Bahuni Lahra (Murva) is a medicinal climber used in Ayurveda to treat fever, inflammation, digestive problems, wounds, and to boost overall vitality.
आयुर्वेदमा बाहुनी लहरालाई एक महत्त्वपूर्ण औषधीय गुण भएको वनस्पतिको रूपमा चिनिन्छ। परापूर्व कालदेखि नै यसलाई विभिन्न रोगहरूको उपचारमा प्रयोग गरिँदै आएको छ। विशेषगरी रगत शुद्धीकरण र पेटका समस्याहरूमा यसको प्रभावकारिता उच्च मानिन्छ।
बाहुनी लहरा के हो?
बाहुनी लहरा एक बहुवर्षीय र बलियो लहरा प्रजातिको वनस्पति हो। यसको लहरा अत्यन्त बलियो हुने भएकाले प्राचीन समयमा धनुषको ताँदो बनाउन समेत यसको प्रयोग गरिन्थ्यो। वैज्ञानिक रूपमा यसलाई Marsdenia tenacissima भनिन्छ। यो विशेषगरी औषधीय प्रयोजनका लागि प्रख्यात छ।
बाहुनी लहराका प्रकार
आयुर्वेदमा मूर्वाका विभिन्न प्रजातिहरू उल्लेख गरिएका भए पनि मुख्य रूपमा ‘बाहुनी लहरा’ (Marsdenia tenacissima) लाई नै वास्तविक मूर्वा मानिन्छ। यस बाहेक अन्य केही लहराहरूलाई पनि स्थान विशेष अनुसार मूर्वाको विकल्पमा प्रयोग गर्ने गरिन्छ।
बाहुनी लहराको बाह्य रूप
यसको लहरा लामो, खैरो र धेरै बलियो हुन्छ। यसका पातहरू मुटु आकारका र झुस भएका हुन्छन्। यसको काण्ड (Stem) काट्दा दूध जस्तो सेतो चोप निस्कन्छ। यसको जरा मोटो र हल्का पहेँलो रङ्गको हुन्छ, जुन मुख्य औषधिको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
विभिन्न भाषाहरूमा नाम
नेपाली: बाहुनी लहरा, सुनाभारेई
संस्कृत: मूर्वा, देवी, गोकर्णी, मधुरसा
हिन्दी: मरुवा, जिटि, चिन्हारु
अंग्रेजी: Tenacious condor vine
वैज्ञानिक नाम: Marsdenia tenacissima
बाहुनी लहराका फाइदाहरू
रगत शुद्धीकरण: यसले रगतमा भएका विकारहरूलाई हटाउन मद्दत गर्छ।
पाचन प्रणालीमा सुधार: अपच र अरुचि जस्ता समस्या समाधान गर्छ।
ज्वरो नियन्त्रण: पुरानो र विषम ज्वरो निको पार्न उपयोगी छ।
छालाको समस्या: चिलाउने, सुन्निने समस्या र घाउ खटिरामा फाइदाजनक छ।
मधुमेह नियन्त्रण: प्रमेह र पिसाब सम्बन्धी रोगमा यसले राम्रो काम गर्छ।
मूत्र विकार: पिसाब पोल्ने वा पिसाब सम्बन्धी अन्य समस्यामा राहत दिन्छ।
