घिरौंला/Ghiyatorai (Luffa cylindrica) cools body, aids digestion, and supports liver. Use cooked as vegetable or drink small amount of fresh juice.
- घिरौंला के हो? (What is it?)
- घिरौंलाका प्रकार (Types)
- घिरौंलाको बाह्य रूप (External Appearance)
- विभिन्न भाषाहरूमा घिरौंलाको नाम (Names in Different Languages)
- घिरौंलाका फाइदाहरू (Benefits of Ghironla)
- घिरौंलाको विस्तृत प्रयोग (Long Explanation of Usage)
- घिरौंलाको सेवन विधि (Method of Consumption)
- घिरौंलाको प्रयोग गरिने भागहरू (Parts Used)
- घिरौंलाको कहाँ पाइन्छ र कसरी उब्जिन्छ? (Where is it found & cultivation)
- निष्कर्ष (Conclusion)
नेपाली भान्सामा घिरौंला एक अत्यन्तै लोकप्रिय र परिचित तरकारी हो। यो विशेषगरी गर्मी र वर्षायाममा फल्ने गर्दछ। आयुर्वेदमा यसलाई औषधीय गुणले भरिपूर्ण वनस्पतिको रूपमा लिइन्छ। चरक र सुश्रुत जस्ता प्राचीन संहिताहरूमा पनि यसको महत्त्वबारे चर्चा गरिएको छ। यसलाई संस्कृतमा ‘धामार्गव’ भनिन्छ र यसको प्रयोग शरीरको विकार फाल्नका लागि गरिन्छ।
घिरौंला के हो? (What is it?)
घिरौंला एक लहरे प्रजातिको वनस्पति हो। यसको लहरा टाढासम्म फैलिन्छ र यसले अन्य रुख वा थाँक्राको सहारा लिएर बढ्ने गर्दछ। यसको फल लामो र हरियो रङ्गको हुन्छ, जसलाई तरकारीको रूपमा खाइन्छ। यो स्वास्थ्यका लागि हल्का, शीतल र सुपाच्य मानिन्छ।
घिरौंलाका प्रकार (Types)
सामान्यतया घिरौंला दुई प्रकारका हुन्छन्:
१. तितो घिरौंला: यो जंगली रूपमा पाइन्छ र औषधिको रूपमा बढी प्रयोग हुन्छ।
२. मिठो घिरौंला (पाटे वा चिप्लो): यसलाई हामी नियमित तरकारीको रूपमा प्रयोग गर्छौं। यसमा पनि ‘पाटे घिरौंला’ (जसमा धारहरू हुन्छन्) र ‘चिप्लो घिरौंला’ (Sponge Gourd) गरी दुई प्रजाति बढी प्रचलित छन्।
घिरौंलाको बाह्य रूप (External Appearance)
घिरौंलाको लहरा नरम र रौंयुक्त हुन्छ। यसका पात ठूला र हातको हत्केला जस्तै आकारका हुन्छन्। यसको फूल पहेंलो रङ्गको हुन्छ। फल लामो र बेलनाकार हुन्छ। जब यो सुक्छ, यसको भित्र जाली जस्तो संरचना (Sponge) बन्दछ, जसलाई नुहाउन वा भाँडा माझ्न प्रयोग गरिन्छ।
विभिन्न भाषाहरूमा घिरौंलाको नाम (Names in Different Languages)
नेपाली: घिरौंला, पालो
संस्कृत: धामार्गव, महाजालिनी, राजकोशातकी
हिन्दी: नेनुआ, घिया तोरई
अंग्रेजी: Sponge Gourd, Smooth Luffa
वनस्पतिक नाम: Luffa cylindrica (Linn.) M. Roemer
कन्नड: तुप्पाहिरेकई
घिरौंलाका फाइदाहरू (Benefits of Ghironla)
पाचन प्रणालीमा सुधार: यसले अपच हटाउन र पाचन शक्ति बलियो बनाउन मद्दत गर्छ।
रक्त अल्पतामा राहत: यसमा फलाम (Iron) प्रशस्त हुने भएकोले रगतको कमी हुन दिँदैन।
मधुमेह नियन्त्रण: यसमा इन्सुलिन जस्तै तत्व पाइने हुनाले सुगरका बिरामीलाई फाइदा पुर्याउँछ।
कलेजोको सुरक्षा: यसले कलेजोलाई स्वस्थ राख्न र जन्डिस जस्ता रोगमा राहत दिन सहयोग गर्छ।
तौल घटाउन सहयोगी: यसमा क्यालोरी कम र फाइबर बढी हुने भएकाले तौल घटाउन चाहनेका लागि उत्तम छ।
आँखाको ज्योति: यसमा भिटामिन ‘ए’ प्रशस्त हुन्छ, जसले आँखाको ज्योति बढाउँछ।
