परिचय (Introduction of Vomiting)
बान्ता हुनु आफैमा कुनै रोग होइन, बरु यो शरीरको एक रक्षात्मक प्रक्रिया हो। जब हाम्रो पेटमा कुनै अनावश्यक, विषाक्त वा
नपच्ने पदार्थ जम्मा हुन्छ, तब शरीरले त्यसलाई बलपूर्वक मुखको बाटो भएर बाहिर निकाल्ने गर्दछ। यसलाई चिकित्सा विज्ञानमा
‘इमेसिस’ (Emesis) पनि भनिन्छ। मस्तिष्कको एक विशेष भागले यस प्रक्रियालाई नियन्त्रण गर्छ। कहिलेकाहीँ अपचका कारण त कहिले
यात्रा गर्दा वा गर्भावस्थामा बान्ता हुने समस्या देखिन्छ। आयुर्वेदका अनुसार शरीरमा वात, पित्त र कफ दोषको असन्तुलनले
गर्दा बान्ता हुने गर्दछ।
लक्षण (Symptoms of Vomiting)
बान्ता हुनुभन्दा अगाडि र पछाडि शरीरमा निम्न लक्षणहरू देखिन सक्छन्:
- परिचय (Introduction of Vomiting)
- लक्षण (Symptoms of Vomiting)
- कारण (Causes of Vomiting)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Vomiting)
- थप अन्य उपाय (Extra Solution for Vomiting)
- खानपान तरिका (Dietary guidelines for Vomiting)
- गर्न नहुने कार्यहरु (Things to avoid in Vomiting)
- साबधानी (Precautions in Vomiting)
- निश्कर्ष (Conclusion)
जीउ मिचमिचाउने (Nausea) र बेचैनी हुने।
मुखमा अमिलो वा धेरै थुक आउने।
पेटमा ऐंठन हुने वा हल्का दुखाइ महसुस हुने।
चक्कर लाग्ने र शरीर गल्ने।
पसिना आउने र मुख सुक्खा हुने।
छाती वा घाँटीमा जलन हुने।
कारण (Causes of Vomiting)
बान्ता हुनुका धेरै शारीरिक र मानसिक कारणहरू हुन सक्छन्:
अपच (Indigestion): धेरै खाने वा नपच्ने खानेकुरा खाँदा।
फुड पोइजनिङ (Food Poisoning): दूषित खाना वा पानीको सेवनले गर्दा।
संक्रमण: पेटमा हुने भाइरस (जस्तै नोरोभाइरस) वा ब्याक्टेरियाको संक्रमण।
गर्भवस्था (Pregnancy): हर्मोनमा आउने परिवर्तनका कारण विशेषगरी बिहानको समयमा बान्ता हुने (Morning Sickness)
मोसन सिकनेस (Motion Sickness): बस, कार वा हवाईजहाजमा यात्रा गर्दा सन्तुलन बिग्रिएर हुने बान्ता।
ग्यास्ट्रिक र अल्सर: पेटमा एसिडिटी बढी भएमा वा छाले (अल्सर) भएमा।
कलेजो र मृगौला सम्बन्धी रोग: कलेजोको समस्या वा मृगौलामा पत्थरी हुँदा।
मानसिक तनाव: धेरै डर, चिन्ता वा तनावका कारण पनि बान्ता हुन सक्छ।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Vomiting)
बान्ता रोक्नका लागि घरमै उपलब्ध निम्न सामग्रीहरू अत्यन्त प्रभावकारी हुन्छन्:
अदुवा (Ginger): अदुवामा ‘एन्टी-एमिटिक’ गुण हुन्छ जसले पाचन प्रणालीलाई शान्त पार्छ। अदुवाको एउटा सानो टुक्रा चुस्ने वा
अदुवाको रसमा मह मिसाएर सेवन गर्दा तुरुन्तै राहत मिल्छ।
कागती र पानी (Lemon Water): एक गिलास पानीमा कागतीको रस, थोरै चिनी र नुन मिसाएर पिएमा शरीरमा पानीको कमी हुन दिँदैन र
बान्ता रोक्न मद्दत गर्छ।
पुदिना (Mint): पुदिनाको पात चपाउनाले वा यसको रस महसँग मिसाएर पिउनाले जीउ मिचमिचाउने समस्या कम हुन्छ।
ल्वाङ (Cloves): यदि बान्ता होला जस्तो भइरहेको छ भने एउटा ल्वाङ मुखमा राखेर चुस्नुहोस्। यसले पाचन सुधार्छ।
तुलसी (Tulsi): तुलसीको पातको रस महसँग मिसाएर पिउनाले बान्तामा धेरै आराम मिल्छ।
सौँफ (Fennel): सौँफ चपाउनाले मुखको स्वाद परिवर्तन हुन्छ र पाचन प्रक्रियालाई सक्रिय बनाएर बान्ता रोक्न सहयोग गर्छ।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Vomiting)
चामलको माड: १०० ग्राम चामल उमालेर त्यसको पानी (माड) मा थोरै चिनी मिसाएर पिउनाले पेटको जलन कम हुन्छ र बान्ता रोकिन्छ।
दालचिनीको काँढा: दालचिनीलाई पानीमा उमालेर बनाएको काँढाले पनि बान्तामा फाइदा पुर्याउँछ।
स्याउको भिनेगर (Apple Cider Vinegar): एक गिलास पानीमा एक चम्चा स्याउको भिनेगर र मह मिसाएर पिउनाले पेटलाई डिटक्सिफाई
गर्छ र ब्याक्टेरिया नष्ट गर्छ।
खानपान तरिका (Dietary guidelines for Vomiting)
हल्का खाना: बान्ता भइरहेको समयमा जाउलो, मुङको दाल वा खिचडी जस्ता सजिलै पच्ने खानेकुरा मात्र खानुहोस्।
थोरै-थोरै खाने: एकै पटक धेरै खानुको सट्टा थोरै-थोरै मात्रामा धेरै पटक खानुहोस्।
तरल पदार्थ: शरीरमा जलवियोजन (Dehydration) हुन नदिन पानी, नरिवलको पानी वा जीवनजल पिइरहनुहोस्।
दूधबाट बनेका कुरा त्याग्ने: बान्ता भइरहेको बेला केही समय दूध वा दूधजन्य पदार्थ नखानु नै राम्रो हुन्छ।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to avoid in Vomiting)
तारेको र मसलेदार खाना: धेरै तेल, घिउ र खुर्सानी भएको खाना नखानुहोस्।
धुम्रपान र मद्यपान: रक्सी र चुरोटले पेटको भित्री तह (Inner lining) लाई झन् उत्तेजित बनाउँछ।
खाना खाएपछि लगत्तै सुत्ने: खाना खाने बित्तिकै सुत्दा ‘रिफ्लक्स’ हुने सम्भावना बढ्छ, त्यसैले केही समय टहल्नुहोस्।
गन्धबाट टाढा रहने: कडा खालको अत्तर (Perfume) वा खानाको कडा गन्धले बान्तालाई झन् बढाउन सक्छ।
साबधानी (Precautions in Vomiting)
यदि बान्तासँगै रगत बग्ने (Hematemesis) समस्या देखिएमा तुरुन्त चिकित्सकको सल्लाह लिनुपर्छ।
धेरै समयसम्म झाडापखाला र बान्ता सँगै भइरहेमा शरीरमा पानीको गम्भीर कमी हुन सक्छ।
शिशु र वृद्धवृद्धाहरूमा बान्ताको समस्या भएमा ढिलो नगरी अस्पताल लैजानुहोस्।
टाउकोमा चोट लागेर बान्ता भएमा यो गम्भीर समस्या हुन सक्छ, त्यसैले साबधानी अपनाउनुहोस्।
निश्कर्ष (Conclusion)
बान्ता हुनु सामान्यतया शरीरले विषाक्त पदार्थ बाहिर फाल्ने प्रक्रिया हो। माथि उल्लेखित घरेलु उपायहरू जस्तै अदुवा, कागती
र पुदिनाको प्रयोगले धेरैजसो अवस्थामा राहत मिल्छ। यद्यपि, खानपानमा सुधार र जीवनशैलीमा परिवर्तनले यसलाई धेरै हदसम्म
नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। यदि घरेलु उपचारले काम गरेन वा अवस्था बिग्रँदै गयो भने, यो कुनै गम्भीर रोगको संकेत हुन सक्ने
भएकाले समयमै स्वास्थ्य परीक्षण गराउनु बुद्धिमानी हुन्छ।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
