परिचय (Introduction of Vomiting in Children)
जब पेटमा भएको खाना वा तरल पदार्थ बलपूर्वक मुख वा नाकबाट बाहिर निस्कन्छ, त्यसलाई बान्ता भनिन्छ। बालबालिकामा यो एक
सामान्य समस्या हो जुन धेरैजसो अवस्थामा खानपानको गडबडीले गर्दा हुन्छ। आयुर्वेदका अनुसार बान्तालाई ‘छर्दि’ भनिन्छ र
यसलाई वातज, पित्तज, कफज, त्रिदोषज र आगंतुज गरी पाँच प्रकारमा विभाजन गरिएको छ। कहिलेकाहीँ बच्चाले दूध खाएपछि थोरै
मुखबाट निकाल्नु सामान्य मानिन्छ, जसलाई ‘दूध फ्याँक्नु’ भनिन्छ, तर यदि बच्चाले बलपूर्वक टाढा पुग्ने गरी बान्ता गर्छ भने
त्यसलाई गम्भीरतापूर्वक लिनुपर्छ।
लक्षण (Symptoms of Vomiting in Children)
बान्ता हुनु आफैमा एउटा लक्षण हो, तर यसका साथै निम्न कुराहरू देखिन सक्छन्:
- परिचय (Introduction of Vomiting in Children)
- लक्षण (Symptoms of Vomiting in Children)
- कारण (Causes of Vomiting in Children)
- घरेलु उपचार (Home Remedies for Vomiting in Children)
- थप अन्य उपाय (Extra Solution for Vomiting in Children)
- गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Vomiting)
- साबधानी (Precautions in Vomiting)
- निष्कर्ष (Conclusion)
मतली (Nausea): बान्ता हुनु अघि बच्चाले असजिलो महसुस गर्ने वा मुख बिगार्ने।
पेट दुखाइ: बान्ता हुनुभन्दा अघि वा पछि पेट बटारिने।
ज्वरो: यदि संक्रमण छ भने शरीर तातो हुने।
सुस्तपन: शरीरमा पानीको कमी (Dehydration) भएमा बच्चा निकै कमजोर देखिने।
पखाला (Diarrhea): बान्तासँगै पातलो दिसा लाग्ने।
छटपटी: बच्चा धेरै रुने र शान्त नहुने।
कारण (Causes of Vomiting in Children)
बच्चाहरूमा बान्ता हुनुका विभिन्न कारणहरू हुन सक्छन्:
अपच (Indigestion): धेरै खाना खुवाउनाले वा नपच्ने कुरा खानाले।
संक्रमण (Infection): पेटमा कीरा हुनु वा भाइरल संक्रमण (Stomach Flu)।
दूध खुवाउने गलत तरिका: दूध खुवाउँदा बच्चाको पेटमा हावा छिर्नु।
खानाको एलर्जी (Food Allergy): कुनै विशेष खानेकुरा (जस्तै गाईको दूध वा ठोस आहार) नपच्नु।
धेरै रुनु: लामो समयसम्म रुँदा वा खोक्दा पनि बच्चाले बान्ता गर्न सक्छ।
यात्रा गर्दा (Motion Sickness): गाडी वा जहाजमा यात्रा गर्दा हुने असजिलोपन।
घरेलु उपचार (Home Remedies for Vomiting in Children)
यदि समस्या सामान्य छ भने घरमै उपलब्ध सामग्रीबाट पनि उपचार गर्न सकिन्छ:
अदुवा (Ginger): अदुवाको रस र मह मिसाएर थोरै मात्रामा चटाउँदा बान्ता रोक्न मद्दत पुग्छ। यसले पाचन प्रणालीलाई शान्त
बनाउँछ।
कागती र नुन (Lemon and Salt): एक गिलास पानीमा थोरै कागतीको रस र एक चिम्टी नुन हालेर पिलाउनाले शरीरमा इलेक्ट्रोलाइटको
सन्तुलन कायम रहन्छ।
अनारको रस (Pomegranate Juice): ताजा अनारको रसमा थोरै मह मिसाएर दिँदा बान्ता र जीउ मिचमिचाउने समस्या कम हुन्छ
चामलको मांड (Rice Water): यदि ग्यास्ट्रिकका कारण बान्ता भएको हो भने उमालेको चामलको पानी (जाउलोको माड) दिनु निकै
फाइदाजनक हुन्छ।
तुलसीको पात (Tulsi): तुलसीको पातको रस निकालेर महसँग मिसाई खुवाउँदा संक्रमण कम हुन्छ।
सुकुमेल (Cardamom): सुकुमेललाई भुटेर धूलो बनाउने र महसँग मिसाएर दिनभरमा २-३ पटक चटाउनाले बान्ता रोकिन्छ।
थप अन्य उपाय (Extra Solution for Vomiting in Children)
डकार खुवाउने: बच्चालाई दूध खुवाएपछि काँधमा राखेर बिस्तारै ढाड सुमसुम्याउँदै डकार गराउनुहोस्।
जीवनजल (ORS): बान्ता भइरहेको बेला शरीरमा पानीको कमी हुन नदिन थोरै-थोरै गरेर जीवनजल खुवाइरहनुहोस्।
पुदिनाको रस: ताजा पुदिनाको पातको रस र कागतीको रस मिसाएर दिँदा पनि पेटलाई आराम मिल्छ।
खानपान तरिका (Dietary Guidelines for Vomiting in Children)
बच्चालाई एकैपटक धेरै खाना नखुवाउनुहोस्; बरु थोरै-थोरै गरेर धेरै पटक खुवाउनुहोस्।
बान्ता भइरहेको बेला ठोस आहार (Solid Food) भन्दा तरल पदार्थमा जोड दिनुहोस्।
यदि बच्चा ६ महिनाभन्दा सानो छ भने आमाको दूध मात्र खुवाउनुहोस्।
ताजा र नरम खानेकुरा जस्तै मुंगको दालको खिचडी वा जाउलो दिनुहोस्।
गर्न नहुने कार्यहरु (Things to Avoid in Vomiting)
बान्ता हुने बित्तिकै जबरजस्ती धेरै खाना नखुवाउनुहोस्।
धेरै चिल्लो, पिरो वा मसलेदार खानेकुरा नदिनुहोस्।
बच्चालाई दूध खुवाउने बित्तिकै सुताउने वा धेरै हल्लाउने (उफार्ने) नगर्नुहोस्।
डाक्टरको सल्लाह बिना कुनै पनि कडा औषधि नखुवाउनुहोस्।
साबधानी (Precautions in Vomiting)
बच्चाको कपडा र डाइपर धेरै टाइट (कसिलो) नगर्नुहोस्, यसले पेटमा दबाब दिन्छ।
यात्रा गर्दा बच्चालाई खाली पेट नराख्नुहोस्, तर धेरै भारी खाना पनि नदिनुहोस्।
वरिपरिको वातावरण सफा राख्नुहोस् ताकि संक्रमण नफैलियोस्।
निष्कर्ष (Conclusion)
बच्चाहरूमा बान्ता हुनु धेरैजसो अवस्थामा सामान्य पाचन समस्या मात्र हो। माथि उल्लेखित घरेलु उपायहरू र खानपानमा ध्यान
दिँदा यो घरमै ठीक हुन सक्छ। तर, यदि बान्तामा रगत देखिएमा, बच्चा धेरै सुस्त भएमा, १२ घण्टाभन्दा बढी बान्ता भइरहेमा वा
उच्च ज्वरो आएमा तुरुन्तै नजिकैको अस्पताल वा बाल रोग विशेषज्ञलाई देखाउनु पर्छ।
Dudhe jhar (दुधे झार) , Dugdhika ( दुग्धिका) Euphorbia hirta Linn. Benefits and Uses
Branari (व्रणारी), Tridax procumbens Linn. Benefits and using Method
Ajmbari (अजम्बरी ), Parnabeej ( पर्णबीज) Bryophyllum pinnatum (Lam.) Oken Benefits and using methods
Punarnva (पुनर्नवा) Boerhavia diffusa Linn. Benefits and uses
Phaledo (फलेदो), Paribhadra (पारिभद्र) Erythrina variegata Linn. Using method, uses and Benefits
Poi Saag(पोइसाग), Potaki( पोतकी) Basella alba Linn. Benefits, uses and using method
Kokin, कोकिन, Erythroxylum coca
Kokum, कोकम, अमसुल, Kokam Butter Tree, Garcinia indica
Sano Kodo, सानो कोदो, श्यामक, Little Millet, Panicum sumatrense
Kodo, कोदो, कोद्रव, मडुवा, Millet, Eleusine coracana
Kote Mandro, कोतेमान्द्रो (Am), Medicago falcata
Kode Banso, कोदे बन्सो, Eleusine indica,
KodeGhas कोदोघाँस, Wildmillet, Paspalum scrobiculatum
Nepali Speaking Practice through Books in Hindi and English
Master Hindi Speaking Through Indian Schools: Practical Phrases
Trigonometry- IIT, Math, Mock Test
Hyperbola – IIT, Math, Mock Test
Some Best Poem Of Jasraj Kirati जसराज किरातीका केही प्रख्यात कबिताहरु
Top Ten Poem Of Jagadish Ghimire जगदीश घिमिरेका केही प्रख्यात कबिताहरु
Some Famous Poem of Chandrabir Tumbapo,चन्द्रवीर तुम्बापोका केही प्रख्यात कबिताहरु
ADHURO PREM Lyrics in English – Axix Official
Mero Prem Lyrics in English – Axix Official
Rockheads | Ranga | Lyrics in English
Bardali by Sushant KC ft. Indrakala Rai – Story, Vibe & Meaning
असाध्धै गार्हो भयो garna laagdaa asadhhai garho bhayo. new nepali Best katha
त्यो बेलाको मजा अहिले सम्म याद छ ailey samma feel nabhako anubab feel bhayo
