Chiku or Shanpushpi (Crotalaria verrucosa Linn.) is a medicinal herb for fever, wounds and digestion; its leaves or decoction are used externally or taken orally. नेपाल र भारतका विभिन्न भूभागमा प्राकृतिक रूपमा पाइने छिकू एक महत्वपूर्ण आयुर्वेदिक जडीबुटी हो। यसलाई संस्कृतमा ‘शणपुष्पी’ भनिन्छ, जसको अर्थ हुन्छ– सन (जुट) जस्तो फूल फुल्ने वनस्पति। यो वनस्पति विशेष […]
Saunf soup from Shatpushpa (Anethum graveolens) improves digestion, reduces bloating. Used as tea or soup: boil crushed seeds in water, strain, drink warm. नेपाली भान्सा र आयुर्वेदमा सुप (Shatpushpa) एक परिचित नाम हो। यो केवल एउटा मसला मात्र नभई औषधीय गुणले भरिपूर्ण वनस्पति हो। प्राचीन कालदेखि नै यसलाई पाचन प्रक्रिया सुधार्न र सुत्केरी महिलाहरूको स्वास्थ्य […]
Bahuni Lahra (Murva) is a medicinal climber used in Ayurveda to treat fever, inflammation, digestive problems, wounds, and to boost overall vitality. आयुर्वेदमा बाहुनी लहरालाई एक महत्त्वपूर्ण औषधीय गुण भएको वनस्पतिको रूपमा चिनिन्छ। परापूर्व कालदेखि नै यसलाई विभिन्न रोगहरूको उपचारमा प्रयोग गरिँदै आएको छ। विशेषगरी रगत शुद्धीकरण र पेटका समस्याहरूमा यसको प्रभावकारिता उच्च मानिन्छ। बाहुनी […]
Sharpunkha (Tephrosia purpurea) is an Ayurvedic medicinal herb known for supporting liver health, reducing inflammation, improving digestion, and helping manage diabetes शरपुंखा एउटा बहुवर्षीय बुट्यान वर्गको वनस्पति हो, जसलाई आयुर्वेदमा विशेष गरी कलेजो र फियो (Spleen) सम्बन्धी रोगहरूको अचूक औषधिको रूपमा चिनिन्छ। यसको पातलाई बीचबाट चुडाउँदा काँड वा वाणको टुप्पो जस्तो आकार देखिने हुनाले संस्कृतमा […]
Saalparnii (Desmodium gangeticum) is an Ayurvedic herb used to reduce inflammation, boost immunity, relieve fever, pain, cough, and support strength. सालपर्णी (Saalparnii) एक अत्यन्त महत्त्वपूर्ण आयुर्वेदिक जडीबुटी हो। यो प्रसिद्ध ‘दशमूल’ को १० वटा मुख्य जराहरू मध्ये एक हो, जसको प्रयोग विभिन्न किसिमका दुखाइ र वात रोगहरूको उपचारमा गरिन्छ। के हो? सालपर्णी एउटा सानो औषधीय […]
Musakani (Musikaparni, Merremia gangetica) boosts immunity, digestion and pain relief. Used in Ayurveda as a decoction or paste, taken orally or applied externally. नेपाली वनस्पति जगतमा मुसाकानीलाई एक प्रभावकारी औषधीय लहराको रूपमा चिनिन्छ। विशेषगरी जमिनमा फैलिएर बढ्ने यो बिरुवा प्राचीन कालदेखि नै विभिन्न रोगहरूको उपचारमा प्रयोग गरिँदै आएको छ। यसको संस्कृत नाम ‘मूषिकपर्णी’ हो, जसले […]
Nilo Shankhapuspi (Evolvulus alsinoides) is a medicinal herb that boosts memory, reduces stress, improves sleep, supports nerves, and is widely used in Ayurveda. निलो शङ्खपुष्पी आयुर्वेदमा “मेध्य रसायन” अर्थात् मस्तिष्कको क्षमता बढाउने औषधिको रूपमा चिनिन्छ। यसलाई विशेष गरी स्मरणशक्ति बढाउन र स्नायु प्रणालीलाई शान्त राख्न प्रयोग गरिन्छ। यो सानो र भुइँमा फैलिने वनस्पति हो, जसको […]
Sadabahar (Catharanthus roseus) is a medicinal plant used to control diabetes, boost immunity, heal wounds, and provide anticancer and antibacterial benefits. सदाबहार एक अत्यन्तै महत्वपूर्ण औषधिजन्य वनस्पति हो। यसको सुन्दरता र औषधीय गुणका कारण यसलाई विश्वभर चिनिन्छ। विशेषगरी आयुर्वेद र आधुनिक चिकित्सा विज्ञान दुवैमा यसको प्रयोग क्यान्सर र मधुमेह जस्ता जटिल रोगहरूको उपचारमा गरिन्छ। यो […]
Senna alexandrina (Sanaipatta/Sanaay) is a medicinal herb used as a natural laxative, aiding constipation, digestion, and bowel health. नेपाली आयुर्वेद र घरेलु उपचारमा ‘सनैपत्ता’ एक चिरपरिचित नाम हो। यसलाई विशेष गरी पेट सफा गर्ने अचुक औषधिको रूपमा चिनिन्छ। यसको वैज्ञानिक नाम Senna alexandrina हो र यो ‘सेजैलपिनिएसी’ (Caesalpiniaceae) परिवार अन्तर्गत पर्दछ। परापूर्व कालदेखि नै कब्जियत […]
Chativan (Alstonia scholaris), family Apocynaceae, is a medicinal tree. Benefits: treats fever, asthma, indigestion. Uses: bark, leaves. Method: decoction or powder taken orally. छतिवन एक बहुउपयोगी सदावहार औषधि वृक्ष हो। यसको पातहरू एकै ठाउँबाट सातवटा निस्कने हुनाले यसलाई संस्कृतमा ‘सप्तपर्णी’ भनिन्छ। आयुर्वेदमा यसलाई एउटा शक्तिशाली जडीबुटीको रूपमा लिइन्छ, जसको प्रयोग प्राचीन कालदेखि नै विभिन्न जटिल […]
