परिचय (Introduction of Chickenpox) ठेउला (Chickenpox) एक अत्यन्त संक्रामक रोग हो, जुन ‘भ्यारिसेला जोस्टर’ (Varicella-zoster) नामक भाइरसको संक्रमणका कारण लाग्ने गर्दछ। यो रोग विशेषगरी बालबालिकाहरूमा बढी देखिन्छ, तर यसले वयस्कहरूलाई पनि असर गर्न सक्छ। यस रोगमा शरीरभरि राता दानाहरू वा फोकाहरू आउने गर्छन्, जसमा निकै चिलाउने र दुख्ने समस्या हुन्छ। नेपाली समाजमा यसलाई “सानो माता” […]
परिचय (Introduction of Vitiligo) सेतो दुबी, जसलाई चिकित्सा विज्ञानमा विटिलिगो (Vitiligo) वा ल्युकोडर्मा (Leukoderma) भनिन्छ, छालाको एक प्रकारको समस्या हो। यो कुनै सरुवा रोग होइन र न त यो कुष्ठरोग (Leprosy) नै हो। हाम्रो छालाको रङ निर्धारण गर्ने ‘मेलेनिन’ (Melanin) नामक तत्व बनाउने कोषहरू (Melanocytes) नष्ट भएपछि वा तिनले काम गर्न छाडेपछि छालामा सेतो दागहरू […]
परिचय (Introduction of Belly Fat)मोटोपन एउटा यस्तो शारीरिक अवस्था हो, जहाँ व्यक्तिको तौल सामान्यभन्दा धेरै बढ्छ र यसले स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पार्न थाल्छ। जब हामी शरीरलाई चाहिने भन्दा बढी क्यालोरी उपभोग गर्छौँ, तब त्यो अतिरिक्त क्यालोरी शरीरमा बोसो (Fat) को रूपमा जम्मा हुन थाल्छ। विशेषगरी कमर र पेटको वरिपरि जम्मा हुने बोसोले शरीरको बनावट बिगार्नुका […]
परिचय (Introduction of Conjunctivitis) आँखा पाक्ने रोग, जसलाई अङ्ग्रेजीमा कन्जक्टिभाइटिस (Conjunctivitis) भनिन्छ, आँखाको बाहिरी तह (Conjunctiva) र परेलाको भित्री भागमा हुने एक प्रकारको संक्रमण वा जलन हो। यसलाई सामान्य भाषामा ‘आँखा आउनु’ पनि भनिन्छ। आयुर्वेदमा यसलाई ‘अभिष्यन्द’ भनिन्छ, जुन मुख्यतया शरीरमा पित्त दोषको असन्तुलनले गर्दा हुने विश्वास गरिन्छ। यो रोग लाग्दा आँखा रातो हुने, सुन्निने […]
परिचय (Introduction of Testicular Pain) अण्डकोष (Testis) पुरुषहरूको शरीरमा हुने एक विशेष थैली हो, जसलाई ‘स्क्रोटम’ भनिन्छ। यस थैलीभित्र दुईवटा अण्डकोष हुन्छन्। अण्डकोषको मुख्य काम लाखौँको संख्यामा शुक्रकीट (Sperm) उत्पादन गर्नु र तिनलाई सुरक्षित राख्नु हो। यसका साथै, यसले ‘टेस्टोस्टेरोन’ नामक हर्मोन पनि उत्पादन गर्छ, जसलाई ‘मर्दाना हर्मोन’ भनिन्छ। यो हर्मोन पुरुषको मांसपेशी, स्वर र […]
परिचय (Introduction of Leucorrhoea) सेतो पानी बग्ने समस्या वा ल्यूकोरिया (Leucorrhoea) महिलाहरूको प्रजनन् अङ्गबाट हुने एक प्रकारको श्राव हो। आयुर्वेदमा यसलाई ‘श्वेत प्रदर’ भनिन्छ। सामान्यतया, महिनावारी हुनु अघि वा पछि थोरै मात्रामा गन्धरहित र सफा पानी बग्नु स्वाभाविक मानिन्छ, जसले योनी मार्गलाई ओसिलो र सफा राख्न मद्दत गर्छ। तर, जब यो श्राव अत्यधिक मात्रामा हुन्छ, […]
परिचय (Introduction of Grey Hair) मानिसको सुन्दरतामा कपालको ठूलो भूमिका हुन्छ। जब कपाल कालो, लामो र घना हुन्छ, यसले अनुहारको चमक बढाउँछ। सामान्यतया, उमेर बढ्दै जाँदा शरीरमा मेलानिन (Melanin) नामक तत्वको उत्पादन कम हुँदै जान्छ, जसका कारण ३५–४० वर्षपछि कपाल सेतो हुन थाल्छ। तर, आजभोलिको व्यस्त जीवनशैली, अस्वस्थ खानपान र बढ्दो प्रदूषणका कारण सानै उमेरका […]
परिचय (Introduction of Itchy Skin) ज्यान चिलाउने समस्या, जसलाई चिकित्सा भाषामा ‘प्रुरिटस’ (Pruritus) भनिन्छ, एक धेरै साधारण तर कष्टकर अवस्था हो। यसमा छालाको कुनै एक भागमा वा शरीरभरि नै कन्याउने तीव्र इच्छा हुन्छ। आयुर्वेदका अनुसार शरीरमा वात र कफ दोषको असन्तुलन हुँदा छाला चिलाउने गर्दछ। कहिलेकाहीँ यो साधारण एलर्जी मात्र हुन सक्छ भने कहिलेकाहीँ शरीरभित्र […]
परिचय (Introduction of Gastric/Acidity) ग्यास्ट्रिक वा एसिडिटी पाचन प्रक्रियासँग सम्बन्धित एक अत्यन्तै साझा समस्या हो। चिकित्सा विज्ञानको भाषामा यसलाई ‘ग्यास्ट्राइटिस’ वा ‘एसिड रिफ्लक्स’ पनि भनिन्छ। हाम्रो आमाशयमा खाना पचाउनका लागि हाइड्रोक्लोरिक एसिड र पेप्सिन नामक तत्वहरू हुन्छन्, जसले खानालाई टुक्राउने र हानिकारक ब्याक्टेरिया नष्ट गर्ने काम गर्छन्। तर, जब शरीरमा पित्तको मात्रा बढ्छ वा आमाशयको […]
परिचय (Introduction of Kidney Stone) मिर्गौलामा पत्थरी (Kidney Stone), जसलाई चिकित्सा विज्ञानमा ‘नेफ्रोलिथिआसिस’ (Nephrolithiasis) भनिन्छ, मिर्गौला वा मूत्रनलीमा खनिज र लवणहरू जम्मा भएर बन्ने ठोस संरचना हो। आयुर्वेदमा यसलाई ‘अश्मरी’ भनिन्छ। जब शरीरमा पानीको मात्रा कम हुन्छ र मूत्रमा क्याल्सियम, अक्जालेट तथा यूरिक एसिड जस्ता तत्वहरूको एकाग्रता बढ्छ, तब यी तत्वहरू आपसमा टाँसिएर ढुङ्गा जस्तो […]
