परिचय (Introduction of Chikungunya) चिकनगुनिया एक भाइरसजन्य सरुवा रोग हो जुन विशेषगरी ‘एडिस’ (Aedes) प्रजातिको लामखुट्टेको टोकाइबाट मानिसमा सर्ने गर्दछ। यस रोगको लक्षणहरू धेरै हदसम्म डेंगुसँग मिल्दाजुल्दा हुन्छन्, जसका कारण कहिलेकाहीँ सामान्य ज्वरो वा डेंगु हो भनेर झुक्किन सकिन्छ। चिकनगुनिया गराउने भाइरसलाई ‘अल्फाभाइरस’ परिवारको सदस्य मानिन्छ। यस रोगमा बिरामीलाई अचानक उच्च ज्वरो आउने र जोर्नीहरूमा […]
परिचय (Introduction of Chest Pain) छाती दुख्नु भनेको घाँटीको तल्लो भागदेखि पेटको माथिल्लो भागसम्मको क्षेत्रमा असजिलो महसुस हुनु हो। यो दुखाइ तीखो, हल्का, वा भारीपन जस्तो हुन सक्छ। कहिलेकाहीँ छातीमा जलन हुने वा केही कुराले थिचेको जस्तो अनुभव पनि हुन्छ। आयुर्वेदका अनुसार शरीरमा वात, पित्त र कफ दोषको असन्तुलनले छाती दुख्ने समस्या निम्त्याउँछ। यो मुटुको […]
परिचय (Introduction of Throat Pain) घाटी दुख्ने समस्या सामान्यतया मौसमी परिवर्तनका कारण हुने गर्दछ, तर कहिलेकाहीँ यो ब्याक्टेरिया वा भाइरसको संक्रमणले पनि हुन सक्छ। यो समस्या धेरै रोगहरूको एउटा लक्षण पनि हुन सक्छ। जब कसैलाई ज्वरो, रुघाखोकी, कान दुख्ने वा मुखको क्यान्सर जस्ता गम्भीर समस्या हुन्छ, तब घाटी दुख्ने गर्दछ। यदि समयमै यसमा ध्यान दिइएन […]
परिचय (Introduction of Tonsillitis) हाम्रो घाँटीको भित्रि भागको दुवैतिर अण्डाकार मासुका डल्ला जस्ता संरचना हुन्छन्, जसलाई टन्सिल (Tonsils) भनिन्छ। आयुर्वेदमा यसलाई ‘तुण्डीकेरी शोथ’ भनिन्छ। यी टन्सिलहरू शरीरको रक्षा प्रणाली (Immune System) को एक महत्त्वपूर्ण हिस्सा हुन्, जसले बाहिरबाट आउने कीटाणु र संक्रमणलाई शरीरभित्र पस्नबाट रोक्छन्। जब यी टन्सिलहरूमा भाइरस वा ब्याक्टेरियाको संक्रमण हुन्छ, तब यिनीहरू […]
परिचय (Introduction of High Uric Acid) मानिसको शरीरमा प्युरिन (Purine) नामक प्रोटिन टुक्रीएर युरिक एसिड बन्दछ। सामान्य अवस्थामा यो रगतमार्फत मिर्गौला (Kidney) सम्म पुग्छ र पिसाबको माध्यमबाट शरीरबाहिर निस्कन्छ। तर, जब मिर्गौलाले यसलाई राम्ररी छान्न सक्दैन वा शरीरमा यसको मात्रा आवश्यकताभन्दा बढी हुन थाल्छ, तब यो रगतमा जम्मा हुन थाल्छ। रगतमा युरिक एसिडको मात्रा बढ्दै […]
परिचय (Introduction of Light Period) महिनावारी महिलाहरूको शरीरमा हुने एक प्राकृतिक प्रक्रिया हो। सामान्यतया एक स्वस्थ महिनावारी चक्रमा २ देखि ७ दिनसम्म रक्तस्राव हुने गर्छ। तर, यदि कसैलाई महिनावारी हुँदा अत्यन्तै कम रगत आउँछ, प्याड राम्ररी भिज्दैन वा केवल १-२ दिन मात्रै हल्का रगत देखिन्छ भने त्यसलाई ‘लाइट पिरियड’ भनिन्छ। आयुर्वेदका अनुसार शरीरमा वात र […]
परिचय (Introduction of Typhoid) टाइफाइड एक संक्रामक र खतरनाक ज्वरो हो, जुन साल्मोनेला टाइफी नामक ब्याक्टेरियाको संक्रमणका कारण हुने गर्दछ। यो मुख्यतया हाम्रो पाचन प्रणाली र रक्तप्रवाहमा असर गर्ने रोग हो। दूषित पानी, असुरक्षित खानपान र संक्रमित व्यक्तिको सम्पर्कबाट यो ब्याक्टेरिया शरीरमा प्रवेश गर्छ। यो रोग लागेपछि मानिसको शरीर निकै कमजोर हुन्छ। यदि समयमै यसको […]
परिचय (Introduction of Ovarian Cyst) ओभरी वा अण्डाशय महिलाहरूको प्रजनन प्रणालीको एक महत्त्वपूर्ण हिस्सा हो। यो तल्लो पेटमा पाठेघरको दुवै तर्फ स्थित हुन्छ। सामान्यतया महिलाहरूमा दुईवटा ओभरी हुन्छन्। ओभरीको मुख्य काम अण्डा उत्पादन गर्नु र एस्ट्रोजेन (Estrogen) तथा प्रोजेस्टेरोन (Progesterone) नामक हर्मोनहरू बनाउनु हो। ओभरीयन सिस्ट भनेको ओभरीमा बन्ने सानो थैली जस्तो संरचना हो, जसमा […]
१. परिचय (Introduction of Whitehead) ह्वाईटहेड एक प्रकारको डन्डीफोर (Acne) नै हो, जुन छालामा साना सेता दानाका रूपमा देखिन्छन्। जब छालाका प्वालहरू (Pores) मृत कोशिकाहरू, धुलो र प्राकृतिक तेल (Sebum) का कारण बन्द हुन्छन्, तब ह्वाईटहेडको समस्या उत्पन्न हुन्छ। यी प्वालहरू बन्द हुने भएकाले भित्रको फोहोर हावाको सम्पर्कमा आउन पाउँदैन र यो कालो नभई सेतो […]
परिचय (Introduction of Dry Hair) मानिसको टाउकोको कपाल कुनै गहनाभन्दा कम हुँदैन। यो प्रकृतिले दिएको एउटा उपहार हो, जसले महिला र पुरुष दुवैको सुन्दरतामा निखार ल्याउँछ। स्वस्थ र चम्किलो कपालले व्यक्तिको आत्मविश्वास समेत बढाउँछ। तर, जब कपालको प्राकृतिक तेल नष्ट हुन्छ र यसले आफ्नो ओस (Moisture) गुमाउँछ, तब कपाल सुख्खा, कडा र बेजान देखिन थाल्छ। […]
