परिचय (Introduction of Menstrual Pain)
महिनावारी (Menstruation) महिलाको शरीरमा हुने एउटा स्वाभाविक र प्राकृतिक प्रक्रिया हो। यसलाई रजस्वला, मासिक धर्म वा
‘पिरियड’ पनि भनिन्छ। सामान्यतया, गर्भधारणका लागि तयार भएका अण्डाहरू निषेचन (Fertilization) नभएपछि पाठेघरको भित्री तह
रगतका रूपमा योनि मार्गबाट बाहिर निस्कने प्रक्रिया नै महिनावारी हो। यो चक्र औसतमा २८ देखि ३२ दिनको हुन्छ। धेरैजसो
महिलाहरूका लागि यो समय निकै कष्टकर हुने गर्दछ, जसमा पेट र कम्मर दुख्ने समस्या मुख्य हुन्छ। यसलाई चिकित्सा विज्ञानमा
‘डिस्मेनोरिया’ (Dysmenorrhea) भनिन्छ।
लक्षण (Symptoms of Menstrual Pain)
महिनावारीको समयमा वा सोभन्दा केही दिन अघिदेखि नै निम्न लक्षणहरू देखिन सक्छन्:
- परिचय (Introduction of Menstrual Pain)
- लक्षण (Symptoms of Menstrual Pain)
- कारण (Causes of Menstrual Pain)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Menstrual Pain)
- थप अन्य उपाय (Extra Solution for Menstrual Pain)
- खानपान तरिका (Dietary guidelines for Menstruation)
- गर्न नहुने कार्यहरु (Things to avoid in Menstruation)
- साबधानी (Precautions in Menstruation)
- निष्कर्स (Conclusion)
तल्लो पेटमा तीव्र ऐंठन: पेटको तल्लो भागमा मन्द वा कडा गरी दुखाइ महसुस हुनु।
कम्मर र तिघ्रा दुख्ने: दुखाइ कम्मरबाट सुरु भएर खुट्टासम्म पुग्न सक्छ।
स्तनमा संवेदनशीलता: हर्मोनको परिवर्तनले स्तनहरू भारी हुने वा छुँदा दुख्ने हुन सक्छ।
थकान र कमजोरी: शरीरमा रगतको मात्रा कम हुँदा र हर्मोनल फेरबदलले गर्दा धेरै आलस्य लाग्ने।
टाउको दुख्ने: केही महिलाहरूमा माइग्रेन जस्तो कडा टाउको दुखाइ हुन सक्छ।
पाचन सम्बन्धी समस्या: अपच (Indigestion), झाडापखाला (Diarrhea) वा कब्जियत हुने।
सुन्निने समस्या (Inflammation/Bloating): शरीर भारी हुने र पेट फुलेको जस्तो महसुस हुने।
मूड स्विङ्ग्स: बिना कारण रिस उठ्ने, रुन मन लाग्ने वा चिन्ता लाग्ने।
कारण (Causes of Menstrual Pain)
महिनावारीमा पेट दुख्नुका मुख्य कारणहरू निम्नीकत छन्:
प्रोस्टाग्ल्यान्डिन (Prostaglandins): यो एउटा हर्मोन जस्तै तत्व हो जसले पाठेघरको मांसपेशीलाई खुम्च्याउन मद्दत गर्छ।
यसको स्तर बढी हुँदा पाठेघर धेरै खुम्चिन्छ र दुखाइ बढी हुन्छ।
रक्तसञ्चारमा कमी: मांसपेशी खुम्चिँदा पाठेघरमा रगतको प्रवाह केही समयका लागि कम हुन्छ, जसले गर्दा दुखाइ पैदा हुन्छ।
संक्रमण वा रोगहरू: पाठेघरमा मासु पलाउनु (Fibroids) वा इन्डोमेट्रिओसिस (Endometriosis) जस्ता समस्याले पनि अत्यधिक दुखाइ
निम्त्याउँछ।
तनाव र जीवनशैली: धेरै मानसिक तनाव लिने र शारीरिक रूपमा सक्रिय नहुने महिलाहरूमा यो समस्या बढी देखिन्छ।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Menstrual Pain)
महिनावारीको दुखाइ कम गर्न घरमै उपलब्ध निम्न उपायहरू अपनाउन सकिन्छ:
१. अदुवा र महको प्रयोग: अदुवामा दुखाइ कम गर्ने गुण हुन्छ। एक कप पानीमा अदुवा थिचेर उमाल्ने र त्यसमा थोरै मह मिसाएर
दिनमा ३ पटक पिउनाले राहत मिल्छ।
२. हल्दी दूध (बेसार दूध): बेसारले शरीरमा तापक्रम बढाउन र सुन्निने समस्या (Inflammation) कम गर्न मद्दत गर्छ। तातो दूधमा
एक चम्चा बेसार मिलाएर पिउनु फाइदाजनक हुन्छ।
३. मेथी र दालचिनी: मेथीको दानालाई रातभर भिजाएर बिहान पिउनाले वा दालचिनीको चिया पिउनाले पाठेघरको ऐंठन कम हुन्छ।
४. सौँफको सेवन: सौँफले मांसपेशीलाई आराम दिन्छ। यसलाई पानीमा उमालेर वा सिधै चपाएर खाँदा रगतको प्रवाह सहज हुन्छ।
५. तुलसीको पात: तुलसी एउटा प्राकृतिक पेनकिलर हो। यसको पातलाई चियामा मिसाएर वा काँढा बनाएर पिउन सकिन्छ।
६. पपाया (प मेवा): मेवाको सेवनले महिनावारीको समयमा रगतको प्रवाह (Flow) लाई नियमित बनाउँछ र दुखाइ कम गर्छ।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Menstrual Pain)
सेकाई गर्ने (Heat Therapy): तातो पानीको थैली (Heating Pad) वा तातो टावेलले तल्लो पेट र कम्मरमा ५-१० मिनेट सेकाउनाले
मांसपेशी खुकुलो हुन्छ र दुखाइ तुरुन्तै कम हुन्छ।
मालिस (Massage): नरिवल वा जैतूनको तेललाई हल्का तातो बनाएर तल्लो पेटमा हल्का हातले मालिस गर्दा रक्तसञ्चार सुधार हुन्छ।
हल्का व्यायाम: यो समयमा भारी व्यायाम नगरे पनि हल्का हिँडडुल वा योग गर्दा शरीरमा ‘इन्डोर्फिन’ नामक हर्मोन उत्सर्जन
हुन्छ, जसले प्राकृतिक रूपमा दुखाइ कम गर्छ।
खानपान तरिका (Dietary guidelines for Menstruation)
आइरनयुक्त खाना: पालुङ्गो, दाल, गेडागुडी र हरिया सागपात प्रशस्त खानुहोस्।
प्रशस्त पानी: डिहाइड्रेसनबाट बच्न र शरीरको सुन्निने समस्या कम गर्न दिनमा ३-४ लिटर मनतातो पानी पिउनुहोस्।
फलफूल: केरा, सुन्तला र मेवा जस्ता फलफूलले शरीरलाई शक्ति दिन्छन्।
कल्सियम र म्याग्नेसियम: दूध, दही र बदाम जस्ता खानेकुराले मांसपेशीको ऐंठन कम गर्न मद्दत गर्छन्।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to avoid in Menstruation)
जंक फुड र चिल्लो पिरो: धेरै तेलमा तारिएका खानेकुराले ग्यास्ट्रिक र अपच बढाउँछ, जसले दुखाइ झन् कडा बनाउँछ।
क्याफिन र मदिरा: कफी, चिया र रक्सीले शरीरमा पानीको कमी गराउँछ र पेट फुलाउने समस्या (Bloating) बढाउँछ।
धूम्रपान: सुर्तीजन्य पदार्थले रक्तनलीहरू खुम्च्याउँछ र दुखाइ तीव्र पार्छ।
नुनको बढी प्रयोग: धेरै नुनिलो खानेकुराले शरीरमा पानी जम्मा गर्ने (Water retention) हुँदा शरीर सुन्निने समस्या हुन्छ।
साबधानी (Precautions in Menstruation)
सरसफाइमा ध्यान: संक्रमणबाट बच्न हरेक ४ देखि ६ घण्टामा प्याड वा न्यापकिन बदल्नुहोस्।
पर्याप्त आराम: यो समयमा शरीरलाई बढी ऊर्जाको आवश्यकता पर्ने हुनाले पर्याप्त निद्रा र आराम लिनुहोस्।
मानसिक शान्ति: तनाव कम गर्न संगीत सुन्ने वा ध्यान (Meditation) गर्ने गर्नुहोस्।
निष्कर्स (Conclusion)
महिनावारीमा पेट दुख्नु एक सामान्य प्रक्रिया भए तापनि यसले दैनिक जीवनमा बाधा पुर्याउन सक्छ। सही खानपान, घरेलु उपचार र
सक्रिय जीवनशैली अपनाएर यो पीडालाई धेरै हदसम्म कम गर्न सकिन्छ। तर, यदि दुखाइ असह्य छ, रगतको ठूला चक्काहरू (Clots)
निस्कन्छन् वा घरेलु उपचारले पनि निको हुँदैन भने तुरुन्तै स्त्री रोग विशेषज्ञसँग सल्लाह लिनुपर्छ।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
