परिचय (Introduction of Stomach Gas)
हाम्रो पाचन प्रक्रियाको क्रममा पेटमा हाइड्रोजन, कार्बनडाइअक्साइड र मिथेन जस्ता ग्यासहरू उत्पन्न हुनु सामान्य प्रक्रिया
हो। तर जब पाचन प्रणालीमा गडबडी आउँछ, तब यी ग्यासहरू शरीरबाट बाहिर निस्कन पाउँदैनन् र पेटमा जम्मा हुन थाल्छन्। यसैलाई
नेपालीमा ‘ग्यास गानो’ वा ‘ग्यास्ट्रिक’ पनि भनिन्छ। आयुर्वेदका अनुसार शरीरमा वात, पित्त र कफ दोषको असन्तुलनले गर्दा
पेटका रोगहरू लाग्ने गर्दछन्। विशेषगरी ‘वात’ दोष बढ्दा ग्यासको समस्या बढी देखिन्छ।
लक्षण (Symptoms of Gas)
पेटमा ग्यास भरिँदा केवल पेट मात्र दुख्दैन, यसले अन्य धेरै अप्ठ्याराहरू पनि निम्त्याउँछ:
बिहान दिसा सफा नहुनु र पेट भारी भएको महसुस हुनु।
पेट फुल्नु वा पेटमा ऐंठन (M cramps) हुनु।
पेटमा सियोले घोचे जस्तो गरी दुख्नु र कहिलेकाहीँ वाकवाकी लाग्नु।
टाउको भारी हुनु वा असाध्यै दुख्नु।
दिनभरि शरीर आलस्य हुनु र काम गर्न जाँगर नचल्नु।
अमिलो डकार आउनु र छाती पोल्नु।
कारण (Causes of Gas)
ग्यास बढ्नुका पछाडि हाम्रा दैनिक बानीहरू जिम्मेवार हुन्छन्:
अत्यधिक भोजन: क्षमताभन्दा बढी खाना खानु।
हावा निल्नु: खाना खाँदा धेरै बोल्नु वा राम्रोसँग नचपाई खानु।
खराब खानपान: धेरै तेलमा तारिएका, भुटिएका वा जंक फुडको सेवन।
गेडागुडीको बढी प्रयोग: राजमा, मासको दाल, र भ्यान्टा जस्ता खानेकुराले ग्यास बढाउँछन्।
मानसिक तनाव: धेरै चिन्ता वा स्ट्रेस लिँदा पाचन रसको सन्तुलन बिग्रिन्छ।
खाली पेट बस्नु: बिहानको नास्ता नगर्नु वा लामो समयसम्म केही नखाई बस्नु।
व्यायामको कमी: खाएपछि तुरुन्तै सुत्ने वा शारीरिक श्रम नगर्ने बानी।
स्वास्थ्य अवस्था: कब्जियत (Constipation), अपच (Indigestion), वा कलेजो सम्बन्धी समस्या हुनु।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Gas)
तपाईंको भान्छामा उपलब्ध सामग्रीहरूबाटै ग्यासको उपचार गर्न सकिन्छ:
ज्वानो (Carom Seeds): पेट वा आन्द्रामा ऐंठन भएमा एक चम्चा ज्वानो र थोरै नुन मनतातो पानीसँग खाँदा तुरुन्तै आराम मिल्छ।
अदुवा (Ginger): अदुवाको सानो टुक्रामा नुन छर्केर चपाउनाले पाचन रस सक्रिय हुन्छ र ग्यास हट्छ।
बीरे नुन (Black Salt): बीरे नुन, जिरा र ज्वानो बराबर मिसाएर धुलो बनाउने र खानापछि मनतातो पानीसँग लिने।
कागती पानी (Lemon Water): बिहान खाली पेटमा कागतीको सर्बत खाँदा पेट सफा हुन्छ र अमिलो डकार आउन छोड्छ।
पुदिना: पुदिनाको पातको चिया वा यसको रसले पेटलाई शीतल बनाउँछ र हावा निकाल्न मद्दत गर्छ।
नरिवल पानी: नियमित नरिवल पानी पिउनाले एसिडिटी र अपचको समस्या समाधान हुन्छ।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Gas)
स्याउको भिनेगर (Apple Cider Vinegar): एक ग्लास पानीमा एक चम्चा स्याउको भिनेगर मिसाएर पिउँदा खाना चाँडो पच्छ।
ल्वाङ: खाना खाइसकेपछि एउटा ल्वाङ मुखमा राखेर चुस्ने गर्नाले ग्यास बन्न पाउँदैन।
घिउकुमारी (Aloe Vera): घिउकुमारीको रस पिउनाले कब्जियत हट्छ र पेटको सुन्निने समस्या (Inflammation) कम हुन्छ।
खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Gas)
खाना सधैँ निश्चित समयमा खाने र राम्रोसँग चपाएर मात्र निल्ने।
एकैपटक धेरै खानु भन्दा थोरै थोरै गरेर धेरै पटक खाने।
झोलिलो खानेकुरा, मुँगको दाल र सजिलै पच्ने फाइबरयुक्त खाना खाने।
पर्याप्त मात्रामा पानी पिउने (दिनको ३-४ लिटर)।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Gas)
बासी खाना: कहिल्यै पनि बासी वा धेरै समय अगाडि पकाएको खाना नखानुहोस्।
चिसो पेय: चिसो पेय पदार्थ (Cold drinks) र सोडाले ग्यास झन् बढाउँछ।
धुम्रपान र मद्यपान: सुर्तीजन्य पदार्थ र रक्सीले पेटको पत्रलाई क्षति पुर्याउँछ।
धेरै चिया/कफी: खाली पेटमा चिया वा कफी पिउने बानी छोड्नुहोस्।
साबधानी (Precautions in Gas)
खाना खाने बित्तिकै पानी धेरै नपिउनुहोस् (कम्तिमा ३० मिनेटपछि मात्र पिउनुहोस्)।
सुत्नुभन्दा कम्तिमा २-३ घण्टा अगाडि नै रातीको खाना खाइसक्नुहोस्।
यदि ग्यासको कारणले छातीमा धेरै दुखाइ भएको छ वा लगातार बान्ता भइरहेको छ भने घरेलु उपचारमा मात्र भर नपरी तुरुन्त
चिकित्सकको सल्लाह लिनुहोस्।
निष्कर्स (Conclusion)
पेटमा ग्यास हुनु आफैमा ठूलो रोग नभए पनि यसले भविष्यमा अल्सर वा गम्भीर पाचन समस्या निम्त्याउन सक्छ। त्यसैले, आफ्नो
दिनचर्यामा योग (जस्तै: पवनमुक्तासन, वज्रासन) समावेश गर्ने र प्राकृतिक खानपानमा जोड दिने हो भने यो समस्याबाट सजिलै
मुक्ति पाउन सकिन्छ। सधैँ स्वस्थ रहनुहोस् र शरीरको ‘वात’ सन्तुलनमा राख्नुहोस्।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
