परिचय (Introduction of Cough)
खोकी शरीरको एक स्वाभाविक रक्षात्मक प्रतिक्रिया हो। जब हाम्रो श्वासप्रश्वासको नलीमा धुलो, धुवाँ, कफ (मलगम) वा अन्य
बाहिरी तत्वहरू प्रवेश गर्छन्, शरीरले ती वस्तुहरूलाई बाहिर निकाल्न खोक्ने गर्दछ। आयुर्वेदका अनुसार शरीरमा वात र कफ
दोषको असन्तुलनले खोकी लाग्ने गर्दछ। यदि समयमै यसको उपचार गरिएन भने यसले छाती दुख्ने र अन्य जटिल समस्याहरू निम्त्याउन
सक्छ।
लक्षण (Symptoms of Cough)
खोकीको प्रकार र कारण अनुसार यसका लक्षणहरू फरक हुन सक्छन्:
नाकबाट पानी बग्नु वा नाक थुनिनु।
ज्वरो आउनु र शरीर दुख्नु।
घाँटी खसखस हुनु र दुख्नु।
सास फेर्दा घ्यार-घ्यार आवाज आउनु (विशेष गरी चिसो खोकीमा)।
खोक्दा रगत आउनु वा बान्ता हुनु (गम्भीर अवस्थामा)।
छाती भारी हुनु वा कस्सिएको महसुस हुनु।
कारण (Causes of Cough)
खोकी लाग्नुका मुख्य कारणहरू निम्नलिखित छन्:
भाइरल संक्रमण: रुघाखोकी वा फ्लुको कारणले।
प्रदूषण: धुलो, धुवाँ र रासायनिक गन्धका कारण।
धुम्रपान: धेरै चुरोट पिउनाले फोक्सोमा असर परी खोकी लाग्छ।
एलर्जी: केही विशेष खाद्यान्न वा वातावरणका कारण।
स्वास्थ्य समस्या: दम (Asthma), क्षयरोग (T.B.) वा फोक्सोको संक्रमण।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Cough)
खोकीलाई घरमै उपलब्ध सामग्रीहरूबाट सजिलै निको पार्न सकिन्छ:
मह (Honey): सुक्खा खोकीका लागि मह अचूक औषधि हो। एक चम्चा महलाई मनतातो दूध वा पानीमा मिसाएर पिउनाले घाँटीको जलन कम
हुन्छ।
तुलसी (Tulsi): तुलसीको पातलाई पानीमा उमालेर काढ़ा बनाई पिउनाले संक्रमण निको हुन्छ। तुलसी र अदुवाको रसलाई महसँग मिसाएर
खानु पनि लाभदायक हुन्छ।
अदुवा (Ginger): अदुवाको सानो टुक्रालाई नुनसँग चपाउँदा वा अदुवाको रस महसँग खाँदा खोकीमा तुरुन्त आराम मिल्छ।
नुन पानीको कुल्ला (Salt Water Gargle): एक गिलास मनतातो पानीमा एक चम्चा नुन हालेर बिहान-बेलुका कुल्ला (Gargling) गर्दा
घाँटीको दुखाइ र ब्याक्टेरिया नष्ट हुन्छन्।
बेसार (Turmeric): बेसारमा एन्टिबायोटिक गुण हुन्छ। तातो दूधमा बेसार मिलाएर पिउनाले शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढ्छ
र खोकी निको हुन्छ।
मुलेठी (Mulethi): मुलेठीको धुलोलाई पानीमा उमालेर त्यसको बाफ लिँदा वा चपाउँदा श्वासनलीको सुन्निने समस्या (Inflammation)
कम हुन्छ।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Cough)
बाफ लिने (Steam Inhalation): तातो पानीमा पुदिना वा भिक्स हालेर बाफ लिँदा बन्द नाक खुल्छ र छातीको कफ पग्लिन्छ।
अनारको बोक्रा (Pomegranate Peel): अनारको बोक्रालाई सुकाएर सानो टुक्रा मुखमा राखेर चुस्ने गर्नाले सुक्खा खोकीमा राहत
मिल्छ।
कालो मरिच: कालो मरिचको धुलोलाई महसँग मिसाएर चाट्नाले छातीमा जमेको कफ बाहिर निस्कन मद्दत पुग्छ।
खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Cough)
सधैं मनतातो र ताजा खाना मात्र खानुहोस्।
तरकारीको सुपमा कालो मरिच हालेर पिउनुहोस्।
लसुन र प्याजको प्रयोग बढाउनुहोस्, यसले संक्रमणसँग लड्न मद्दत गर्छ।
पर्याप्त मात्रामा मनतातो पानी पिउनुहोस् ताकि शरीर ‘हाइड्रेटेड’ रहोस्।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Cough)
चिसो खानेकुरा, आइसक्रिम र कोल्ड ड्रिंक्स पूर्ण रूपमा बन्द गर्नुहोस्।
तारेको, भुटेको र धेरै चिल्लो पिरो खानेकुरा नखानुहोस्।
दुध र दुधजन्य पदार्थले कफ बढाउन सक्ने भएकाले खोकी लागेको बेला कम प्रयोग गर्नुहोस्।
केरा, मेवा जस्ता फलफूल जसले ‘हिस्टामाइन’ बढाउन सक्छन्, तिनीहरूबाट टाढै रहनुहोस्।
साबधानी (Precautions in Cough)
धुलो र धुवाँ भएको ठाउँमा जाँदा मास्कको प्रयोग गर्नुहोस्।
संक्रमित व्यक्तिबाट टाढा रहनुहोस् र आफ्ना व्यक्तिगत सामानहरू छुट्टै राख्नुहोस्।
यदि खोकी २-३ हप्ताभन्दा बढी समयसम्म रह्यो भने तुरुन्त डाक्टरसँग परामर्श गर्नुहोस्।
खोक्दा वा हाच्छिउँ गर्दा रुमालको प्रयोग गर्नुहोस्।
निष्कर्ष (Conclusion)
खोकी एउटा सामान्य समस्या भए तापनि यसलाई बेवास्ता गर्नु हुँदैन। माथि उल्लेखित घरेलु उपायहरू अपनाएर हामीले सुरुवाती
अवस्थामै खोकीलाई नियन्त्रण गर्न सक्छौं। तर, यदि खोकीसँगै रगत आउने, सास फेर्न धेरै गाह्रो हुने वा अत्यधिक ज्वरो आउने
जस्ता लक्षण देखिएमा यसलाई गम्भीर ठानेर अस्पताल जानु बुद्धिमानी हुन्छ।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
