Ghodtapre, Brahmi, and Centella asiatica are same herb used to boost memory, reduce anxiety, heal skin, and improve circulation, and support brain and our health.
प्रकृतिको अनुपम उपहारका रूपमा रहेको घोडाताप्रे एक अत्यन्तै महत्वपूर्ण जडीबुटी हो। यसलाई संस्कृतमा ‘मण्डूकपर्णी’ भनिन्छ, जसको अर्थ हुन्छ— पाहा (भ्यागुता) को खुट्टा जस्तो पात भएको वनस्पति। आयुर्वेदमा यसलाई ‘मेध्य रसायन’ अर्थात् स्मरणशक्ति र बुद्धि बढाउने सर्वश्रेष्ठ औषधि मानिएको छ। जलाशयका किनार र ओसिलो ठाउँमा पाइने यो बुटी प्राचीन कालदेखि नै ऋषिमुनिहरूले साधना र स्वास्थ्य रक्षाका लागि प्रयोग गर्दै आएका छन्।
घोडाताप्रे के हो?
घोडाताप्रे जमिनमा फैलिएर बढ्ने एक सानो, सुगन्धित र नरम लहरायुक्त वनस्पति हो। यसको पात गोलो र किनारामा हल्का काटेको जस्तो देखिन्छ। यसको वैज्ञानिक नाम Centella asiatica हो। यो ओसिलो ठाउँमा आफैँ उम्रने गर्दछ र यसलाई ‘मस्तिष्कको टोनिक’ का रूपमा चिनिन्छ।
घोडाताप्रेका प्रकार
मुख्यतया प्रयोगको आधारमा यसलाई दुई वर्गमा हेर्न सकिन्छ:
१. वन्य घोडाताप्रे: जुन प्राकृतिक रूपमा ओसिलो ठाउँ र कुलोको किनारमा पाइन्छ।
२. खेती गरिएको घोडाताप्रे: व्यावसायिक रूपमा औषधिका लागि लगाइने उन्नत जात।
(नोट: कतिपय ठाउँमा ब्राह्मी (Bacopa monnieri) र घोडाताप्रेलाई एउटै मानिन्छ, तर यी दुई फरक वनस्पति हुन्।)
घोडाताप्रेका बाह्य रूप र विभिन्न भाषाहरूमा नाम
घोडाताप्रेको लहरा सानो र कोमल हुन्छ। यसको पातको आकार घोडाको टाप जस्तै देखिने हुनाले यसलाई नेपालीमा ‘घोडाताप्रे’ वा ‘गोलपात’ भनिन्छ।
| भाषा | नाम |
| नेपाली | घोडाताप्रे, गोलपात, |
| संस्कृत | मण्डूकपर्णी, ब्राह्मी, सरस्वती, मण्डूकी |
| हिन्दी | ब्राह्ममाण्डूकी, मण्डूकपर्णी |
| अंग्रेजी | Indian Pennywort, Marsh Pennywort |
| वैज्ञानिक नाम | Centella asiatica (Linn.) |
घोडाताप्रेका फाइदाहरू
- स्मरणशक्ति बढाउने: यसले मस्तिष्कका कोशिकाहरूलाई सक्रिय बनाई सम्झने शक्ति र एकाग्रता बढाउँछ।
- छालाको रोगमा प्रभावकारी: चिलाउने समस्या, घाउखटिरा र कुष्ठरोग जस्ता छाला सम्बन्धी समस्यामा यो लाभदायक छ।
- तनाव कम गर्ने: यसले मानसिक थकान, छटपटी र अनिद्रा हटाउन मद्दत गर्छ।
- रक्तचाप नियन्त्रण: उच्च रक्तचाप भएका व्यक्तिहरूका लागि यसको सेवन लाभकारी हुन्छ।
- पाचन प्रणालीमा सुधार: अपच र पेटको सफाइमा यसले सहयोग पुर्याउँछ।
- रगतको कमी (पाण्डु): शरीरमा रगतको मात्रा बढाउन र रगत शुद्ध गर्न मद्दत गर्छ।
