चिलाउने समस्या वा ‘इचिङ’ एक यस्तो कष्टकर अनुभव हो, जसले मानिसलाई शारीरिक मात्र नभई मानसिक रूपमा पनि तनाव दिन्छ। शरीरका
विभिन्न भागमा हुने चिलावट सामान्य सुख्खा छालादेखि लिएर कलेजो वा मिर्गौलाको गम्भीर रोगको संकेतसम्म हुन सक्छ। नेपाली
समाजमा यसलाई “लुतो” वा “दाद” सँग मात्र जोडेर हेर्ने गरिए पनि यसका आयामहरू निकै विस्तृत छन्।
परिचय (Introduction of Itching)
ज्यान चिलाउने समस्या वा Pruritus भन्नाले छालामा हुने एक प्रकारको जलन वा उत्तेजनालाई बुझिन्छ, जसले गर्दा हामीलाई
कन्याउन मन लाग्छ। कहिलेकाहीँ यो शरीरको कुनै एक निश्चित ठाउँमा मात्र हुन्छ भने कहिलेकाहीँ पूरै शरीरभरि फैलिन्छ। छाला
रातो हुनु, साना–साना बिमिराहरू आउनु वा छालाको बोक्रा निस्कनु यसका सामान्य स्वरूप हुन्। समयमै यसको पहिचान र उपचार
नगरेमा कन्याउँदा घाउ हुने र त्यसमा संक्रमण (Infection) फैलने डर रहन्छ।
लक्षण (Symptoms of Itching)
चिलाउने समस्याका लक्षणहरू यसको मुख्य कारणमा भर पर्छन्। सामान्यतया देखिने लक्षणहरू यस प्रकार छन्:
- परिचय (Introduction of Itching)
- लक्षण (Symptoms of Itching)
- कारण (Causes of Itching)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Itching)
- थप अन्य उपाय (Extra Solution for Itching)
- खानपान तरिका (Dietary guidelines for Itching)
- गर्न नहुने कार्यहरु (Things to avoid in Itching)
- साबधानी (Precautions in Itching)
- निष्कर्स (Conclusion)
छाला रातो हुनु (Redness): चिलाएको ठाउँमा छालाको रङ रातो वा गुलाबी देखिनु।
बिमिरा वा फोकाहरू (Rashes or Bumps): छालामा स–साना दाना वा पानी भरिएका फोकाहरू देखिनु।
सुख्खापन (Dry Skin): छाला फुट्नु वा सेतो कत्ला जस्तो निस्कनु।
सुन्निने समस्या (Inflammation): कन्याएको ठाउँमा छाला मोटो हुनु वा सुन्निनु।
चर्को दुखाइ (Burning Sensation): चिलाउनेसँगै छाला पोल्ने महसुस हुनु।
कत्ला निस्कनु (Scaly Skin): माछाको कत्ला जस्तो गरी छालाको बोक्रा उप्किनु।
कारण (Causes of Itching)
ज्यान चिलाउने धेरै कारणहरू हुन सक्छन्, जसलाई हामीले निम्न अनुसार वर्गीकरण गर्न सक्छौं:
छालाको सुख्खापन (Xerosis): जाडो मौसममा वा धेरै साबुन प्रयोग गर्दा छालाको प्राकृतिक तेल नष्ट भएर चिलाउने गर्छ।
एलर्जी (Allergies): कुनै विशेष खाना, औषधि, साबुन, वा धुलो-धुवाँको कारणले शरीरमा एलर्जी भएर चिलाउँछ।
संक्रमण (Infections): फंगल इन्फेक्सन (दाद), लुतो (Scabies), वा ब्याक्टेरियल संक्रमण।
कीराको टोकाइ (Insect Bites): लामखुट्टे, उडुस, वा अन्य साना कीराले टोक्दा।
भित्री रोगहरू (Internal Diseases): कलेजोको समस्या (Jaundice), मिर्गौला फेल हुनु, मधुमेह (Diabetes), वा थाइराइडको
असन्तुलन।
तनाव (Stress): मानसिक तनाव वा चिन्ताले पनि कहिलेकाहीँ “साइकोजेनिक इचिङ” गराउन सक्छ।
औषधिको साइड इफेक्ट: केही एन्टिबायोटिक वा दुखाइ कम गर्ने औषधिको कारणले।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Itching)
हाम्रो भान्छा र वरपर पाइने प्राकृतिक वस्तुहरू प्रयोग गरेर चिलाउने समस्यालाई निकै हदसम्म कम गर्न सकिन्छ। आचार्य
बालकृष्ण र आयुर्वेदका अनुसार केही प्रभावकारी उपायहरू तल दिइएका छन्:
नरिवलको तेल र कपुर (Coconut Oil and Camphor): यो चिलाउने समस्याको अचूक औषधि मानिन्छ। नरिवलको तेलमा थोरै कपुर मिसाएर
राख्नुहोस् र नुहाउनु भन्दा १५–२० मिनेट अगाडि पूरै शरीरमा मालिस गर्नुहोस्। यसले छालाको जलन शान्त पार्छ।
सिरिसको पात र फूल (Siris Flowers/Leaves): सिरिसको फूल वा पातलाई पिसेर लेदो बनाई चिलाएको ठाउँमा लगाउनाले दाद र खुजलीमा
तुरुन्त राहत मिल्छ।
नीम र सयपत्री (Neem and Marigold): सयपत्री फूलको पत्रु (पंखुडी) को रस र बराबर मात्रामा नीमको तेल मिसाएर लगाउनाले
छालाको संक्रमण हट्छ।
घिउकुमारी (Aloe Vera): घिउकुमारीको ताजा जेल चिलाएको ठाउँमा लगाउँदा छाला शीतल हुन्छ र सुन्निने समस्या (Inflammation) कम
हुन्छ।
तुलसीको पात (Tulsi Leaves): तुलसीको पातमा थिमोल र क्याम्फर हुन्छ। यसको पातलाई पानीमा उमालेर त्यो पानीले नुहाउँदा वा
पातको रस लगाउँदा कीटाणुहरू मर्छन्।
बेसार (Turmeric): बेसारमा एन्टि-सेप्टिक गुण हुन्छ। तोरीको तेलमा बेसार डढाएर लगाउँदा पुरानो चिलाउने समस्या निको हुन्छ।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Itching)
यदि घरेलु उपचारले मात्र पुगेन भने निम्न उपायहरू अपनाउन सकिन्छ:
ओभन बाथ (Oatmeal Bath): मनतातो पानीमा ओट्सको धुलो मिसाएर नुहाउँदा छालाको सुख्खापन र चिलावट कम हुन्छ।
चिसो पट्टी (Cold Compress): चिलाएको ठाउँमा बरफले सेक्दा वा चिसो कपडाले पुछ्दा नसाहरू शान्त हुन्छन् र चिलाउन कम हुन्छ।
एप्पल साइडर भिनेगर: एक बाल्टिन पानीमा दुई चम्चा स्याउको सिरका मिसाएर नुहाउनाले छालाको pH स्तर कायम रहन्छ।
बेकिंग सोडा: पानीमा बेकिंग सोडा मिसाएर पेस्ट बनाई लगाउनाले विशेषगरी कीराले टोकेको ठाउँमा राहत मिल्छ।
खानपान तरिका (Dietary guidelines for Itching)
छालाको स्वास्थ्य हाम्रो खानपानसँग प्रत्यक्ष जोडिएको हुन्छ। चिलाउने समस्या भएकाहरूले निम्न कुरामा ध्यान दिनुपर्छ:
प्रशस्त पानी पिउने: शरीरलाई हाइड्रेटेड राख्न दिनमा ३–४ लिटर पानी पिउनुहोस्।
भिटामिन सी युक्त फलफूल: कागती, सुन्तला, र अमला जस्ता फलफूलले रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछन्।
हरियो सागसब्जी: रगत शुद्धिकरणका लागि लौका, करेला, र परवल जस्ता तरकारीहरू फाइदाजनक हुन्छन्।
तुलसी र नीमको पानी: बिहान खाली पेटमा नीमको दुईवटा कलिलो पात वा तुलसीको पात चपाउनाले रगत सफा हुन्छ।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to avoid in Itching)
जथाभावी कन्याउने: चिलाएको ठाउँमा नङले बेसरी कन्याउनु हुँदैन, यसले घाउ बनाउँछ र संक्रमण फैलाउँछ।
पिरो र चिल्लो खाना: धेरै मसलादार, पिरो, र तेलमा तारेको खानाले शरीरमा गर्मी बढाउँछ र चिलावटलाई झन् चर्काउँछ।
कडा साबुनको प्रयोग: धेरै केमिकल भएको वा सुगन्धित साबुन प्रयोग नगर्नुहोस्।
सिन्थेटिक कपडा: कसिलो र नाइलन वा पोलिएस्टरका कपडाहरू नलगाउनुहोस्। यसले पसिना सोस्दैन र छालालाई अझ उत्तेजित बनाउँछ।
धूम्रपान र मद्यपान: यी कुराहरूले छालाको रक्तसञ्चारमा असर पुर्याउँछन्।
साबधानी (Precautions in Itching)
सुतीको कपडा: सधैं खुकुलो र सुती (Cotton) को कपडा मात्र लगाउनुहोस्।
नुहाउने तरिका: धेरै तातो पानीले ननुहाउनुहोस्, यसले छालालाई अझ सुख्खा बनाउँछ। मनतातो पानी प्रयोग गर्नुहोस्।
व्यक्तिगत सरसफाइ: आफ्नो तौलिया, ओछ्यान र लुगाहरू अरूसँग साझा नगर्नुहोस्।
मोइस्चराइजर: नुहाउने बित्तिकै छाला ओसिलो छँदै मोइस्चराइजर वा नरिवलको तेल लगाउनुहोस्।
नङ काट्ने: नङलाई सधैं छोटो राख्नुहोस् ताकि अन्जानमा कन्याउँदा छाला नच्यातियोस्।
निष्कर्स (Conclusion)
ज्यान चिलाउने समस्या एउटा सामान्य शारीरिक प्रतिक्रिया भए तापनि यसले दैनिक जीवनमा ठूलो बाधा पुर्याउन सक्छ। धेरैजसो
अवस्थामा यो सरसफाइको कमी, सुख्खा छाला वा सामान्य एलर्जीको कारणले हुन्छ, जुन घरेलु उपाय र खानपानमा सुधार गरेर निको
पार्न सकिन्छ। विशेषगरी नरिवलको तेल, नीम र कपुर जस्ता प्राकृतिक औषधिहरू यसमा निकै प्रभावकारी हुन्छन्।
तर, यदि चिलाउने समस्या धेरै दिनसम्म रहिरह्यो, पूरै शरीरमा फैलियो, राती सुत्न नसक्ने गरी चिलायो, वा चिलाउनेसँगै ज्वरो
आउने र तौल घट्ने जस्ता लक्षण देखिएमा तुरुन्त विशेषज्ञ चिकित्सक (Dermatologist) सँग परामर्श लिनुपर्छ। छालाको समस्यालाई
कहिल्यै पनि बेवास्ता नगर्नुहोस्, किनकि यो शरीरको भित्री स्वास्थ्यको ऐना हो।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
