाउको दुख्ने र पेटको माथिल्लो भागमा पीडा हुनु।
अत्यधिक बाडुली लाग्नु र छटपटी हुनु।
कारण (Causes of Gastric/Acidity)
ग्यास्ट्रिक हुनुका पछाडि मुख्यतया हाम्रा खानपान र जीवनशैलीका निम्न कारणहरू जिम्मेवार हुन्छन्:
अत्यधिक खुर्सानी, चिल्लो-चाप्लो र मसलेदार खानाको सेवन।
पहिले खाएको खाना नपच्दै पुनः खाना खानु (अपच)।
पर्याप्त निद्रा नपर्नु वा राति अबेरसम्म जाग्राम बस्नु।
धेरै समयसम्म भोको रहनु वा खाना खाने निश्चित समय नहुनु।
लामो समयसम्म दुखाइ कम गर्ने औषधि (Painkillers) हरूको सेवन।
गर्भावस्थामा हुने शारीरिक परिवर्तनका कारण।
अत्यधिक नुन, मदिरा र क्याफिन (चिया, कफी) को सेवन।
धुम्रपानको लत र धेरै तनाव लिनु।
खाना खाने बित्तिकै सुत्ने बानी।
खाद्यान्नमा प्रयोग गरिने रासायनिक मल र विषादीका कारण पाचन प्रणालीमा असर पर्नु।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Gastric/Acidity)
ग्यास्ट्रिकको सुरुवाती अवस्थामा घरमै उपलब्ध सामग्रीहरूबाट राहत पाउन सकिन्छ:
चिसो दूध: एसिडिटी हुँदा चिसो दूधमा थोरै मिश्री मिसाएर पिउनाले पेटको जलन शान्त हुन्छ।
जीरा र ज्वानो: एक चम्चा जीरा र ज्वानोलाई भुटेर पानीमा उमाल्ने र चिसो भएपछि अलिकति चिनी मिसाएर पिउनाले ग्यासको समस्या
समाधान हुन्छ।
सौँफ: खाना खाएपछि थोरै सौँफ चपाउनाले पाचन प्रक्रिया राम्रो हुन्छ र एसिड बन्न दिँदैन।
दालचिनी: यसले प्राकृतिक एन्टी-एसिडको काम गर्छ र पाचन शक्ति बढाउँछ।
सखर (गुड़): खाना खाएपछि सखरको एउटा सानो टुक्रा खाँदा पेटको अम्लीयपन कम हुन्छ र पाचन प्रणाली बलियो हुन्छ।
केरा: दैनिक एउटा पाकेको केरा खानाले आमाशयको भित्तालाई सुरक्षा दिन्छ र एसिडिटी कम गर्छ।
नरिवलको पानी: यसले शरीरको pH लेभल सन्तुलनमा राख्न र पेटलाई सितलता प्रदान गर्न मद्दत गर्छ।
तुलसीको पात: ५-७ वटा तुलसीको पातलाई पानीमा उमालेर वा सिधै चपाएर खाँदा तुरुन्त राहत मिल्छ।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Gastric/Acidity)
अमला र गुलाब: अमलाको धुलो, सौँफ र गुलाबको सुकेको पातको चूर्ण बनाएर बिहान-बेलुका आधा चम्चा सेवन गर्ने।
गिलोय (गुर्जो): गिलोयको काण्ड वा जरालाई पानीमा उमालेर मनतातो पिउनाले पुरानो ग्यास्ट्रिकमा पनि फाइदा पुग्छ।
जाइफल र सुठो: जाइफल र सुठो (सुकेको अदुवा) को धुलोलाई एक-एक चिम्टी सेवन गर्दा अपचको समस्या हटेर जान्छ।
खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Gastric/Acidity)
बिहान उठ्ने बित्तिकै २-३ गिलास मनतातो वा चिसो सफा पानी पिउने बानी बसाल्नुहोस्।
खाना खाँदा राम्ररी चपाएर खाने र एकै पटक धेरै खानुको सट्टा थोरै-थोरै गरेर दिनमा ३-४ पटक खाने।
अमिलो फलफूलमा मेवा, अनार र अमलाको सेवन बढी गर्ने, अन्य धेरै अमिला फलफूलबाट टाढै रहने।
अनानासको ताजा रस पिउनाले पनि पाचनमा सहयोग पुग्छ।
तरकारीमा कम मसला र तेलको प्रयोग गर्ने।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Gastric/Acidity)
जंक फुड, प्याकेटमा बन्द गरिएका र धेरै संरक्षक (Preservatives) राखिएका खानेकुरा नखाने।
अत्यधिक चिया, कफी र चिसो पेय पदार्थ (Cold Drinks) को सेवन नगर्ने।
खाना खाने बित्तिकै सुत्ने वा भारी काम गर्ने बानी त्याग्ने।
खाली पेटमा धेरै समय नबस्ने र भोक लागेको बेला खाना नछोड्ने।
धुम्रपान र मदिरापान पूर्ण रूपमा बन्द गर्ने।
साबधानी (Precautions in Gastric/Acidity)
सुत्नु भन्दा कम्तिमा २ घण्टा अगाडि नै रातीको खाना खाइसक्नुहोस्।
खाना खाएपछि करिब १५-२० मिनेट पैदल हिँड्ने (टहल्ने) बानी गर्नुहोस्।
तनाव कम गर्न नियमित रूपमा योग र प्राणायाम गर्नुहोस्।
बजारमा पाइने जथाभावी औषधिहरू (Self-medication) डाक्टरको सल्लाह बिना नखानुहोस्।
निष्कर्ष (Conclusion)
ग्यास्ट्रिक वा एसिडिटी मुख्यतया हाम्रो गलत जीवनशैलीको उपज हो। सन्तुलित आहार, समयमै भोजन र नियमित व्यायामले यसलाई
जरैदेखि निको पार्न सकिन्छ। माथि उल्लेखित घरेलु उपायहरूले सामान्य अवस्थामा निकै राम्रो काम गर्छन्। तर, यदि यी उपायहरू
अपनाउँदा पनि समस्या कम भएन, दिसामा रगत देखियो (रगत बग्ने समस्या), वा वजन अचानक घट्न थाल्यो भने ढिलो नगरी विशेषज्ञ
चिकित्सकको सल्लाह लिनु आवश्यक हुन्छ।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
