परिचय (Introduction of Warts)
मुसा छालाको एक सामान्य समस्या हो, जुन सानो र खस्रो गाँठोको रूपमा शरीरको कुनै पनि भागमा देखिन सक्छ। यो मुख्यतया ह्युमन
प्यापिलोमा भाइरस (HPV) नामक विषाणुको संक्रमणका कारण हुने गर्दछ। यो क्यान्सर नहुने (Non-cancerous) खालको समस्या भए
तापनि यो एक व्यक्तिबाट अर्को व्यक्तिमा वा शरीरको एक भागबाट अर्को भागमा सजिलै सर्न सक्छ। मुसा विशेषगरी हात, खुट्टा र
अनुहारमा बढी देखिन्छ। जब यो भाइरसले छालाको बाहिरी तहमा आक्रमण गर्छ, तब छालाका कोषहरू छिटो-छिटो बढ्न थाल्छन् र मुसाको
रूप लिन्छन्।
लक्षण (Symptoms of Warts)
मुसाका लक्षणहरू यसको प्रकार र स्थान अनुसार फरक हुन सक्छन्:
छालामा सानो, खस्रो वा नरम मासु पलाएको जस्तो देखिनु।
मुसाको रङ्ग छालाको रङ्ग जस्तै वा खैरो, गुलाबी र सेतो हुनु।
मुसाको बीचमा स-साना काला थोप्लाहरू देखिनु (जुन वास्तवमा रगतका नलीहरू हुन्)।
सामान्यतया मुसा दुख्दैन, तर यदि यो पैतालामा छ वा दबाब पर्ने ठाउँमा छ भने हिँड्दा वा छुँदा दुख्न सक्छ।
समूहमा वा एक्लाएक्लै पलाउनु।
कारण (Causes of Warts)
मुसा हुनुका प्रमुख कारणहरू यस प्रकार छन्:
भाइरसको संक्रमण: ह्युमन प्यापिलोमा भाइरस (HPV) को प्रत्यक्ष सम्पर्कले मुसा उत्पन्न हुन्छ।
छाला काटिएको वा फुटेको: यदि छालामा चोट लागेको छ वा काटिएको छ भने भाइरस शरीरभित्र पस्न सजिलो हुन्छ।
प्रत्यक्ष सम्पर्क: मुसा भएको व्यक्तिसँग हात मिलाउँदा वा उसको मुसा छोएमा यो सर्न सक्छ।
व्यक्तिगत सामानको साझा प्रयोग: मुसा भएको व्यक्तिले प्रयोग गरेको तौलिया, लुगा वा जुत्ता प्रयोग गर्दा यो भाइरस सर्ने
सम्भावना रहन्छ।
कमजोर रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता: जसको शरीरको लड्ने क्षमता कमजोर छ, उनीहरूलाई मुसाले छिटो असर गर्छ।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Warts)
मुसालाई हटाउन केही प्रभावकारी प्राकृतिक उपायहरू निम्न छन्:
१. प्याजको रस (Onion Juice):
प्याजको रसमा एन्टी-सेप्टिक गुण हुन्छ। नियमित रूपमा बिहान र बेलुका प्याजको रस मुसामा लगाउनाले मुसा विस्तारै सुकेर झर्छ।
२. आलु (Potato):
काँचो आलुलाई काट्नुहोस् र त्यसको टुक्राले मुसा भएको ठाउँमा दिनको ३-४ पटक रगड्नुहोस्। यसले मुसालाई सुकाउन मद्दत गर्छ।
३. लसुन (Garlic):
लसुनको एउटा पोटी छोडाएर त्यसलाई काट्नुहोस् र मुसामा रगड्नुहोस्। लसुनमा हुने भाइरस बिरोधी गुणले मुसा निको पार्न मद्दत
गर्छ।
४. बरगदको पात (Banyan Leaf):
बरगदको पात (Leaf) बाट निस्कने दूध वा रस मुसामा लगाउँदा छाला नरम हुन्छ र मुसा झर्न थाल्छ।
५. स्याउको भिनेगर (Apple Cider Vinegar):
कपासको सहायताले थोरै स्याउको भिनेगर मुसामा लगाउनुहोस्। यो प्रक्रिया केही हप्तासम्म दिनको तीन पटक गर्दा मुसा जरादेखि नै
हट्न सक्छ।
६. केराको बोक्रा (Banana Peel):
केराको बोक्रा (Peel) को भित्री भाग मुसामा राखेर पट्टी बाँध्नुहोस्। दिनमा दुई पटक यसो गर्नाले मुसा चाँडै निको हुन्छ।
७. अलसको बीउ (Flaxseed):
अलसको बीउलाई पिसेर त्यसमा अलसकै तेल र थोरै मह मिसाउनुहोस्। यो मिश्रणलाई मुसामा लगाउँदा केही दिनमै सकारात्मक नतिजा
देखिन्छ।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Warts)
तातो पानीको प्रयोग: विशेषगरी खुट्टाको मुसाका लागि १५ मिनेटसम्म तातो पानीमा खुट्टा डुबाएर राख्दा फाइदा पुग्छ।
अनानासको टुक्रा: ताजा अनानासको टुक्रा मुसामा रगड्दा त्यसमा भएको एसिडले मुसा हटाउन सहयोग गर्छ।
धागो वा फ्लसले बाँध्ने: मुसाको फेदमा सफा धागोले कसिलो गरी बाँध्दा त्यहाँ रगतको प्रवाह रोकिन्छ र मुसा आफैँ सुकेर झर्छ।
खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Warts)
मुसा भाइरसका कारण हुने भएकाले शरीरको प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउनु आवश्यक छ:
के खाने: पालुङ्गो, ब्रोकाउली, काउली जस्ता सागसब्जी खानुहोस्। भिटामिन युक्त फलफूल जस्तै चेरी, गोलभेडा र फर्सीको प्रयोग
बढाउनुहोस्। प्रोटिनका लागि ओखर र दालहरू सेवन गर्नुहोस्।
के नखाने: धेरै चिनी भएको खानेकुरा, प्रशोधित खाना (Processed Food) र अत्यधिक चिल्लोयुक्त ‘फास्ट फूड’ बाट टाढै रहनुहोस्।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Warts)
मुसालाई कोट्याउने वा नङले चिथोर्ने काम कहिल्यै नगर्नुहोस्।
अरूको तौलिया, मोजा वा व्यक्तिगत सामान प्रयोग नगर्नुहोस्।
मुसा छोएपछि हात राम्ररी नधोई शरीरका अन्य भागमा नछुनुहोस्।
मुसालाई ब्लेड वा कैंचीले काट्ने प्रयास नगर्नुहोस्, यसले संक्रमण झन् फैलाउन सक्छ।
साबधानी (Precautions in Warts)
सार्वजनिक पौडी पोखरी वा जिममा खाली खुट्टा नहिँड्नुहोस्।
छाला सधैँ सफा र सुख्खा राख्नुहोस्।
यदि मुसा यौनाङ्ग वरिपरि छ भने असुरक्षित यौन सम्पर्कबाट बच्नुहोस्।
मधुमेह भएका व्यक्तिहरूले मुसाको घरेलु उपचार गर्दा घाउ हुन सक्ने भएकाले विशेष सावधानी अपनाउनुपर्छ।
निष्कर्ष (Conclusion)
मुसा एक कष्टप्रद समस्या भए तापनि यसलाई सही घरेलु उपचार र सरसफाइको माध्यमबाट निको पार्न सकिन्छ। धेरैजसो मुसाहरू
हानिकारक हुँदैनन्, तर यदि मुसाको रङ्ग तीव्र रूपमा परिवर्तन भइरहेको छ, रगत बगिरहेको छ वा मुसा धेरै दुख्न थालेको छ भने
तुरुन्त छाला रोग विशेषज्ञ (Dermatologist) लाई देखाउनुपर्छ। स्वस्थ खानपान र व्यक्तिगत स्वच्छता नै यसबाट बच्ने उत्तम
उपाय हो।
