परिचय (Introduction of Air Pollution and Smog) हाम्रो वरपरको वातावरणमा हानिकारक ग्यास, धुलोका कण र धुवाँको मात्रा बढ्नु नै वायु प्रदूषण हो। विशेषगरी जाडोयाममा वायु प्रदूषणको स्तर निकै भयावह हुने गर्दछ। अचेल सहरहरूमा ‘स्मॉग’ (Smog) को समस्या बढी देखिन्छ। स्मॉग भनेको अङ्ग्रेजी शब्द ‘स्मोक’ (धुवाँ) र ‘फग’ (कुहिरो) मिलेर बनेको शब्द हो। यो कुहिरो जस्तै […]
परिचय (Introduction of Dengue Fever) डेंगु एक गम्भीर प्रकारको भाइरल ज्वरो हो, जुन ‘एडिस एजिप्टी’ (Aedes aegypti) र ‘एडिस एल्बोपिक्टस’ नामका पोथी लामखुट्टेको टोकाइबाट मानिसमा सर्ने गर्दछ। यसलाई सामान्य भाषामा “हाड भाँच्ने ज्वरो” (Breakbone Fever) पनि भनिन्छ, किनभने यसमा बिरामीलाई हड्डी नै भाँचिएको जस्तो असाध्यै पीडा महसुस हुन्छ। जब कुनै लामखुट्टेले डेंगु संक्रमित व्यक्तिलाई टोक्छ […]
परिचय (Introduction of Sore Throat) मौसम परिवर्तनको समयमा धेरै मानिसहरूमा घाँटी खसखस हुने वा दुख्ने समस्या देखिन्छ। चिसो खानेकुराको अत्यधिक सेवन, राती अबेरसम्म चिसो पानी पिउनाले वा आइसक्रिम खानाले घाँटीमा समस्या निम्त्याउन सक्छ। सामान्यतया यो समस्या दुई-तीन दिनमा आफैँ निको हुन्छ, तर लामो समयसम्म निको नभएमा यसको उपचार आवश्यक हुन्छ। घाँटी खसखस हुँदा वा संक्रमण […]
घिरौंला/Ghiyatorai (Luffa cylindrica) cools body, aids digestion, and supports liver. Use cooked as vegetable or drink small amount of fresh juice. नेपाली भान्सामा घिरौंला एक अत्यन्तै लोकप्रिय र परिचित तरकारी हो। यो विशेषगरी गर्मी र वर्षायाममा फल्ने गर्दछ। आयुर्वेदमा यसलाई औषधीय गुणले भरिपूर्ण वनस्पतिको रूपमा लिइन्छ। चरक र सुश्रुत जस्ता प्राचीन संहिताहरूमा पनि यसको महत्त्वबारे […]
Saano Dugdhi (Laghu Dugdhika), Euphorbia thymifolia, is an Ayurvedic herb for diarrhea, dysentery, skin wounds. Its juice or paste is used carefully for healing. नेपालका तराईदेखि मध्य पहाडी भेगसम्म पाइने सानो दुग्धी एक बहुवर्षीय झार वर्गको वनस्पति हो। यसको डाँठ वा पात भाँच्दा दूध जस्तो सेतो चोप निस्कने भएकाले यसलाई ‘दुग्धी’ भनिएको हो। यो जमिनमा […]
Dudhe jhar (दुधे झार), Dugdhika (दुग्धिका), Euphorbia hirta Linn. is a medicinal herb used for asthma, cough, diarrhea, skin diseases, wound healing, and immunity support. दुधे झार नेपालको तराईदेखि पहाडी भेगसम्म जताततै पाइने एक सामान्य तर शक्तिशाली औषधीय गुण भएको झार हो। यसलाई चुँडाल्दा दुध जस्तो सेतो चोप निस्कने भएकाले यसको नाम ‘दुधे झार’ रहन […]
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens, is a wound-healing herb. Leaves stop bleeding, reduce inflammation. Crush leaves, apply paste on wounds daily. Use fresh. नेपाली जनमानसमा खासै चर्चामा नआए पनि ग्रामीण भेगमा घाउचोट निको पार्न प्रयोग गरिने यो एक अत्यन्तै प्रभावशाली वनस्पति हो। यसलाई “कुर्कुरे झार” वा “हुर्कुरे” Husure jhar (हुसुरे झार) , Putali jhar (पुतली झार) […]
Ajmbari or Parnabeej (Bryophyllum pinnatum) is a medicinal herb. Leaves help heal wounds, kidney stones, cough. Use juice, paste, or decoction carefully. well!. अजम्बरी एक यस्तो अद्भुत वनस्पति हो, जसको नामले नै यसको विशेषता झल्काउँछ। ‘अजम्बरी’ को अर्थ कहिल्यै नमर्ने भन्ने हुन्छ। यसको एउटा पात मात्र माटोमा खस्यो भने पनि त्यसका किनाराहरूबाट नयाँ बिरुवा पलाउँछन्, […]
Punarnava (Boerhavia diffusa) is valued in Ayurveda for reducing swelling, supporting kidney and liver health, improving urine flow, helping detox vitality. पुनर्नवा प्रकृतिले मानव जातिलाई दिएको एउटा अद्भुत उपहार हो। यसको नाम ‘पुनः’ र ‘नवा’ मिलेर बनेको छ, जसको अर्थ हुन्छ ‘फेरि नयाँ बनाउने’। यसले शरीरका कोशिकाहरूलाई पुनर्जीवित गर्ने क्षमता राख्ने भएकाले यसलाई आयुर्वेदमा रसायन […]
Phaledo (Paribhadra) Erythrina variegata is used as decoction of bark for joint pain, wound healing and sleep. It reduces inflammation and supports nerves well!! फलेदो एक बहुउपयोगी र औषधीय गुणले भरिपूर्ण वृक्ष हो। यसलाई संस्कृतमा पारिभद्र भनिन्छ। यो विशेषगरी यसको सुन्दर रातो फूल र काँडेदार काण्डका कारण चिनिन्छ। हिन्दू धर्म र आयुर्वेदमा यसको विशेष महत्व […]
