परिचय (Introduction of Stomach Gas) हाम्रो पाचन प्रक्रियाको क्रममा पेटमा हाइड्रोजन, कार्बनडाइअक्साइड र मिथेन जस्ता ग्यासहरू उत्पन्न हुनु सामान्य प्रक्रिया हो। तर जब पाचन प्रणालीमा गडबडी आउँछ, तब यी ग्यासहरू शरीरबाट बाहिर निस्कन पाउँदैनन् र पेटमा जम्मा हुन थाल्छन्। यसैलाई नेपालीमा ‘ग्यास गानो’ वा ‘ग्यास्ट्रिक’ पनि भनिन्छ। आयुर्वेदका अनुसार शरीरमा वात, पित्त र कफ दोषको […]
परिचय (Introduction of Oily Skin) हाम्रो छाला मुनि रहेका ‘सेबेसियस ग्ल्यान्ड’ (Sebaceous Glands) ले छालालाई ओसिलो राख्न ‘सिबम’ नामक प्राकृतिक तेल उत्पादन गर्छन्। जब यी ग्रन्थीहरू बढी सक्रिय हुन्छन्, छालामा तेलको मात्रा धेरै देखिन्छ, जसलाई हामी चिल्लो छाला (Oily Skin) भन्दछौँ। यस्तो छाला चम्किलो र अलि मोटो देखिन्छ। आयुर्वेदका अनुसार, शरीरमा ‘कफ दोष’ को अधिकताले […]
परिचय (Introduction of Asthma) दम (Asthma) फोक्सोको एक यस्तो दीर्घकालीन रोग हो जसका कारण बिरामीलाई श्वास फेर्न गाह्रो हुन्छ। यो फोक्सोको श्वासप्रश्वास मार्ग (Airways) सँग सम्बन्धित समस्या हो। दम हुँदा श्वास नलीमा इन्फ्ल्यामेसन वा सुन्निने समस्या भएर श्वास फेर्ने बाटो साँघुरो हुन्छ। यी श्वास नलीहरू (Bronchial tubes) मार्फत हावा फोक्सो भित्र र बाहिर जाने गर्दछ, […]
परिचय (Introduction of Viral Fever) कुनै पनि भाइरसको संक्रमणका कारण शरीरको तापक्रम बढ्नुलाई भाइरल ज्वरो भनिन्छ। यो विशेषगरी मौसम परिवर्तन हुने समयमा देखिने समस्या हो। जब मौसम बद्लिन्छ, तब वायुमण्डलको तापक्रममा हुने उतारचढावका कारण हाम्रो शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर हुन पुग्छ। यस्तो अवस्थामा शरीर सजिलै भाइरसको चपेटामा आउँछ। खानपानमा गडबडी, शारीरिक कमजोरी वा संक्रमित […]
आँखा शरीरको सबैभन्दा संवेदनशील र महत्त्वपूर्ण अङ्ग हो। वर्तमान समयमा प्रविधिको बढ्दो प्रयोग र बदलिँदो जीवनशैलीका कारण आँखामा विभिन्न समस्याहरू देखिने गरेका छन्, जसमध्ये आखा सुख्खा हुने समस्या (Dry Eye Syndrome) एक प्रमुख समस्या बनेको छ। जब हाम्रो आँखाले पर्याप्त मात्रामा आँसु उत्पादन गर्न सक्दैन वा उत्पादित आँसुको गुणस्तर राम्रो हुँदैन, तब आँखामा सुख्खापन महसुस […]
परिचय (Introduction of Toothache) दाँत दुख्नु एक सामान्य स्वास्थ्य समस्या भए तापनि यो अत्यन्तै कष्टकर र असह्य हुन्छ। जब दाँतमा दुखाइ सुरु हुन्छ, मानिसलाई केही खान, पिउन र सामान्य कुराकानी गर्न समेत गाह्रो पर्छ। दाँतको दुखाइले कहिलेकाहीँ अनुहार सुन्निने (Inflammation), टाउको दुख्ने र ज्वरो आउने जस्ता लक्षणहरू पनि निम्त्याउन सक्छ। आयुर्वेदका अनुसार शरीरमा ‘वात’ दोषको […]
परिचय (Introduction of Constipation) कब्जियत एउटा यस्तो स्वास्थ्य समस्या हो जसमा व्यक्तिको पेट राम्ररी सफा हुँदैन र दिसा गर्दा निकै कठिनाइ महसुस हुन्छ। आयुर्वेदका अनुसार हाम्रो शरीरको सन्तुलन वात, पित्त र कफ दोषमा निर्भर गर्दछ। जब खानपान र जीवनशैलीमा लापरवाही गरिन्छ, तब शरीरको ‘जठराग्नि’ (पाचन शक्ति) कमजोर हुन्छ र खाएको खाना समयमा र राम्ररी पच्दैन। […]
परिचय (Introduction of Fatty Liver) कलेजो हाम्रो शरीरको एक अत्यन्त महत्वपूर्ण अङ्ग हो, जसले खाना पचाउनेदेखि लिएर पित्त बनाउने, रगतमा चिनीको मात्रा नियन्त्रण गर्ने र शरीरबाट विषाक्त पदार्थहरू बाहिर निकाल्ने काम गर्छ। जब कलेजोको कोषहरूमा सामान्यभन्दा बढी बोसो जम्मा हुन्छ, त्यसलाई ‘फ्याटी लिभर’ भनिन्छ। कलेजोको कुल तौलको १० प्रतिशतभन्दा बढी बोसो हुनुलाई असामान्य मानिन्छ। यसले […]
परिचय (Introduction of Thyroid) थाइराइड मानव शरीरको घाँटीको अघिल्लो भागमा हुने एउटा सानो ग्रन्थि हो, जो पुतली आकारको हुन्छ। यसले शरीरको चयापचय (Metabolism) प्रक्रियालाई नियन्त्रण गर्ने हार्मोनहरू (T3 र T4) उत्पादन गर्छ। जब यो ग्रन्थिले आवश्यकता भन्दा बढी वा कम हार्मोन उत्पादन गर्न थाल्छ, तब शरीरमा थाइराइडको समस्या उत्पन्न हुन्छ। मुख्यतया थाइराइड दुई प्रकारका हुन्छन्: […]
परिचय (Introduction of Sneezing) हाच्छिउँ आउनु शरीरको एक स्वाभाविक रक्षात्मक प्रक्रिया हो। जब हाम्रो नाकको भित्री भागमा कुनै विजातीय कण (धुलो, धुवाँ, वा कडा गन्ध) पस्छ, तब मस्तिष्कले ती कणहरूलाई बाहिर निकाल्न मांसपेशीहरूलाई सन्देश दिन्छ, जसको फलस्वरूप हाच्छिउँ आउँछ। सामान्यतया एक वा दुई पटक हाच्छिउँ आउनु सामान्य मानिन्छ, तर यदि कसैलाई छिनछिनमा वा लगातार धेरै […]
